Wat een rotlied
2001-07-06
Toen ontwaakte de Here als een slapende, als een held, door de wijn overmand; zijn tegenstanders sloeg hij van achteren... Het staat er echt, bekijk maar eens psalm 78:65. God slaapt zijn roes uit en slaat mensen op hun achterwerk. Durf jíj dat te zingen?- Jaargang 45
- nummer 14
Ik zat op een zondagmiddag lekker mee te galmen, maar toen haperde ik dus opeens. ‘Wat zing ik nu?’ vroeg ik me af. Heeft die beste liedschrijver niet een klein foutje gemaakt? Is dit wel eerbiedig? En het gebeurt me wel vaker.
Dan kijk ik eens rond en ja hoor: iedereen zingt gewoon mee. Gebeurt dat jou ook weleens, dat een lied je tegenstaat? Dat je het eigenlijk een ‘rotlied’ vindt, hoe oneerbiedig dat ook klinkt?
Toegegeven: dit is wat ander proza dan u gewend bent van Opbouw. Het is dan ook eigenlijk niet bestemd voor de gemiddelde lezer van dit blad, maar voor een doelgroep die qua leeftijd een flink stuk lager zit.
Laat ik het uitleggen: de vorige keer nam ik fragmenten over van mensen die veel werken onder jeugd. Hun kritiek op de (werkvormen van de) kerk was niet mals. Nu is het altijd makkelijker om te zeggen hoe het niet moet, dan hoe het wél moet. Een blad dat dat laatste probeert is "Kivive"; een van oorsprong Vrijgemaakt jeugdblad, maar daar ter ziele gegaan, en vorig jaar opnieuw opgestart door Buijten & Schipperheijn, nu als "eigentijds christelijk jongerenblad".
Kivive richt zich op jonge mensen die midden in de werkelijkheid van vandaag staan en daar ook de aantrekkingskracht van ondergaan. In Kivive worden ze niet belerend toegesproken door ouderen die weten hoe de wereld in elkaar steekt, maar ze worden in hun eigenheid serieus genomen.
Mét al hun vragen en zorgen, met alle leuke en moeilijke dingen. En dat levert dan dus zo’n stukje tekst op als u hierboven las.
‘t Is ook meer dan een leuke binnenkomer waarna de rest van het verhaal dient om het perkje weer netjes aan te harken, nee, dit is de stijl van Kivive.
Het gaat zo verder: Volgens mij kun je vier soorten problemen tegenkomen.
1. Setting. Wat erg irritant kan zijn bij een lied is de setting. Ik bedoel dus: de taal, de melodie, de begeleiding.
Het klinkt allemaal zo amateuristisch, ouderwets, cliché, bizar... Zo zong ik eens deze tekst: De Heilge Geest heeft zijn bestek met wijsheid uitgemeten./ Zo bouwt Hij Christus' kerk van land tot land / met vaste hand. Sorry hoor, maar ik zie dan dus meteen een Heilige Geest die met mes en vork een kerk in elkaar zet. Maar, wat blijkt na veel zoekwerk? ‘Bestek’ is zoiets als ‘bestuur’... Oh...
2. Gevoel. Er kan ook emotionele afstand zijn. Hoe is mijn hart vervuld van blijde dingen: Ik ga mijn lied nu voor de koning zingen (psalm 45).
Kun jij dat zingen als je net een flink ochtendhumeur hebt? Maar andersom geldt het ook: stel, je bent net even ontzettend blij met God, moet je zo’n depri lied zingen. Walging bevangt al wie mij kent. / Mijn vrienden hebben mij begeven (psalm 88). Tja, dat kun je soms toch niet met goed fatsoen uit je mond krijgen?
3. Waarheid. Soms kun je ook dit beleven: het klopt gewoon niet wat ik nu moet zingen, het is niet waar! Die liedschrijver die zégt het wel, maar zo zit het nu eenmaal gewoon niet. Dat gaat best diep natuurlijk. Stel, je moet dit zingen: Waarom toch slaapt U, Here?
Ontwaak o God! Wil wederkeren.
Waarom verbergt U het gelaat? (psalm 44).
Hier wordt gewoon maar eventjes gezegd dat God slaapt. Maar God slaapt toch niet? Is dit gewoon een foutje van de dichter?
4. Wreed. Soms moet je erg rottige dingen zingen. Gij dochter Babels, toegewijd ter dood, heil onze wreker, heil hem die, o trotse, uw kinderen zal verbrijzlen aan de rotsen (psalm 137). Je zingt hier dat Arabische baby's maar stuk moeten worden geslagen!
Dat is wel héél cru. Moet je hier ontzettend gelovig voor zijn, om dit te kunnen zingen? Of mag je dit tegenwoordig eigenlijk niet meer zingen?
Herken je deze problemen? Vast wel een paar. Maar hoe ga jij hiermee om?
Laat je het maar een beetje sudderen?
Ik vind dat jij je er niet te makkelijk van af moet maken! De bijbel heet nog altijd het woord van God. Alle eeuwen hebben christenen de psalmen gezongen en ook gezangen. Als jij er dus een probleem mee hebt, dan heb je echt een probleem.
Wimpel de problemen dus niet te makkelijk af. Ga niet een beetje zitten dromen als je moet zingen. Ga niet denken: ach, dat is die dichter, die weet ook niet beter. Ga ook niet helemaal je eigen leventje inlezen in het lied. Dat is allemaal niet eerlijk. En bovendien: vroeg of laat breekt het je op. De problemen blijven toch wel diep van binnen borrelen, om dan op eens naar buiten te knallen. Op heel rottige momenten, dat kan ik je wel vertellen...
Als je een lied zingt, zing dan serieus mee. Maar als je een probleem met een lied hebt, wat dan? In elk geval je probleem serieus nemen! Je mag als gelovige echt wel twijfels hebben.
Jemig, die tijd hebben we toch wel gehad, dat twijfels niet konden? Nou dan, pak die twijfels dan ook aan!
Doe er wat mee. Positief, negatief, weet ik veel. Maar negeer het in elk geval niet. Ga niet lopen suffen en vaag doen. Dan neem je de kerk niet serieus en volgens mij uiteindelijk God ook niet.
Wees dus oprecht. Als je daar nou staat en je moet een lied zingen dat je niet over je lippen krijgt, wat dan?
Gewoon maar zingen? Gewoon maar meedeinen? Nee toch, dat is toch sufkeutelig. Je wilt toch oprecht zijn? Nou dan, zing dan dus ook gewoon een keertje niet mee.
Dat is Kivive, juni 2001.
Móét het zo? Nee.
Kán het zo? Misschien wel. Het is in elk geval het proberen waard, zonder voortijdig afkeurend commentaar vanaf de zijlijn.
Grootste probleem voor Kivive lijkt mij het bereiken van de doelgroep.
Het blad richt zich op mensen van wie de interesse niet direct ligt bij het lezen van ‘een blaadje van de kerk’. Dat houdt het risico in dat het gelezen wordt door mensen die het eigenlijk niet nodig hebben, terwijl degenen voor wie het gemaakt wordt, niet eens weten dat het bestaat. Typisch dus een blad om zomaar eens, volkomen onopzettelijk, heel toevallig, ergens te laten slingeren.
Wie weet...
mht Biewenga - Emmeloord