VOP
2004-08-06
Die afkorting zal intussen bekend zijn, evenals het door de LV genomen besluit: Vrouwelijke Ouderlingen en Predikanten worden toegelaten in de Nederlands Gereformeerde kerken. In de discussie speelde ook het effect mee, dat een dergelijk besluit zou (kunnen) hebben op de samenwerking met onze zusterkerken, CGK en GKV. Het wordt dus spannend: hoe zullen de geluiden zijn vanuit deze kerken?- Jaargang 48
- nummer 15
Een eerste reactie vond ik in de (Vrijgemaakt) Gereformeerde Kerkbode voor Groningen, Fryslân en Drenthe van 2 juli. Ds. J.H. Kuiper (tevens redacteur van het landelijke Jaarboek van de GKV) schrijft:
Het is zover. Binnen de Nederlands Gereformeerde Kerken is de praktijk die een aantal gemeenten al hadden nu officieel toegelaten. Vrouwelijke ouderlingen kunnen, predikantes (nog) niet. De Landelijke Vergadering van hen heeft daarover een besluit genomen naar aanleiding van een rapport. Hierin gaf niet de uitleg van de bijbel de doorslag, maar de manier waarop je met de bijbel omgaat. Een paar kanttekeningen bij dit besluit.
Allereerst is het goed te beseffen dat de aangesneden vragen rond het verstaan van de Schrift op allerlei manieren naar voren komen; er is een grote afstand gekomen tussen de cultuur waarin de bijbel gegroeid is en de cultuur van het moderne westen. Dit keer gaat het over de vraag of vrouwen in een kerkelijk ambt bevestigd kunnen worden; een andere keer gaat het over de toelaatbaarheid van homoseksuele praktijken. Zelf discussiëren we binnen de vrijgemaakte kerken over de omgang met echtscheiding en de bijbelse gegevens daarover.
De discussie ligt dichter bij huis dan we denken en daarom alleen al is het goed om niet onmiddellijk dit besluit de grond in te boren. Onze deputaten voor kerkelijke eenheid hebben er wel een notitie over geschreven die via internet gemakkelijk te raadplegen is.
Zij gaan ook serieus op de zaken in, maar wijzen het ingenomen standpunt toch af.
Het is opvallend dat de omgang met de bijbel zo in discussie komt. Je kunt dat gemakkelijk illustreren aan het gebruik van het woord hermeneutiek.
Vroeger was dat heel simpel: prof.dr. S. Greydanus had een mooi boek geschreven over ‘Schriftbeginselen ter schriftverklaring’ en dat was de inhoud van het theologische vak. De regels voor een correcte uitleg van de bijbel.
Een tijd geleden al kwam in de moderne theologie de moderne hermeneutiek op, die stelde dat er meer moest gebeuren. Correcte exegese brengt je lang niet altijd bij de tijd van nu; er is ook een omslag van wat de bijbel zegt naar vandaag. Hermeneutiek gaat dan, om in oude termen te blijven, meer over de toepassing dan over de uitleg van de bijbel.
Zonder uiteraard de vaak vrijzinnige lading over te nemen, heeft de synode van Leusden op die manier het woord hermeneutiek gebruikt in het besluit dat daar genomen is over echtscheiding.
Je kunt dus zeggen, dat ook binnen onze kerken de vraag serieus genomen wordt en het door de Nederlands Gereformeerde Kerken in dit geval gegeven antwoord zorgvuldige aandacht verdient.
Uit de notitie van de deputaten voor kerkelijke eenheid wil ik één zin citeren: ‘Door bij voorbaat aan te sluiten bij de binnen de gereformeerde gezindte gangbare ambtsvisie ontneemt het rapport zich de mogelijkheid om vanuit de Schrift uit te komen bij andere vormen van inschakeling van mannen en vrouwen dan die we nu kennen binnen gereformeerde kerken met hun (ambtelijke) structuren.’ Dat is een hele mondvol. Ik rafel hem uit elkaar:
- We kennen nu de structuur van drie ambten: predikant, ouderling en diaken.
- De Nederlands Gereformeerde Kerken sluiten daarbij aan.
- Je zou ook vanuit de bijbel kunnen nadenken over een andere inrichting van de gemeente.
- Bij zo’n andere inrichting van de gemeente zijn er wellicht meer mogelijkheden om mannen en vrouwen in te schakelen.
Mijn conclusie uit deze zin: het rapport is daarom nog niet radicaal genoeg om echt de brug te slaan tussen de bijbel en de tijd van vandaag. () Achtergrond voor zo’n opmerking is het besef dat de huidige structuur, al staat die in de belijdenis, de manier is waarop vanuit de bijbel in de zestiende eeuw vorm gegeven is aan het kerkelijke leven. Het kan ook anders. Op de laatste kerkenradendag heeft dit punt aandacht gehad. Wellicht vervalt de directe drang voor vrouwelijke ambtsdragers als het zwaartepunt weer, overigens helemaal naar de confessie, komt te liggen bij de gemeente zelf.
Dezelfde landelijke vergadering nam het besluit om het gesprek met de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt aan te gaan. Onze synode van Zuidhorn had daar ook mogelijkheden voor gezien. Of het over de vrouwen in het ambt genomen besluit dat gesprek niet extra moeilijk maakt, zal moeten blijken. Daarop is wel gewezen; ook in verband met de Christelijke Gereformeerde Kerken. Deze hebben nog niet zo lang geleden dit vraagstuk ook op de kerkelijke agenda gehad en hebben besloten dat het niet kan. Maar met één besluit van een synode is de discussie nog niet afgerond, al is voor de praktijk wel de gedragslijn duidelijk. We zijn er, met al de vragen bij het concreet genomen besluit, nog niet zomaar klaar mee.