Geen crematie voor ons
2001-04-13
Zuid-Afrika staat helemaal vooraan in het rijtje landen dat pochen kan op een progressieve grondwet. Of het nu over abortus gaat, gelijkberechtiging van de vrouw of wat ook, het nieuwe Zuid-Afrika blijft niet achter. Je zou mogen verwachten dat wij dus ook met spoed op weg zouden zijn naar algemene crematie, het aloude begraven achter ons latende. Zo op het oog af lijkt het ook wel die richting uit te gaan. Wij hebben hier in de provincie KwaZoeloe-Natal de Begrafenissen- en Crematoriawet die algemene voorziening biedt voor plaatselijke raden om graven te ruimen en krachtiger dan ooit tot crematie over te gaan. Bestuurlijk lijkt dat ook wel de aangewezen weg.- Jaargang 45
- nummer 8
Behalve dat wij hier niet het stelsel kennen van twee of drie graven boven elkaar, wist ook het oude koloniale Afrika nauwelijks iets van ruimen van graven af. Wie van Richmond Pietermaritzburg binnen rijdt, komt er al gauw de oude begraafplaats uit de negentiende eeuw voorbij, verwaarloosd maar wel nog helemaal zoals men er begraven was. Er leek altijd nog wel ruimte te zijn voor nog meer graven. Het blanke deel van de bevolking heeft trouwens niet veel ruimte meer nodig. Vrij algemeen heeft het voor cremeren gekozen. Methodisten, Baptisten, de grote Nederduits Geref ormeerde Kerk, meer en meer kiezen we voor cremeren. Maar nu de aidsplaag om zich heen slaat en het in elke zwarte kerk gaandeweg steeds moeilijker wordt op zaterdag iets te organiseren omdat we weer begrafenissen hebben, lijkt die wet bestuurlijk op de juiste plaats. En vele jarenlang zullen we op de zaterdag - en nu loopt het al over naar de zondag - nog altijd met begrafenissen van aidslijders te doen hebben. Elke zaterdag is het dringen en zal het dringen blijven. Durban heeft vandaag net als Pietermaritzburg geen plaats meer voor begraven. Maar waarom is het dan zo stil om die wet en lijkt het een dood stukje papier te blijven? Waarom schoven de provinciale raadsleden toen de zaak in de raad kwam, die nodige wet behoedzaam ver van zich af?
Omdat zwart Afrika van verbranden niet weten wil! Afrika heeft hetzelfde gevoel voor verbranden als je in de Bijbel tegenkomt. Verbranden is gestraft worden. Ds Phungula vertelde me desgevraagd heel onlangs nog dat naar zijn mening in het Ndaleni-Magoda-Isimozomo-complex - in inwonertal opwegend tegen een kleine provinciestad in Nederland - niemand ooit gecremeerd is. "Dat doen wij zwarten niet", zo liet een geëmancipeerd Life-
Line groepje mij weten. Zou U denken dat hier eerbied voor de Bijbel achter zit? Je zou het wensen met zo’n hoog percentage van de bevolking dat zich Christen noemt. Maar ik vrees dat van dat hoge percentage de meerderheid voor begraven kiest uit eerbied voor de gestorvenen en daarmee uit zelfbehoud.
Met de begraven dode kun je contact houden. Die kan over je waken, je kansen in het leven verbeteren.
Een hoopje as is wel voorgoed buiten spel gezet. Welk levend mens zal vrijwillig ervoor kiezen om door crematie als voorvadergeest voorgoed uitgeschakeld te worden? En dan boven elkaar met een vreemde begraven te worden. Een jonge evangelist vertelde me vanmorgen nog dat zo’n oplossing voor de grote meerderheid absoluut onaanvaardbaar is. Want heb je de dode heel hard nodig of heeft hij jou nodig omdat hij je op aarde niet meer kan vinden vanuit zijn graf, dan raakt het contact voorgoed verloren. Want je kunt zijn plekje niet meer identificeren.
Gisteren nog las ik het autobiografische verslag van een gestudeerde middendertiger uit Soweto die in grote moeilijkheden geraakt was. De Afrika-dokter vertelde hem naar moeders graf te gaan, van "haar" aarde wat te verzamelen in een zak, ermee terug te gaan naar de dokter die hem met een mengsel van die aarde, kippengal en kruiden waste en zo de sturende hand van moeder kon terugbrengen in zijn leven. Een bekend Afrika-verhaal!
(Adam Ashford, ‘Madumo, A Man Bewitched’, Cape Town, 2000). Zou je kunnen zeggen dat blanken om culturele redenen en losser aan het Bijbelklimaat gebonden, voor crematie kiezen waar zwarten nog altijd even sterk religieus-cultureel gemotiveerd het bij begraven houden en zich daarbij nog op de Bijbel kunnen beroepen ook? Hoe progressief de wetgeving ook mag zijn je blijft ermee in Afrika steken.
J. Vonkeman, Richmond, Zuid-Afrika