Over dominees en hun site op Internet
2002-08-23
Einzelgängers gaan van elkaar leren!- Jaargang 46
- nummer 16
Dat was mijn eerste gedachte toen ik las van het initiatief van de EO om een internetsite voor predikanten, voorgangers en pastores te openen.
Niet dat deze categorie mensen nooit kennisneemt van het werk van collega’s.
Integendeel, er worden heel wat commentaren op bijbelboeken van andere theologen gebruikt om preken te maken.
Maar zo openlijk en toegankelijk van andermans ‘kunnen’ gebruik maken, is toch wel even wat anders. En uniek.
Want zelfs preken kunnen op de internetsite aangeboden worden, zodat anderen daarin kunnen neuzen. Je vraagt je dan onmiddellijk af of er geen plagiaat gepleegd gaat worden in, voor predikanten soms, hectische tijden.
Na ruim vier maanden na het openen van de site doen we een steekproef onder predikanten en leggen hun het verschijnsel van ‘plagiaat’ voor.
Verrassend eerlijke antwoorden krijg ik.
Ds Lakerveld uit Deventer (42 jaar) roept onmiddellijk: ‘Iedere predikant pleegt plagiaat’. ‘Dat moet je niet erg vinden, je moet de bron wel noemen’.
Ds Van Baardewijk uit Loosdrecht (32 jaar) meent dat het plezierig is om te kijken hoe collega´s bepaalde teksten aanpakken. Vooral buitenlandse preken, met name engels talige, werken voor hem inspirerend. ‘Het brengt iets naar je toe. Ook technisch gezien kan je er wat mee. In de opleiding voor predikanten luister of lees je ook preken van anderen. Daar leer je van’. Ds Venderbos uit Kampen (44 jaar) kijkt er ook zo tegen- aan. Vooral de aanpak van collega Rietkerk boeit hem zeer.
Het doel van de EO site is om predikanten praktisch materiaal aan te bieden voor hun werk.
Wanneer ik zelf de site open, zie ik onderwerpen als: kerkdiensten, pastoraat, jeugdwerk, leiding geven, ‘naar buiten’, studie, service. Ik blader er wat doorheen en zie iets over de nieuwste theologische studies, over een cursus catechese, leren bijbellezen, bidden en geloven.
Voor het pastoraat kan men terecht voor onderwerpen als seksuele verslaving, incest, zelfaanvaarding, drugsverslaving enz. Bij service valt me de praktische hulpverlening op voor het maken van je eigen kerkblad, maar óók is er dienstverlening voor het onderwerp ‘belastingen’. Van dat laatste zal zeker in maart en april gebruik gemaakt zijn! Wat kan je bijvoorbeeld als predikant tegenwoordig nog aftrekken?
Bij de steekproef tracht ik een doorsnee van predikanten te bellen, met name qua leeftijd. Mijn allereerste vraag is: hoe vindt u het initiatief van de EO?
Ik bel ds Beeftink senior (57 jaar) en junior (33 jaar), respectievelijk predikant in IJsselmuiden en Doetinchem, om te zien of er verschil is bij het gebruik van internet tussen vader en zoon.
De vader, die van plan is binnenkort e-mail en internet aan te schaffen, omdat hij daar de noodzaak van inziet, denkt dat de zoon al veel verder met de moderne techniek op de hoogte is en raadt me aan hem te bellen. Maar Beeftink jr heeft alleen nog maar wat gesnuffeld in de EO site en verwacht voorlopig wat hem betreft geen eigen inbreng.
Beide predikanten vinden het initiatief echter zeer positief en zien het functionele van de site in. Het gemak van uitwisseling van informatie voor predikanten lijkt hen beiden belangrijk.
‘En vooral om als collega´s op één lijn te komen over standpunten in de kerk’, aldus senior.
Ds Van Riessen (52 jaar) ‘verdrinkt erin’.
Een kwestie van belangstelling, meent de dominee uit Ermelo. Hij maakt geen gebruik van internet: ‘het is niet voor mij’.
Ook ds Van Baardewijk (32 jaar) is niet zo’n internetter. Het praktisch nut ziet hij voor zichzelf nog niet erg. Hij ziet het als een snelle manier om ergens informatie weg te halen. Het hoort bij ‘dat vluchtige’ wat bij hem nog niet is geïntegreerd.
Ds Venderbos heeft eigenlijk alleen nog maar op de site gekeken toen deze is opgestart. Een leuk begin, vond hij. Nuttige adressen voor doorverwijzing hulpverlening. Online bijbel geeft veel mogelijkheden. Toch zal hij er weinig gebruik van maken. ‘Ik ben een boekenwurm en wil veel boeken en tijdschriften op mijn bureau hebben om in te snuffelen’.
‘Het prikkelt mijn nieuwsgierigheid’ zegt ds Lakerveld. Hij maakt nog niet zolang gebruik van internet, maar sinds de aanschaf kijkt hij toch zeker één keer in de veertien dagen naar de site.
‘Ik vind het boeiend, prikkelend en spannend. Dat zal ook alles met het ‘nieuwe’ te maken hebben. De kerk komt meer in de breedte te staat. Van Pinkstergemeente tot de Gereformeerde Bond´. Dat is goed, zo oordeelt hij.
Artikelen en informatie over pastoraat zijn er veelvuldig. Ten dienste van, onder andere, het problematische kerklid!
De weg naar christelijke boeken, acht Lakerveld zeer belangrijk. ‘Boeiend bij de voorbereiding van je preek, maar ook voor het bijbellezen ontdek je meerdere toepassingen, omdat je kunt zien hoe anderen met teksten omgaan’.
Op die manier werkt de site paradoxaal, meent hij. ‘Het is leuk om anderen te ontmoeten, waardoor het afbrokkelen van kerkmuren vanzelf gaat, wat heel mooi kan zijn. De keerzijde moet eveneens genoemd worden. Het is ook onvoorstelbaar verwarrend. Niets staat meer vast door zoveel informatie.
Daardoor wordt geknaagd aan de zekerheid’.
Zijn er ook negatieve kanten aan de site voor predikanten. Ook daarover worden meningen gegeven. Men stelt vraagtekens bij de tijdwinst. Door de snelheid van het medium zal je veel moeten kijken en zoeken. Die tijd zal voor andere werkzaamheden verloren kunnen gaan.
Aan de andere kant krijg je soms direct informatie voorgeschoteld waar je lange tijd naar gezocht hebt.
Het initiatief van de EO werd bij één van de predikanten in eerste instantie eigenwijs bevonden. ‘Het initiatief van een gemengde groep christenen werkt in de breedte. Met zijn voor- en nadelen.
Eigenlijk hadden de Hoge Scholen en Universiteiten zelf een site moeten opstarten. Een stukje dienstverlening aan predikanten’.
Ds Van der Schee uit Loenen aan de Vecht (35 jaar, GKV) vindt dat onzin.
‘De beroepsgroep heeft het zélf laten afweten. Je mag een predikantensite nooit van Universiteiten verwachten.
Ik vind de predikanten breedte juist erg belangrijk. Daarvoor biedt de EO site een goed platvorm en ik vind dat vrij zinnig’.
Voor de Theologische Universiteiten en Hogescholen is de presentatie op internet voor de eigenzinnige dingen van belang, zegt ds Van der Schee, die zelf betrokken is als ‘internet deskundige’ (‘teveel eer’! naar zijn oordeel).
Hij heeft meegewerkt aan het tot stand komen van de site ‘kerkrecht.nl.’. Een telefonisch lijntje naar hem leek dus logisch.
In het Nederlands Dagblad van 30 april las ik dat binnenkort de nieuwe website ‘kerkrecht.nl’ zal verschijnen. Een initiatief vanuit de vrijgemaakt-gereformeerde TU in Kampen. Het behelst het gebied van kerkorde en kerkrecht met betrekking tot alle kerkdenominaties.
Voor ieder die op dat gebied wat te melden heeft. Van Gereformeerde Gemeenten tot Rooms-Katholieken.
Van vrijzinnig tot ultra orthodox. ‘De site is bedoeld voor ieder die wat weten wil, zo breed mogelijk’, zegt Van der Schee.