Wie zijn de Mormonen?
2002-03-08
Opeens waren ze in het nieuws: de Mormonen. Maar ze waren al eerder herkenbaar in het straatbeeld. Twee jonge mannen op mountainbikes, wit overhemd, zwarte broek en zwarte schoenen, valhelm op. Ze zijn door de Amerikaanse Mormonen uitgezonden om de weg naar het kerkgebouw van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen te wijzen.- Jaargang 46
- nummer 5
Vaak zijn het sobere witte gebouwtjes, die associaties oproepen met de Koninkrijkszalen van een ander genootschap dat mensen twee aan twee uitzendt: de Jehovah’s Getuigen.
De Mormonen (zoals de kerk met de lange naam in de volksmond wordt genoemd), inmiddels qua grootte de vijfde religieuze groepering in de USA, hebben handig gebruik gemaakt van de Olympische Spelen in Salt Lake City. Trouwens, in PR-zaken heeft men de handigheid die veel Amerikaanse bedrijven eigen is. Wie in Nederland informatie wil inwinnen over de Mormonen kan terecht bij het Hoofd Public Relations in Heemstede. In Nederland zijn 37 kleine gemeenten met samen ongeveer 7500 leden. Over de hele wereld zijn er bijna 11 miljoen aanhangers (waarvan 5 miljoen in de USA).
Men is zeer actief in de ‘zending’: er zijn 55.000 zendelingen uitgezonden.
De meesten zijn 2 jaar op eigen kosten actief bij activiteiten rond de zending van de Mormonen (zoals de ‘mountainbikers’), anderen wisselen hun professionele werk af met een periode van zendingsactiviteiten.
Geschiedenis
De geschiedenis van de Mormonen voert terug op de persoon van Joseph Smith. Toen hij 15 jaar oud was zou er op het land een engel tot hem hebben gesproken. De profetieën van deze engel voerden hem naar een boek met gouden platen. Door middel van een speciale bril kon Smith de tekst ontcijferen. Daaruit ontstond Het Boek van Mormon. Volgens ds A.B.W.M. Kok (in: 1) is "de stijl imitatie-bijbelstijl en bereikt de inhoud nergens het niveau van de bijbelse openbaring. Het geschrift geeft een saai en langdradig verhaal over twee volksverhuizingen van Azië naar Amerika en het bezoek van Jezus na zijn opstanding aan dit continent".
Als gevolg van zware vervolgingen trokken de aanhangers van deze leer naar het westen en vestigden zich uiteindelijk bij het Great Salt Lake in Utah.
De gemeenschap werd strak georganiseerd en ondanks het barre klimaat werd het latere Salt Lake City een welvarende plaats, waar de Mormonen nog altijd een stevig stempel op het stadse leven drukken.
Christelijk?
Wie op papier de leerstellingen van de Mormonen leest zal daarin een aantal aspecten tegenkomen waar christenen het in eerste instantie mee eens kunnen zijn. Men heeft de leer van de kerk samengevat in een bindende geloofsbelijdenis van 13 punten, waarvan de eerste luidt: "Wij geloven in God, de Eeuwige Vader, en in zijn Zoon Jezus Christus, en in de Heilige Geest." Ook het eerste deel van de 4e leerstelling klinkt ons vertrouwd in de oren: "Geloof in de Here Jezus Christus en bekeert u!" Valt het allemaal dus wel mee met de Mormonen? Dr C.N. Impeta schrijft: "De beweging is anti-Christelijk en godslasterlijk" (2). De Christelijke Encyclopedie meldt dat "het mormonisme een karikatuur is van het Christendom, een gevaarlijke vermenging van kerk en wereld, van vlees en geest, een samensmelting van mohammedaanse, heidense en christelijke elementen". Kennelijk valt het dus niet mee met de leer van de Mormonen…
Verschillen in de leer
De Mormonen beschouwen de aanhangers van alle andere kerken als heidenen. Ze zeggen te geloven dat de Bijbel het woord van God is (hun bijbelvertaling schijnt overigens zeer dubieus te zijn), maar het Boek van Mormon heeft minstens evenveel invloed op de kerkelijke leer. De Mormonen houden er o.a. de volgende leerstellingen op na:
- de mens is eeuwig en leefde voor hij op aarde geboren werd als een persoonlijk wezen met een lichaam van geestelijke substantie (een ‘intelligent’ lichaam)
- ook na het sterven kan men de goede boodschap nog horen en tot bekering komen (dat is de reden waarom Mormonen zich hebben gespecialiseerd in stamboomonderzoek)
- er zijn vele werelden en ieder kent een eigen god. Voor onze planeet is Adam god.
- de Vader en de Zoon zijn geen God, maar lichamelijke wezens.
- het dopen van kleine kinderen is een ernstige bespotting van God.
- kinderen worden geestelijk gezond geboren, er bestaat geen erfzonde.
Daarnaast gaan de Mormonen uit van de voortdurende openbaring. Steeds opnieuw worden er nieuwe wetten en verordeningen geopenbaard, die gestalte krijgen in de opkomst en de ontplooiing van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.
Polygamie
In een TV-uitzending over polygamie (19 februari 2002) bij de Mormonen werd duidelijk waarom de uitleg van de bijbel in Mormoonse gezinnen in de praktijk niets met het christendom te maken heeft. Officieel is polygamie inmiddels bij de Mormonen verboden, maar bij de afsplitsingen is het niet ongebruikelijk dat een man meerdere vrouwen en soms tientallen kinderen heeft. Eén van de betrokkenen noemde ‘het bezit van meerdere vrouwen’ een voorwaarde om in de hemel te komen. Wat bij de op de televisie getoonde ‘bijbelstudies’ naar voren kwam was de volstrekt willekeurige uitleg van teksten uit de Bijbel. Zo zou Jezus –op basis van een redenering rond de bruiloft in Kana- ook meerdere vrouwen hebben gehad.
Levensstijl
De polygamie is een uitvloeisel van de visie op de vrouw bij de Mormonen.
De man is het onbetwiste hoofd van de vrouw, zij kan niet zalig worden zonder de man. Vrouwen kunnen geen ambten bekleden binnen de Mormoonse kerk. Tot 1978 gold deze regel ook voor negers, omdat zij van Kaïn afstammen, die de satan meer lief had dan God.
Mormonen moeten tienden afstaan aan de kerkelijke gemeenschap. Zij mogen geen alcohol nuttigen, niet roken, geen drugs gebruiken en ook koffie en thee zijn verboden.
Op alle zondagen is er een ‘vergadering’ die drie uur duurt (van 09.30 tot 12.30 uur) en in drie afzonderlijke delen wordt opgesplitst (voor mannen/vrouwen, jongeren/ouderen en daarna een avondmaalsviering). Iedere avond wordt er in de gezinnen uitgebreid aandacht besteed aan de "Schriften van de Kerk’.
Eén avond in de week is de zgn. gezinsavond, waar behalve godsdienstige zaken ook die van het gezin worden behandeld en besloten (zie: 3).
Kerkelijke organisatie
De Mormonen hebben hun kerkelijke organisatie strak geregeld. Er is een leider (Gordon B. Hinckley) die wordt bijgestaan door twee hogepriesters.
Deze drie mannen worden op hun beurt ondersteund door twaalf apostelen.
De zelfstandige gemeenten worden geleid door de gemeentepresident (of: bisschop), bijgestaan door twee raadgevers. De Mormonen kennen geen betaalde voorgangers: iedere man van 12 jaar en ouder kan tot priester worden gekozen (d.w.z. kerkelijk gezag hebben). Er zijn twee soorten priesterschap: dat naar de ordening van Melchizedek (hoger) en dat van Aäron (lager).
Sekte
Ondanks de mooie woorden (én de muziek) die vaak in eerste instantie christelijk klinken vertonen de Mormonen alle kenmerken van een sekte.
Er zijn opvallende overeenkomsten met de Jehovah’s Getuigen, maar in sommige opzichten ook met het Apostolisch Genootschap. Voor de inzet voor hun kerkgenootschap mogen we veel bewondering hebben, de leer van de Mormonen moeten we met kracht van de hand wijzen.
Gebruikte literatuur:
1. Christelijke Encyclopedie; Kok, Kampen, 1960
2. Dr. C.N. Impeta: Kaart van kerkelijk Nederland; Kok, Kampen, 1972
3. E.G. Hoekstra: Wegwijs in religieus en levensbeschouwelijk Nederland; Kok, Kampen, 2000