Advent
2004-12-12
Veel christelijke basisscholen en kindernevendiensten werken met de bladen van de Nederlandse Zondagsschool Vereniging (NZV), resp. Kind op Maandag en Kind op Zondag.- Jaargang 48
- nummer 24
Pedagogisch zit het materiaal goed in elkaar, maar als het om geloof gaat is er nogal eens reden tot enige verbazing.
In het Centraal Weekblad van 12 november schrijft dr. R(ein) Bos, predikant van de Gereformeerde Kerk te Putten, over het Adventsproject van Kind op Zondag. Hij is er niet gelukkig mee:
Het project richt zich op de stamboom van Jezus. ‘Daarmee begint het geboorteverhaal in het evangelie van Matteüs. In die stamboom staan vijf vrouwennamen. Deze vijf (voor)moeders van Jezus geven alle vijf iets mee aan het kind. Een geschenk dat iets vertelt over hen zelf, over het kind in de kribbe en over zijn opdracht om kind van God te zijn’. Zo erft Jezus volgens dit project moed van Tamar, gastvrijheid van Rachab, trouw van Ruth en draagkracht van Bathseba. () Wat is de functie van de vier vrouwen in het ‘geslachtsregister’? Het project zegt dat Jezus iets van hen erft.
Daarmee draaien ze de bedoeling van het evangelie echter om. Wat verbindt deze vrouwen namelijk? Tamar is afkomstig uit Timna in het land van de Filistijnen. Rachab is een Kanaänitische vrouw uit Jericho. Ruth is afkomstig uit Moab, zoals de verteller van het gelijknamige boek vele malen onderstreept. En van Uria wordt vermeld dat hij een Hethiet is. Mogelijk dat Matteüs daarom de naam Bathseba niet noemt maar spreekt over ‘de vrouw van Uria’. Deze vier vrouwen geven dus in de eerste plaats niet iets door aan Jezus. Zij erven op hun beurt iets van Israëls God. Vrouwen uit de volkeren komen schuilen onder de vleugels van het heil dat God als eerste aan Israël heeft toevertrouwd. () Door juist de namen van deze vier (heidense) vrouwen te noemen, borduurt de evangelist verder op de belofte aan Abram gegeven. ‘Door jou zullen alle volken op aarde gezegend worden’ (Genesis 12:3). Het project keert deze verkondiging helaas honderdtachtig graden om. () Het vlakke beeld aangaande Jezus raakt direct aan de actualisering voor de gemeente. In dit project levert elk van de vrouwen een vroom type op ter navolging voor de gemeente. Daar moet het project wel het nodige retoucheerwerk voor verrichten. Want je kunt in de vertelling van Genesis 38 niet alleen de blik richten op de moed van Tamar. Dat hoofdstuk bevat een paar hele lastige hobbels op het gebied van relaties en oud-oosters recht. En in dit hoofdstuk liggen daar vooral voor vrouwen (maar ook voor mannen) enkele complexe kwesties op het gebied van de seksualiteit. Zou het om die reden zijn dat er zo weinig gepubliceerde preken over dit gedeelte zijn te vinden? En ook aan de verhalen van Rachab en ‘de vrouw van Uria’ (Bathseba) zijn de nodige ethische haken en ogen te ontdekken.
Die worden zwijgend geretoucheerd door de medewerkers van Kind op Zondag. Zo worden verhalen met explosief materiaal op het gebied van ethiek en moraal tot onschuldige foto’s uit het familiealbum van Jezus.
De eerste zin van het themanummer van Kind op Zondag luidt: ‘Op de vier adventszondagen bereiden we ons voor op de geboorte van Jezus’. Maar dat doet de gemeente in Advent nu juist niet! Er is geen zich cyclisch herhalende geboorte van Christus. Een dergelijke opzet doet eerder aan de klassieke heidense mythen denken dan aan het bevrijdend woord en de verlossende daad van God in Jezus Christus.
Op basis van het evangelie aangaande Jezus Christus, bepaalt Advent ons bij de belofte van de definitieve komst van Gods koninkrijk. Deze eschatologische lading is cruciaal voor deze periode van het kerkelijk jaar. En dat uitzicht verdampt in het project.
Daarmee verdampt ook de onrust die de verwachting van Gods Koninkrijk teweeg wil brengen. De ‘oproer des Koninkrijks’ (Noordmans) is hierdoor geheel verstomd. Het dynamiet is uit het evangelie gehaald. Daarmee wordt ook het Joodse ‘nee’ tegenover Jezus als Messias onvoldoende serieus genomen. Dat ‘nee’ blijft aan de kerk vragen: ‘Als de Messias al is geboren, waarom ziet de wereld er dan nog zo onverlost uit?’ In dit artikel heb ik enkele kanttekeningen geplaatst bij het Adventsproject van Kind op Zondag. Daarnaast is het een uitnodiging om in de breedte van de kerken het gesprek aan te gaan over de uitleg van de Schrift. Er staan meerdere onderwerpen op de agenda van dat gesprek. Een belangrijk punt betreft de theologische uitgangspunten van Kind op Zondag. De noodzaak voor een dergelijk gesprek krijgt extra gewicht door het brede gebruik van dit blad.
Wie kennis wil nemen van het betreffende Adventsproject kan terecht op de Internetpagina van de NZV, www.nzv.nl. Via het tabblad 'Kind op Zondag' komt u er dan vanzelf.