met Jozef in Afrika
2000-02-04
We hebben onze cultuurverdelingen keurig op orde gebracht: in Europa had de Reformatie een schuldcultuur voortgebracht aangeholpen door de Zwarte Dood van de veertiende eeuw die de mens in zijn naakte ellende op zijn eentje voor God plaatste en niet te vergeten de Renaissance die de Middeleeuwse mens uittilde boven een naamloze mensenmassa. De grote vraag kon niemand ontwijken: hoe komt het ooit met mijn schuld weer in orde bij God? Afrika daarentegen kende een schaamtecultuur waarin een mens van schuld niet weet en ook tegenover zijn geweten vrijuit gaat zolang zijn zonde maar diep bedekt is. Komt zijn kwaad eenmaal boven water, dan zal hij het tot in het tragikomische toe blijven ontkennen.- Jaargang 44
- nummer 3
Zolang weet hij er immers niet van! Moet hij het uiteindelijk wel toegeven dan verdrinkt hij in schaamte in de gemeenschap. Alsof er geen wet zou zijn die ook in het geweten het schuldig over hem uitspreekt.
Hoewel Europa verandert en Afrika niet minder, kom je in de zending in Afrika niet goed uit de voeten zonder van de oude schaamtecultuur af te weten. Maar hoe kom je dan bij de schuld uit?
Van de schaamte naar de schuld? Die vraag heeft me al zovaak aan het denken gezet. Het antwoord ligtdenk ik- in de oeroude gezins-structuur die we vandaag ook heus nog wel scheppingsordonnantie mogen noemen. Daarin kent ook de heidense mens nog wel degelijk iets van verbondenheid, loyaliteit en trouw en bij het verbreken ervan, schuld. Dat werd mij het vorig jaar nog weer eens duidelijk geïllustreerd toen ik met onze "lekenpredikers"
de Jozef-geschiedenis nog eens helemaal doorkroop.
Schunnig toch hun broer naar Egypte te verkopen en voor vader Jakob met een vroom gezicht een jas vol bloedvlekken neer te leggen Die elf broers die ver voordat hun zonde van de verkoop van hun broer uitkwam, zielsbenauwd waren en bevend elkander toefluisterden: wat heeft God ons nu aangedaan? Ze hadden jarenlang alleen maar onrustig met hun geweten kunnen samenleven. En terwijl naar hun besef alle kwaad nog veilig is bedekt, verwoordt Juda wat ze allemaal zo voelen: God heeft de schuld uwer knechten aan het licht gebracht(Gen 44:16).Wat een feestelijke ervaring ook erover te preken! Uit het instemmend geknor van de luisteraars kon je wel merken: zo doen broers niet onder elkaar! Dat is schuld die Afrika herkent! De schaamtecultuur moge in de gemeenschap gelden, tegenover de buurvrouw en de medeleerling op school maar binnen de scheppingsordinantie van het gezin is iets van schuld bewaard gebleven.
Het gezin is dan ook een goede insteek in Afrika voor de Goede Boodschap.Van hieruit is het een klein stapje bij de schuld uit te komen die kinderen tegenover Vader hebben. Zo doen kinderen niet tegenover Vader. Met het gezin kom je verder in Afrika dan met het verbond maar daarover hadden we het in vorige Snippers al uitvoerig gehad.
J. Vonkeman
Richmond, Zuid-Afrika