Charismatisch (1)
2006-06-09
Er is nogal wat te doen rond de ‘charismatische vernieuwing’ van de gemeente. Gelovigen uit verschillende kerken vinden elkaar in hun verlangen naar meer van de Geest. Anderen waarschuwen juist tegen deze ontwikkeling.- Jaargang 50
- nummer 12
In een aantal Persschouwen wil ik daarover wat doorgeven. Om te beginnen een gedeelte van een artikel uit het Centraal Weekblad van 5 mei. De Amsterdamse (VU) hoogleraar C. van der Kooi gaat daarin na wat er precies met ‘charisma’ wordt bedoeld.
Het is als een bus op de plank in de keuken met een vreemd opschrift.
Charisma staat erop. Maar wat zit er nou in? () Allereerst moet worden vastgesteld, dat het woord charisma een enorme geschiedenis heeft doorgemaakt. Het is langzamerhand tot een begrip geworden met een heel bepaalde inhoud. Dat was niet altijd zo. In het Nieuwe Testament is het woord charisma gewoon een genadegave. Het is een geschenk van God, van Christus of van de Geest. Aanvankelijk was er dus niet een specifieke bus met dit opschrift. () Pas in de moderne tijd is het begrip charisma in de specifieke betekenis gebruikt waarin wij het nu kennen. () Dat de Geest in geloof en bekering werkzaam was, wist men, maar een charisma noemde men dat niet. Het woord charisma werd de bus waarin men dat stopte wat men een heel bijzonder werk van de Geest vond. En voortaan markeerde men die bus. Met vette letters kwam er op te staan: charisma. Het was voor ieder duidelijk dat daar wat bijzonders in zat.
Wat erger is geweest voor de kerk: het werd een bus die voor een hoop onenigheid zorgde. Want wie bij die bus kon en er iets uit had gekregen, had iets bijzonders wat die anderen niet hadden. Zo is het begrip na pakweg de 18e eeuw gaan functioneren. Wie in de gelegenheid gesteld was uit die bus te snoepen was in de eerste helft van de 19e eeuw een volmaakt, heilig levend mens. En op de grens van de 19e naar de 20e eeuw kwam men langzamerhand tot de overtuiging dat in die bus toch vooral de gave van tongentaal, profetie en genezing zat. Met andere woorden, langzamerhand is die bus met dat woord charisma erop een heel specifieke rol gaan spelen. () Nu is er met dat woord charisma nog iets aan de hand. Sinds het op een speciale bus terecht kwam is het ook tot splijtzwam geworden in de christelijke gemeente. Wie uit die bus heeft gesnoept, heeft een streepje voor, een streepje voor bij God nog wel en dat maakt het lastig in het gezin. Is er dan onderscheid? Heeft God soms zijn lievelingen die Hij de gave schenkt van tongentaal of begiftigt met kracht tot genezing? Dat druist in tegen alle streven naar een gelijkmatige verdeling van goederen. Het past al helemaal niet binnen ons democratische, egalitaire samenlevingsideaal.
Een tijd lang heeft de christelijke theologie die bus met charismata erop aardig weten weg te zetten. Ze was ooit in gebruik geweest, maar nu niet zo erg meer nodig. Lange tijd stond ze achteraf, het oog viel er niet zo op.
Tegenwoordig is dat anders. Het wordt tijd voor de protestantse theologie om de bussen die ze op de plank heeft staan weer eens te openen en op te schonen.
Is er dan in mijn opgeruimde voorjaarskeuken nog ruimte voor een bus met het opschrift charisma? Ja zeker.
Maar dan zit er meer in dan alleen tongentaal, profetie en de gave van genezing. Daarvoor is nodig om de oorspronkelijke betekenis van dat woord charisma in ere te herstellen.
Een charisma is simpelweg een geschenk van God. Dat wil zeggen, het blijft ook van God. Je kunt er niet zelf bij. Alsof we zelf naar believen de gaven ons zouden kunnen toe-eigenen als was het een gereedschapskist.
We kunnen erom vragen, maar God blijft de gever. God schenkt door zijn Geest op sommige momenten iets wat goed is voor het hele gezin, soms voor een deel van het gezin of voor iemand in het gezin. Maar het komt uiteindelijk het hele gezin ten goede. Dat kan een ervaring zijn van klanktaal, waarin God geloofd wordt op een manier die ons verstand niet uitschakelt, maar wel te boven gaat. Sommige mensen overkomt dat, soms overkomt dat ook kerkmensen als ze zingen. Soms geeft God het aan iemand om een licht te werpen op de dingen van ons bestaan, waardoor alles ineens glashelder wordt. Misschien kunnen we dat de gave van profetie noemen of de gave van de onderscheiding. De precieze benamingen lopen door elkaar. Soms ontvangen de mensen door het gebed van de gemeente of van iemand die daar een bijzondere roeping voor heeft een ervaring van heelwording die als uitzonderlijk wordt beleefd.
Kenmerkend voor een gave, een genadegave is dat mensen er menselijker door worden. Dat het zicht geeft op God en zijn rijk, op zijn goede regiment over ons.