Er is een kindeke ...
2004-12-24
In de slipstream van de NBV kwam een boek uit over ‘de geboorte van Jezus’ in de Nederlandse en Vlaamse cultuur.- Jaargang 48
- nummer 25
Het boek start met een bespreking de bijbelse en apocriefe gegevens over de geboorte van Jezus. Bij de bijbelse beschrijving gaat het natuurlijk vooral om de evangeliën van Mattheus en Lucas. Jammer dat het verband tussen het beschrevene in die beide evangeliën en de verhaalde werkelijkheid zo met scepsis wordt benaderd, ook al is ook voor mij niet altijd duidelijk hoe je de gebeurtenissen uit openingshoofdstukken van Lucas en Mattheus met elkaar in één verband moet brengen.
Opvallend is vervolgens de soberheid van de evangeliën in vergelijking met de apocriefe geboortegeschiedenissen, waarin tal van vrome en wondere details uit het leven van Maria, Anna (moeder van Maria) en Jezus verhaald worden, veelal verklarend en aanvullend in vergelijking met de evangeliën zelf. In een later hoofdstuk merk je dat zulke details letterlijk tot de verbeelding van de mensen spraken, want in de schilderkunst hebben die apocriefe gegevens op allerlei manieren hun plek gekregen. Apart om te lezen vond ik een hoofdstuk over de viering van kerst in de gegoede kringen van de 19e eeuw. Daar was de Duitse invloed merkbaar (geschenken onder de boom) en soms groeide uit zulke kerstvieringen een gebaar richting de armen.
Vooral via de zondagsscholen liep dat charitatieve element door tot ver in de 20e eeuw. Het laatste hoofdstuk over kerst in de 20e eeuwse literatuur brengt je in een totaal andere en sterk geseculariseerde sfeer met motieven, die vaak een negatiefje van de kerstboodschap zijn. Dat een hoofdstuk over de kerstmuziek niet ontbreekt spreekt vanzelf. Er is zelfs een CD bijgevoegd, die van mij nog wel wat gevulder had gemogen. Al met al een boeiend boekje om te lezen, luxe uitgegeven met de nodige afbeeldingen.
Er is een kindeke… Onder redactie van Sijbolt Noorda /Christien Oele, Amsterdam University Press Salomé, ISBN 90 5356706 2, 19,50 euro