Aanvulling (bij: 'In den aap gelogeerd').
2002-11-29
In Opbouw (46/21) werd aandacht besteed aan de brieven die Hendrik Algra vanuit het gijzelaarskamp in St. Michielsgestel schreef aan zijn familie. In dat artikel wordt ook de Vrijmaking genoemd.- Jaargang 46
- nummer 23
Een lezer van ons blad – de heer D. Kramer uit Assendelft - stuurde ons naar aanleiding van dat gedeelte een reactie. Hij reageert daarin op de volgende zin: “Hoewel mijn grootvader grote waardering had voor Prof. K. Schilder vond hij de scheuring een verkeerde keuze op een verkeerd moment (in de oorlog)”. De heer Kramer betreurt deze zin in Opbouw omdat ze de lezers op het verkeerde been kan zetten. Hij schrijft dat juist Prof. Dr. K. Schilder zich tot het uiterste heeft ingespannen om de scheuring –zeker in de situatie van de oorlog- te voorkomen.
Zand in de greppel
Uit een latere publicatie blijkt dat H. Algra zich ook na zijn vrijlating uit het gijzelaarskamp met deze vraag bezig heeft gehouden. In het boekje ‘Zand in de greppel’ (Wever, 1945) schrijft hij: “Waarom nu? Moest dat in deze dagen, waarin zooveel gezinnen bitter lijden? Die vraag vindt een echo in onze harten. Straks zullen wij onze broeders ontmoeten, die nu in Thailand zitten. Als zij dan informeren naar onze kerkelijke zaken, dan zullen wij beschaamd moeten zeggen: wij zijn in deze moeilijke jaren zoover gekomen, dat het een scheuring werd. Uit de kring der bezwaarden is herhaaldelijk gezegd dat men de zaak moet uitstellen. Van de andere zijde is, ook in de pers, de opmerking gemaakt: hoe kunnen de bezwaarden zoo zijn in deze tijd? Aan beide kanten zit dat “nu” de mensen dwars. De groote moeilijkheid was evenwel, dat het proces reeds aan de gang was.” Uiteindelijk schrijft Algra: “We hadden elkaar als eerlijke mannen moeten beloven: wij laten de zaak rusten tot wij voor het oog en het oor van de gemeente weer verder kunnen gaan...”
Misverstand
Uit dit citaat komt naar voren dat ook Algra van mening was dat de bezwaarden (Schilder e.a.) terecht een pleidooi voerde voor een uitstel van de polemieken tussen Synode en ‘bezwaarden’.
Dit standpunt is in het artikel ‘In den aap gelogeerd’ niet voldoende tot zijn recht gekomen, doordat ik in één zin zowel Schilder als de Vrijmaking noemde. Wel blijkt uit de brieven van mijn grootvader dat er bij hem een steeds grotere moeite ontstaat voor de wijze waarop Schilder polemiseert.
Dat leidt ertoe dat de kritische toonzetting die hij aanvankelijk heeft aan het adres van de synode later ook richting Schilder geventileerd wordt.
Ik ben het echter met lezer D. Kramer eens dat het (bij nader inzien te compacte) citaat tot misverstanden kan leiden. Vandaar deze aanvulling..