Psss ... Psalmen
2001-10-12
Onder dit (ietwat gekunstelde) motto werd in de Laurenskerk te Rotterdam een expositie gehouden waarin de aandacht (Psss niet bedoeld als oproep tot stilte, maar als aandachtstrekker) werd gevraagd voor de Psalmen.- Jaargang 45
- nummer 20
Daaromheen waren nog andere activiteiten: een lezing over ‘De Psalmen en Jezus’ door een voorganger uit een Pinkstergemeente, een studiebijeenkomst voor voorgangers over Psalm 146 en een zangavond met Nederlandse, Afrikaanse en Pakistaanse psalmen. De organisatie was in handen van het Nederlands Bijbel Genootschap, dat uiteraard direct aandacht vroeg voor de Nieuwe Bijbel Vertaling, waaraan momenteel druk gewerkt wordt en waarvan al een aantal bijbelboeken in de winkel te koop ligt.
Nu groeien de psalmen niet bepaald in populariteit; opwekkingsliederen en andere gezangen verdringen steeds meer de oude psalmen van hun plaats.
Het is daarom goed eens te zien, hoeveel de psalmen voor christenen van allerlei afkomst en ligging hebben betekend. Want het blijkt, dat de psalmen en de berijmingen van de psalmen een rijke geschiedenis hebben. Op deze tentoonstelling kan daarvan maar een klein stukje worden getoond. In een aantal vitrines staan thematisch gerangschikt oude en nieuwe boeken bij elkaar.
Een keurige catalogus maakte de rondgang langs de verschillende vitrines gemakkelijker. En de heer G.J. Buitink, uit wiens privé-verzameling een menigte boeken en boekjes van de middeleeuwen tot heden gebruikt was voor de tentoonstelling, gaf een aantal malen een rondleiding.
Zijn zeer deskundig en enthousiaste toelichting maakten, dat ik geen spijt had van het bezoek aan de Laurens.
Toen ik hem vroeg of hij eventueel geïnteresseerd was in een psalmvertaling voor de kerken van Soemba bleek hij niet alleen te weten welke ik bedoelde, maar ook was hij al bij ds P.P. Goossens thuis geweest! Wel ontbreken de Nederlands Gereformeerde Kerken bij de kerken die uit het Liedboek zingen.
Maar dat zal niet eens iedereen erg vinden…..
In alle talen over heel de wereld, van indianenstammen in Amerika tot de Maori’s in Nieuw Zeeland, van Datheen tot het Liedboek, in het Fries, steno en Latijn, in alle tijden zijn de liederen van het verbond vertaald en opgeschreven.
Het is eigenlijk onvoorstelbaar, hoe wijd verbreid het gebruik van het psalmen-zingen is. Daarbij gaat het niet alleen om calvinistische kerken; er liggen zelfs berijmingen uit de tijd van de Reformatie, opgesteld door een bisschop, die hoopte door concurrentie de werving die uitging van het reformatorische psalm-zingen te kunnen breken. Het is aandoenlijk om een miniatuur-psalmboekje te zien, dat kon worden verstopt in het knotje achter op het hoofd.
De bijbehorende catalogus, voor slechts f. 10,- te koop, is geschreven door Sipke van der Land, die ook meehielp met de selectie van wat getoond werd.
Want de Buitink-verzameling is zo groot, dat alles laten zien een compleet museum zou vergen. Helaas was daar geen ruimte voor.
De tentoonstelling is niet alleen bestemd voor Rotterdam, maar reist rond, ze gaat zelfs letterlijk de wereld rond.
Naast de boeken en manuscripten, waaronder vele zeldzame, was er ook kunst. De Chagall-bijbel uiteraard, maar ook werk van een wat oudere kunstenaar Renaat Bosschaart en een jeugdige, Leen van Tichelen. Beide laatstgenoemden hadden ieder zeven schilderijen gemaakt, geïnspireerd door concrete psalmen. Het ontbreekt mij aan deskundigheid om een verantwoord oordeel over de schilderijen te geven, maar het is een goed idee om de persoonlijke waarde van psalmen vorm te geven op deze manier.
De lezing over de Psalmen en Jezus door de heer Embregts was bedoeld voor belangstellende gemeenteleden.
Het past mij als theoloog dus niet dit te recenseren. Daarnaast nog een studiebijeenkomst, waarbij dr. Van Grol, lid van het vertaalteam van de Psalmen in de nieuwe bijbelvertaling een boeiende toelichting gaf over de vertaling van Psalm 146. Dit was meer bedoeld voor hen, die het Hebreeuws kennen.
Dat er een geanimeerde discussie ontstond kwam mede, doordat collega’s van zeer uiteenliggende kerken aanwezig waren; voor ieder was ruimte voor eigen inbreng en voor velen was het ongetwijfeld inspirerend.
Daarnaast hield ds. P. van Veldhuizen een korte inleiding over het liturgisch gebruik van de Psalmen. Interessant was zijn gedachte om te proberen de nieuwe bijbelvertaling zó te maken, dat de (‘onberijmde’) psalmen ook gezongen zouden kunnen worden, zodat er geen berijmde psalmen meer nodig zijn.
Tenslotte was er nog, op zondag avond, een zangavond. Daar werden, in verschillende talen, de psalmen ten gehore gebracht: Nederlands, Afrikaans en Pakistaans. Op diezelfde tijd echter stond schrijver dezes psalmen te zingen in een dienst elders. Jammer, dat dit evenement niet op een zaterdagavond werd gehouden. Er zijn nog kerken die ’s middags/ ’s avonds dienst hebben!
Het zal duidelijk zijn dat ieder, die zich ook maar enigszins voor de psalmen interesseert door mij geadviseerd wordt wanneer de tentoonstelling ergens in de buurt gehouden wordt de kans, deze tentoonstelling te bezoeken, met beide handen te grijpen. Liefst ten tijde van een rondleiding.
De expositie Pss…Psalmen wordt momenteel in Medemblik gehouden. De opening heeft woensdag 10 oktober plaatsgevonden, u kunt tot en met 31 oktober in de Bonifaciuskerk in Medemblik terecht.