In gesprek met de studiebegeleiders
2004-06-25
Theologie-studenten uit de vrijgemaakt-- Jaargang 48
- nummer 13
gereformeerde kerken studeren in Kampen. Studenten uit de christelijke gereformeerde kerken gaan naar Apeldoorn. Hoewel diverse Landelijke Vergaderingen dringend ‘Apeldoorn’ hebben geadviseerd studeren Nederlands gereformeerde theologie-studenten aan verschillende opleidingen. Om tijdens de studie toch tot enige onderlinge binding te komen, ontstond al in 1969 een eerste vorm van studiebegeleiding en besloot de Landelijke Vergadering van Wezep (1978) formeel tot oprichting van de TSB: de Theologische Studie Begeleiding.
De redactie van Opbouw vindt het belangrijk dat het werk van de Theologische Studie Begeleiding onder de aandacht van de lezers wordt gebracht.
In twee opeenvolgende nummers worden delen uit het vraaggesprek weergegeven.
Het interview vond in gespreksvorm plaats, daarom is niet gekozen voor een weergave van de individuele uitspraken van de deelnemers. Deze week gaan we in op het specifieke karakter van de TSB. Over twee weken komen o.a. de concrete inhoud van de begeleiding en de toekomst van de TSB aan bod.
Voor wie meer wil lezen over de TSB verwijzen we daarnaast naar de website van de Nederlands Gereformeerde Kerken (www.ngk.nl) onder het kopje: opleiding.
Wie doceert wat?
Jarenlang hebben de predikanten drs. H. de Jong, drs. H. Smit en drs. O. Mooiweer de Nederlands gereformeerde studenten begeleid. Inmiddels is de fakkel overgenomen door drie predikanten van een volgende generatie: dr. J.Dekker (Amstelveen), dr. A. van der Dussen (Eindhoven) en drs. J.C. Schaeffer (Nunspeet). Hun taken zijn als volgt verdeeld: Drs. Johan Schaeffer doceert kerkgeschiedenis, kerkrecht, homiletiek, praktische theologie en gemeente-opbouw.
Ook begeleidt hij de stages.
Dr. Ad van der Dussen is de begeleider op het vlak van de systematische theologie.
Daaronder vallen o.a. ethiek en dogmatiek (bijvoorbeeld vragen over verzoening en over de leer van de Drieeenheid).
Dr. Jaap Dekker is verantwoordelijk voor de bijbelvakken. Het gaat dan om de exegese van het Oude en Nieuwe Testament, maar ook om hermeneutische vragen (welke leesregels hanteren we om de bedoeling van de tekst te begrijpen?), en vragen rond de relatie tussen openbaring en geschiedenis.
De drie studiebegeleiders zijn ieder voor 1/3 deel van hun werktijd vrijgesteld voor het werk voor de Theologische Studiebegeleiding.
Verplicht
De Landelijke Vergadering heeft deelname aan de TSB voor alle studenten die predikant willen worden in de Nederlands Gereformeerde Kerken verplicht gesteld. Dit betekent o.a. dat de studenten gedurende vijf jaar van hun studie 90% van de bijeenkomsten moeten hebben gevolgd en dat ze zich in voldoende mate hebben ingezet. Ook de stage wordt hierbij betrokken. Deze studenten ontvangen een attest dat overlegd moet worden bij de aanvraag van preekconsent en bij de beroepbaarstelling.
Helaas blijken niet alle regio’s evenveel belang aan de aanwezigheid van dit attest toe te kennen, ondanks de onderling gemaakte afspraken.
Hopelijk zal de huidige Landelijke Vergadering bij het spreken over de kerkelijke examens dit punt onder de aandacht van de kerken brengen.
Als je de Nederlands gereformeerde studenten iets extra’s meegeeft wekt dat dan ook niet de suggestie dat de andere opleidingen onvoldoende kwaliteit leveren? Wat is de meerwaarde van de TSB?
De TSB is geen opleiding. Het karakter is vooral vormend. Dat heeft deels te maken met de verschillende achtergronden van de studenten. Soms is de TSB corrigerend, als blijkt dat bij een bepaalde opleiding eenzijdige accenten worden gelegd, soms biedt de TSB ook aanvullingen die in andere studies minder aan bod komen. Daarnaast laat de TSB in het programma en via de begeleiders ook iets van de eigenheid van de Nederlands Gereformeerde Kerken zien.
Deelname aan de TSB betekent niet alleen winst voor de studenten omdat ze kennis maken met de eigen ‘kleur’ van de Nederlands Gereformeerde Kerken.
Ze hebben ook begeleiders die midden in het kerkelijk leven staan en ieder werkzaam zijn in hun eigen gemeente. Daarnaast ontmoeten ze tijdens hun studie andere studenten die in de toekomst mogelijk hun collega’s zijn. Zoiets schept een band en helpt je ook verder als je in de pastorie werkzaam bent.
Is er in de afgelopen jaren in de landelijke opleidingen veel veranderd? Heeft de TSB daarin ook een rol gespeeld?
Soms zie je een verschuiving in een bepaalde richting. Op een aantal opleidingen is de tendens om de godsdienstwetenschap meer te benadrukken. Daar stellen we als begeleiders dan vragen bij. Godsdienstwetenschap is geen vies woord, maar doe je met een dergelijke benadering van de Bijbel wel voldoende recht aan zijn boodschap? Het maakt nogal uit of je bijvoorbeeld het Oude Testament vanuit godsdiensthistorisch perspectief of vanuit bijbels-theologisch perspectief uitlegt.
Omdat de overheid strakkere eisen stelt aan de studie en aan de studieduur dreigen daarnaast sommige aspecten van de opleiding in het gedrang te komen. Er is minder tijd voor studie en colleges, dus kunnen er hiaten ontstaan.
De begeleiders van de TSB proberen ook die hiaten op te sporen en daar waar mogelijk lacunes op te vullen.
Vooral in het pastoraat ben je als predikant - zoals wel eens wordt gezegd - je eigen instrument. Je neemt jezelf als persoon mee in het persoonlijke contact met gemeenteleden. Wordt daar door de studiebegeleiders aandacht aan besteed?
Pastoraat en catechese krijgen in de landelijke opleidingen niet altijd voldoende aandacht. Er is geen gebrek aan theorievorming, maar veel studenten zijn op zoek naar praktische vormen.
In dat opzicht kun je je voorstellen dat er meer aandacht komt voor de persoonlijke vorming van de studenten.
Binnen de TSB kan aan deze onderwerpen helaas ook maar beperkt aandacht worden besteed. Zoals al werd gezegd: de TSB is geen opleiding, er worden studenten begeleid. Natuurlijk hebben de drie studiebegeleiders en met name ds.
Schaeffer vanuit zijn aandachtsgebieden (stage en praktische theologie) wel aandacht voor de persoonlijke ontwikkeling van de student. De begeleiders fungeren elk ook als mentor voor de studenten.
Tijdens de stage komt het functioneren van de persoon van de student veel meer aan bod. In het kader hiervan heeft iedere student ook een gesprek met Hermine de Rijk van de STAGG. Hij werkt dan gedurende drie maanden onder begeleiding van een predikant in een gemeente. Daarbij ervaart hij (of zij) ook hoe het contact is met bijvoorbeeld een ziek gemeentelid, iemand die het oneens is met een besluit van de kerkenraad, een groep catechisanten die geen zin heeft in de catechese, maar ook natuurlijk met een ‘gewoon’ dankbaar gemeentelid.
Is het niet moeilijk voor gemeenteleden om open te zijn tegen een student die na drie maanden toch weer vertrekt?
Over het algemeen melden de studenten dat de contacten binnen de gemeente prettig verlopen en dat gemeenteleden in het persoonlijke contact open zijn. Soms blijkt een stage tegen te vallen en besluit de student om ‘niet de pastorie in te gaan’. Wat dat betreft is het jammer dat de stage pas in het voorlaatste jaar van de studie zit. Daarom wordt er gedacht over het opzetten van een vorm van snuffelstage.
Aan de andere kant zijn er ook studenten die dankzij de stage met veel meer zin en enthousiasme zich beroepbaar laten stellen.
Wordt vervolgd
Interviewer en studiebegeleiders hebben nog een uur langer met elkaar doorgesproken. Dat deel van het gesprek willen we u niet onthouden. In het volgende nummer besteden we aandacht aan de vorm waarin de studiedagen zijn gegoten en aan de toekomst van de TSB.
| Uit de doelstelling van de TSB: De Theologische Studiebegeleiding (TSB) is vanuit de Nederlands Gereformeerde Kerken in 1969 opgezet omdat er ten gevolge van de breuk in de jaren 1967- 68 voor haar theologische studenten geen eigen kerkelijke opleiding meer was, zodat de studenten noodgedwongen aan verschillende opleidingen gingen studeren. De studieprogramma's daarvan vertonen echter, zowel vakinhoudelijk als confessioneel, grote verschillen en voldoen niet in alle gevallen aan de eisen die de kerken stellen aan de opleiding van hun toekomstige predikanten. De TSB heeft in deze situatie de taak de studenten in de theologie te begeleiden en nader toe te rusten tot het ambt van dienaar des Woords in de NG-kerken. De begeleiding vindt plaats door enkele door de kerken benoemde studiebegeleiders, die hun taak verrichten onder toezicht van een Raad van Toezicht en Advies (RvtA). De theologische studiebegeleiding richt zich op: 1. de theoretische scholing, de praktische vorming en de spiritualiteit van de studenten 2. het bevorderen van de contacten tussen de studenten en de kerken 3. het bevorderen van de contacten tussen de studenten onderling |