Tussen sluier en vrouwenstemrecht
2004-04-02
Tijdens een recent bezoek aan Kabul, Afghanistan voor Tear Fund maakte ik iets mee, wat me opeens trof. Ik zag ook een verband met de discussie op de Landelijke Vergadering over de plaats van de vrouw in de gemeente.- Jaargang 48
- nummer 7
Afghanistan heeft een lange traditie van een gescheiden mannen- en vrouwenwereld.
Het is goed gebruik voor mannen samen op te trekken, zich samen te ontspannen en bijvoorbeeld apart te eten. Op school zitten de leerlingen ook niet in één klas, maar zijn er aparte jongens- en meisjesscholen.
Toen de Taliban in de loop van de jaren negentig de macht kreeg, maakten deze mensen zich sterk voor zuiverheid.
Zuiverheid in de leer van de islam, zuiverheid in het leven. Omdat de vrouw de man in verleiding zou kunnen brengen, werden vrouwen allerlei beperkingen opgelegd. De burka, die van het gezicht niets meer toont, werd verplicht; meidjesonderwijs werd afgeschaft; deelname aan het openbare leven werd voor vrouwen erg beperkt. Het streven naar uitbanning van verleiding werd zo tot een zwaar juk, waaronder vrouwen bijzonder hebben geleden.
Na de aanslag van 11 september voerden de Amerikanen een aanval uit op Afghanistan, waar Osama bin Laden zijn trainingskampen had. De Taliban werd verdreven en daardoor veranderde er heel wat voor de vrouwen.
Meisjesonderwijs is weer mogelijk en vrouwen zijn niet meer verplicht de volledige sluier te dragen. Toch blijft hun leven in onze ogen heel beperkt. Een gezegde van een belangijke bevolkingsgroep in Afghanistan, de Pashtun, luidt niet voor niets: een vrouw is in het huis of in het graf. Het land maakt nu tal van politieke veranderingen door. Er moeten in juni verkiezingen worden gehouden voor een nieuwe regering. Op dit moment worden kieslijsten opgesteld en kunnen mannen en vrouwen zich laten registreren. Men wil in het parlement een bepaald aantal zetels voor vrouwen reserveren.
Mijn moeder
Ik deed mijn ervaring op in een dienst van de internationale kerk in Kabul. Dit is geen lokale kerk, want in Afghanistan is iedereen officieel moslim.
Tijdens de voorbereiding voor het gebed noemde iemand als voorbedepunt bescherming bij de registratie voor de verkiezingen. Er gaan geruchten dat fundamentalistische moslims de verkiezingen met geweld willen torpederen, omdat zij niet willen dat vrouwen aan de verkiezingen deelnemen. De (Amerikaanse) spreker vroeg voorbede voor bescherming van het registratieproces, opdat vrouwen van het bijbelse recht op het uitbrengen van hun stem, kunnen gebruikmaken.
Deze motivatie bracht me in gedachten terug in de kerk waar ik opgroeide.
Deze Amerikaan ging als vanzelfsprekend uit van een stemrecht voor vrouwen.
Ik moest denken aan mijn moeder.
Zolang ik lid was van die vroegere gemeente, heb ik alleen maar meegemaakt dat mijn moeder niet mocht stemmen bij verkiezingen voor ambtsdragers.
Zeer tot haar ongenoegen was ze niet stemgerechtigd. Haar stille protest was afwezigheid bij deze verkiezingen (inmiddels is ook in dit kerkgenoodschap het vrouwenkiesrecht ingevoerd).
Ik wil deze ervaring delen, omdat ik het zo frappant vond dat iemand, in reactie op moslimfundamentalisme, de bijbel aanhaalde over vrouwenkiesrecht.
Terwijl met beroep op diezelfde bijbel sommige christenen zich hebben verzet tegen vrouwenkiesrecht.
Op de Landelijke Vergadering wordt gesproken over vrouw en ambt. Cultuur mag daarbij geen rol spelen, al zal dat niet uit te sluiten zijn. Er zijn veel culturen, waar de vrouw zeer beperkt wordt in haar mogelijkheden. In ons eigen verleden zien we daar ook bewijzen van. In het heden kijken is vaak veel moeilijker. Ik wens de Landelijke Vergadering veel wijsheid toe om te bepalen of het cultuur of bijbel is, die de huidige situatie in onze kerken bepaalt.