Albert Jan Maat en de ogen van Roosje Stephanie
2001-03-30
Enkele woorden, wat dichtregels, coupletten of bijbelteksten. Ze kunnen je raken, iets met je doen en een poosje met je meegaan. In deel twaalf van de serie Lijfspraak Albert Jan Maat (48). Een boerenzoon die de politiek inging met een ideaal. Sinds 1999 is hij europarlementariër namens de christen-democraten.- Jaargang 45
- nummer 7
Hij koos een bijbeltekst. Had het ook een schilderij mogen zijn, dan had hij het onmiddellijk geweten: Roosje Stephanie. Omdat alleen een koe zo kan kijken en inspireren.
‘…en het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet gegrepen.’ (Johannes 1:5)
‘Een Britse collega koos deze tekst onlangs voor een korte overdenking. Hij en ik maken deel uit van een groep christenen in het Europees parlement die één keer per maand, als het parlement in Straatsburg is, op woensdagmorgen om acht uur bij elkaar komt. Eén van ons houdt dan een overdenking, daarover praten we en ten slotte bidden we het Onze Vader met elkaar. De groep kent veel verschillende nationaliteiten en gezindten en we hebben met elkaar een goede band gekregen. Deze bijeenkomsten zijn voor mij heel waardevol.
Toen we deze tekst uit Johannes met elkaar bespraken, hadden we het over de eigenschappen van licht. Dat het zich niet laat tegenhouden. Dat het overal doordringt, dat het om hoeken heen gaat en dat obstakels hooguit schaduw geven. Dat licht elke dag terugkomt en dat het heel veel kracht heeft. Dat was voor mij heel treffend.
Deze gedachten over licht in het algemeen slaan natuurlijk helemaal op Gods Licht. Dat troost mij als er frustraties zijn én het bepaalt me bij machtig mooie momenten in mijn werk. Die zijn er zeker. Ik was als lid van de parlementaire delegatie voor mensenrechten in Kirgizië. Ik sprak daar Duitsers wier voorouders daar al drie eeuwen geleden heen waren getrokken. We praatten over het geloof, heel makkelijk en natuurlijk, en het was geweldig om te zien hoe zij hun geloof daar uitdroegen. Of op een conferentie in Istanboel vorig jaar. Daar sprak de orthodoxe patriarch ons toe en vatte in een paar zinnen het evangelie schitterend samen. En dat in een land waar christenen al tientallen jaren hooguit worden getolereerd. Het Licht komt overal.’
Terwijl Maat nog praat, diept hij uit zijn tas verschillende boekjes op. ‘Eigenlijk kon ik voor dit interview geen tekst kiezen’, vertelt hij, terwijl hij de bundel ‘Onder het vee’ van Rutger Kopland op tafel legt. Vanwege het gedicht Drenthe.
‘Prachtig, die sfeer spreekt me enorm aan.’ Na nog meer boeken neergelegd te hebben, vertelt hij zijn motto, waarmee hij in 1999 de Europese verkiezingen inging: geen mens kan een dag zonder eten. ‘Vind ik ook een heel belangrijke spreuk omdat eten de eerste levensbehoefte van de mens is. Maar dat is een vanzelfsprekendheid geworden die steeds meer lijkt te leiden tot nonchalance: we gaan heel slordig met voedsel om. God heeft een enorme kracht in de natuur gelegd. Maar ook enorme beperkingen als we er niet goed mee omgaan. Denk aan BSE en mond- en klauwzeer, waarvoor wij nu in Europa zitten te beven op onze stoel.’
Dan pakt Maat het laatste boekje (Het Haagse Platteland, geschreven door Dirk Duijzer en uitgegeven ter gelegenheid van de opening van het nieuwe pand van LTO-Nederland in 1999) en slaat het open. ‘Kijk, dit raakt mij écht heel diep. Als ik een schilderij had mogen kiezen als het meest aansprekende, dan had ik het gelijk geweten: Roosje Stephanie, geschilderd door Hiske Wiersma.’ Maat tikt met zijn vinger op een plaatje in het boek. Vanaf het papier kijkt een koe me aan. Zoals alleen een koe kan kijken. Over één oog valt de schaduw van de kop, in het andere sprankelt licht. De europarlementariër heeft het schilderij gekocht en het hangt boven zijn bureau in Brussel.
Hij kijkt er elke dag naar en in de kerstvakantie gaat het op de achterbank mee naar huis, naar Paterswolde.
‘Die ogen. Onschuldig, vol vertrouwen én een tikje angstig. Ik ben gek op koeienschilderijen, maar het zijn vooral de ogen van Roosje Stephanie die mij elke dag opnieuw de drive geven om door te gaan en me in te zetten.’ Even is Maat stil. Dan praat hij weer, snel: ‘Er wordt ongelooflijk veel gesleept met beesten zonder dat men weet wat dat voor deze beesten betekent. Ze worden vermalen in deze wereld.’ De europarlementariër praat gedreven, zijn tempo ligt hoog, en het aantal onderwerpen dat de revue passeert ook. Geen spoor van cynisme, ook niet als hij vertelt dat hij de politiek is ingegaan met een ideaal. ‘Ik sta tamelijk optimistisch in het leven, je moet altijd kansen blijven zien. Ik ben de politiek ingegaan met onder andere de gedachte: wie het leven liefheeft, eert zijn Schepper en omringt Zijn schepping met zorg. Dat is voor mij iets heel natuurlijks en vanzelfsprekends. Reden om mij onder andere hard in te spannen voor de mensenrechten, maar ook voor landbouw, veilig voedsel en dierenwelzijn. Of ik als europarlementariër goed aan dat ideaal kan werken?’ Oprecht verbaasd: ‘Maar natuurlijk. Vooral op het gebied van landbouw, waarmee ik me enorm verwant voel. Bijna 100% van het Nederlandse landbouwbeleid wordt geregeld op Europees niveau. Er gebeurt op land- en tuinbouwgebied ontzettend veel en Brussel en Straatsburg zijn de plekken wáár het gebeurt. En juist daar lijkt de drempel om over het geloof te praten veel lager. Het gebeurt met meer gemak en vanzelfsprekendheid dan hier in Nederland. Er wordt oprecht naar je geluisterd als je praat over Gods grootheid, over respect voor de schepping, zo is mijn ervaring. Er is aandacht voor het Licht.’
Albert Jan Maat is getrouwd, heeft vier kinderen en woont in Paterswolde. Hij is lid van de Nederlands Gereformeerde Kerk in Groningen. Sinds 1999 maakt hij als europarlementariër namens het CDA deel uit van de fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten (EVP-ED). Maat is lid c.q. plaatsvervangend lid van de commissie Landbouw, commissie Visserij en commissie Industrie en Externe Handel. Ook is hij lid van de parlementaire delegatie Turkmenistan, Kazachstan, Mongolië, Tadzjikistan, Oezbekistan en Kirgizië.