Liederen waarin God dichtbij komt
2006-04-14
Een psalm op een melodie uit 1543 en eentje geschreven in 2005. Ze werden allebei gezongen tijdens de Ontmoetingsdag in Lelystad. Twee keer psalmen met ‘bloedwarme ervaring, met God centraal, met de diepte van zonde en genade en de breedte van de hele wereld’, zoals ds. Willem Smouter het kernachtig neerzette.- Jaargang 50
- nummer 8
Het rijke palet aan workshops sloot daar ‘s middags heel mooi op aan. Er was veel te kiezen. Onder leiding van weerman Reinier van den Berg gingen alle ogen hemelwaarts, terwijl Jan Bakker missionair het wereldwijde van de psalmen belichtte. En verder was te ontdekken, dat psalmen geschikt zijn om te schilderen, te dansen, te zingen en natuurlijk om over te praten.
Wat hou ik van uw huis
De leiding van de dag lag sprankelend in handen van Jeanette Westerkamp. Ook de muzikale begeleiding had een Houtense kleur. Roeland Smith en de zijnen waren daarvoor aangetrokken en deden het vaardig. Door de directe betrokkenheid van Roeland bij ‘Psalmen voor nu’ kregen we vruchten van deze nieuwe loot uit de eerste hand. Een van de bekendste werd zelfs collectief gezongen ‘Wat hou ik van uw huis’ (Psalm 84).
Moet je doen!
Ds. Willem Smouter vulde inhoudelijk een groot deel van het ochtendprogramma. Hij schudde vooral aan de vormen en had de psalmen daarin mee. Zo valt het op dat de psalmen zich niet aan één instrument laten binden. En minstens zo treffend is het dat deze liederen vanuit allerlei houdingen zijn gezongen en gebeden: geheven handen, languit liggend of geknield. Al exegetiserend had Smouter dat jarenlang ook netjes op een rij. Maar het werd toch even anders toen hij tijdens een conferentie van evangelische snit heel lijfelijk voor de Heer in het stof ging. En iets minder fysiek ook binnenstebuiten. Psalmen zijn er om te doen, zo was dan ook een van de kernzinnen van Smouter.
Conserveren
De predikant uit Ede begon zijn verhaal met een psalmversie uit 1970. Dat waren tijden van scherpe maatschappijkritiek en weinig praise. Toen riep Psalm 63 (tekst: Huub Oosterhuis; muziek: Louis van Dijk) enorme herkenning op bij de opgroeiende generatie - ‘God, mijn God, Ik zoek naar U’. Prachtig toen, maar ruim dertig jaar later sluit deze vorm niet meer aan bij tieners van nu. Psalmen zijn er dus niet om te conserveren in een bepaalde vorm, zo liet Smouter weten. Hij had dat gevoel ook, als hij in een klooster de dagelijkse getijden meemaakte met de gregoriaans getinte psalmenzang. Bij alle bewondering en verbondenheid die deze zang bij hem opriep ervoer Smouter zo’n omgang met de psalmen in een sterk vergrijzende ambiance, als te conserverend.
Kenterend tij?
De Edese predikant ging de vraag niet uit de weg, die daar voor óns achter ligt. Zullen we over tien jaar de psalmen nog wel zingen op melodieën die van ver uit een vorig millennium komen? Anders gezegd: ‘zijn we niet bezig de Geneefse melodieën kwijt te raken’? De samenzang door de dag heen gaf in dat opzicht te denken, want die was opvallend gekleurd door het opwekkingslied met zijn directe lofprijzing. Werd daarin iets zichtbaar van een kenterend tij in de gemeentezang binnen onze kerken? Of liet deze Ontmoetingsdag iets zien van een open Nederlands Gereformeerde zoektocht naar een mix van nieuw en oud, waarbij zelfs zo’n onberijmde versie als van Gelineau (die de zangers ook lieten horen) een plekje zou kunnen krijgen?
Breed
Smouter liet dat soort vragen open en nodigde zijn gehoor vooral uit om de psalmen te lezen en te zingen en de breedte van het psalmboek er in te houden. ‘Logisch is het’, zo gaf hij toe, ‘dat niet elke psalm op ieder moment in je leven even herkenbaar is’. Maar bedenk dan - zo had hij zelf van psalmennestor ds. Van Deursen geleerd - dat je niet alleen voor jezelf zingt, maar ook voor anderen in de kring van de gemeente. En als tweede gaf Smouter mee, dat de omstandigheden in je leven dusdanig kunnen veranderen, dat een psalm die in eerdere tijden ver weg was ineens dicht bij je hart komt. Later op de dag liet Smouter in zijn workshop zien, dat de psalmen tegelijk heel persoonlijk vertaald mogen worden tot in de diepste lagen van je eigen leven. Om dichtbij God te komen. Thuis, of weer thuis ...misschien wel eindelijk thuis.
Ontmoeting
Tussen de middag was het vooral tijd voor ontmoeting. Voor wie anderhalf uur te lang was, zorgde de Pitstopband uit Kampen voor een mooie sing-in. Verder vergaderde de persvereniging van Opbouw en was de ZvKdocumentaire over De Havenkerk te zien. Kinder- en tienerprogramma liepen goed, met onder andere ‘s middags bij de tieners een sterke presentatie over de Aidsbestrijding door Dorcas. En met een kleine duizend mensen was de Ontmoetingsdag 2006 nog wat beter bezocht dan die van twee jaar terug.
Zie verder de sites: www.ngk.nl/ontmoetingsdag ; www.smouter.net en gertjan.kole.info.
| Workshop Missionaire kijk Aanbidding. Behoren tot. Compassie. Discipelschap. Evangelisatie. Met enthousiasme en bewogenheid bracht Jan Bakker – directeur Alphacursus Nederland – dit ABCDE van de kerk naar voren in de workshop ‘Missionaire kijk op de gemeente’. In elke gemeente zou de vraag gesteld moeten worden: hoe staan wij er voor op elk van deze vijf punten? Dat is zeker belangrijk als het erom gaat broeders en zusters op te vangen die via een Alpha-cursus de kerk zijn binnengekomen. Is de kerk voor hen een plek waar ze kunnen groeien in het geloof? Waar ze liefdevol worden ontvangen en begeleid? Is het een plaats waar ze gestimuleerd en aangemoedigd worden om de weg voort te zetten die ze op de Alpha-cursus zijn ingeslagen? Uiteraard besteedde Jan Bakker uitgebreid aandacht aan het centrale thema van deze Ontmoetingsdag: de psalmen. Hij liet zien dat elk van de begrippen uit het ABCDE-lijstje vanuit de psalmen een diepe betekenis krijgen. Psalmen in soorten en maten De ramen gingen wijd open voordat de workshop ‘Psalmen in soorten en maten’ aan zijn tweede ronde begon. Niet om de buitenwereld mee te laten genieten van de psalmen die ten gehore zouden worden gebracht, maar om het zaaltje van de broodnodige frisse lucht te voorzien. Workshopleiders Freddy Gerkema en Gert Jan Kole waren er blijkbaar in geslaagd om – samen met het uitstekende gelegenheidskoor – van ronde één een enerverende gebeurtenis te maken. In de workshop werd belicht hoe er vanaf de tijd van de reformatie (rond 1520) in verschillende ons omringende landen met de psalmen werd omgegaan. De grote verandering in de tijd van de Reformatie was dat de zang een aangelegenheid van de gemeente werd. Freddy Gerkema liet zien dat er in de loop der jaren uiteenlopende manieren bestonden voor het zingen van de psalmen. Hield men vast aan het strikt bijbelse lied of was er ruimte voor vrijere liederen (gezangen)? Werden alle 150 Psalmen gezongen of een selectie daaruit? Zong men de onberijmde tekst of juist een berijmde versie? Hoe zat het met de muzikale begeleiding? Dit historisch overzicht werd telkens afgewisseld met zang. Onder leiding van Gert Jan Kole zong het koor – veelal meerstemmigeen psalm juist op de manier uit de periode of het land zoals daarvoor toegelicht. Bij de zang werden ook de andere aanwezigen in het zaaltje betrokken. Al met al een zeer boeiende workshop. Jan Smit |