Op de kamelen
2004-10-01
Op een paar hoofdstukken na wordt het boek Ezechiël nauwelijks bepreekt.- Jaargang 48
- nummer 19
Bijbelkringen die dit dikke bijbelboek op hun agenda zetten zijn waarschijnlijk nog schaarser. Het boek Ezechiël behoort tot de categorie bijbelboeken waarvan iemand eens zei ‘Uitgestrekte bijbelgebieden zijn voor ‘streng orthodoxe’ bijbellezers zo langzamerhand geworden als de Sahara: bij hoge uitzondering een paar kamelen met vreemdsoortige lieden (exegeten geheten) erop, door de een of ander uitgever op avontuur uitgezonden. Verder geen verkeer…’ Dominee en publicist Adrian Verbree schreef een boek met als doel daar verandering in te brengen. Zijn aansporing luidt: ‘Op de kamelen!’
Goed zicht
Wie hoog zit ziet veel. Verbree geeft zijn lezers goed zicht op de persoon en de tijd van de profeet Ezechiël en doet dat in heldere en aansprekende taal.
Ezechiël was dertig jaar oud toen hij tot profeet werd geroepen. De man was priester, had een brede algemene ontwikkeling en was gelukkig getrouwd.
Hij woonde ergens tussen Bagdad en Basra. Hij was in 597 v. C. via een deportatie in Irak terecht gekomen.
De Jeruzalemmers die niet zijn gedeporteerd denken: het lot van de ballingschap zal ons niet treffen. Ezechiël en de andere ballingen denken op hun beurt weer snel met de groep achterblijvers te zullen worden verenigd. Maar God heeft andere plannen. Er is zwaar weer opkomst. Een nieuwe groep ballingen zal op transport naar Babel worden gezet. Ezechiël is man die dit zware weer moet aankondigen. Verbree: ‘Een moeilijke taak voor Ezechiël, die men hem niet in dank zal afnemen. De Here vergelijkt zijn hoorders in 2:6 met brandnetels, doorns en schorpioenen’ Gelukkig is Ezechiël aan de andere kant ook heilsprofeet.
Details
De route die de lezer volgt verloopt niet van hoofdstuk naar hoofdstuk. Het boek is thematisch van opzet. Verbree houdt o.a. halt bij Gods alomtegenwoordigheid, de persoonlijke verantwoordelijkheid die een mens heeft in zijn relatie met God, het in liefde omzien naar elkaar, Gods oordelen en toekomstgericht leven.
Bijzonders is dat de thematische opzet niet in mindering komt op het aandachtig lezen van de bijbeltekst. Verbree verrast telkens met prachtige verklarende passages. Ik geef twee voorbeelden.
In het eerste hoofdstuk beschrijft de profeet een indrukwekkend visioen. Hij ziet wonderlijke hemelse wezens.
‘Boven de hoofden der wezens was wat geleek op een uitspansel als ontzagwekkend ijskristal, uitgespreid boven hun hoofden’ (1:22). Verbree legt hierbij de link naar Openbaringen 4 waar we lezen over een glazen zee. Johannes en Ezechiël hebben hetzelfde gezien, maar beschrijven dezelfde werkelijkheid met andere woorden. De bedoeling is duidelijk: glas en ijs zijn beide doorzichtig.
‘God die in de hemel woont, heeft geen last van een geblokkeerd uitzicht. Hij kijkt dwars door de vloer van zijn paleis, onder de troonwagen door! Het uitspansel is een doorkijkvloer.’ In 14:13 komen de vier strafgerichten van God aan de orde, w.o.‘het verbreken van de staf van het brood’. Je eerste associatie zou die van een stokbrood zijn. ‘Maar wie leunt daarop? en bovendien: dit stokbrood kende Ezchiël niet.
De broden die hij at waren plat en rond’. In het midden zat een gat. ‘Dit maakt het mogelijk een heleboel broodkoeken op een stok/staf te rijgen en ze zo te vervoeren. En ja, als dit gewoonte is onder een volk, dan is de beeldspraak van het verbreken van ‘de staf van het brood’ volkomen duidelijk. Je zal geen staf beringd met brood meer door de straten zien gaan: er zal honger komen!’
Stellingname
Als het om de uitleg gaat, neem Verbree vaak duidelijk stelling. De profeet krijgt, zo beschrijft hoofdstuk 37, opdracht twee stukken hout te zoeken en daarop de namen van zowel het tweestammenrijk (Juda) als het tienstammenrijk (Efraïm) te schrijven. Hij moet er één geheel van zien te maken. Strekking: het volk zal weer één natie worden, onder een eenhoofdige leiding. Van all over the world zullen de Joden thuiskomen.
Vraag is alleen wanneer dit zal geschieden.
Verbree gaat niet in zee met hen die geloven dat deze profetie vanaf 1948 (de stichting van de staat Israel) in vervulling aan het gaan is. Volgens zijn inzicht zal dit pas bij de wederkomst, op de door God herschapen aarde, praktijk worden.
Toepassing
Na verklarende woorden, word je telkens getrakteerd op concrete toepassingen.
Deze heb ik als minder sterk ervaren dan de uitleg. Lang niet altijd raak en vaak ook erg binnenkerkelijk (vrijgemaakt) gericht. Opnieuw twee illustraties.
In Ezechiël 3 wordt verhaald hoe de profeet een boekrol moet opeten die tot zijn verrassing niet bitter maar zoet smaakt. Een hart onder riem. De profeet moet een harde moeilijke boodschap brengen, maar mag ervaren: en toch is dat woord goed. Verbree past dit als volgt toe. ‘Het is een woord om je aan op te halen voor ieder die vanuit het woord van de Here spreekt. Of het nu die leidster op de vereniging is, die maar met moeite aandacht voor het evangelie kan krijgen, of de diaken die moet vermanen inzake de VVB, of de docent die voor een kritisch gehoor college geeft: bekommer u er niet om of uw woorden de mensen zwaar op de maag liggen. Als het Gods woorden zijn, weet u immers net als Ezechiël dat ze prima zijn, ja zoet van smaak zijn’.
Ezechiël was in zijn tijd niet de enige die profeteerde. Maar zijn collega’s maken er volgens God een potje van. Zij profeteren vals. Onder hen zijn, zo lezen we in hoofdstuk 13, ook veel vrouwen, want er wordt gesproken over ‘profetessen’.
Verbree: ‘Blijkbaar waren profetessen niet zo bijzonder in Ezechiëls dagen.
Toch blijft het opvallend; helaas is het niet gelukt hier meer informatie over te vinden.’ Wat mij betreft is dit wel een heel magere toepassing.
Bruikbaar
Deze bijbelstudie werd in samenwerking met de (vrijgemaakte) Gereformeerde Bijbelstudiebond uitgegeven. Aan het slot van elk hoofdstuk zijn dan ook zowel tips voor voorstudie als gesprekspunten opgenomen. Wie het als groep aandurft ‘op de kamelen’ te stappen, zal langzaam maar zeker de woestijn tot bloei zien komen!
n.a.v. ds. Adrian Verbree; ‘Ezechiël’ (Bijbelstudie); De Vuurbaak; ISBN 90 5560 271 X; € 9,75