In memoriam Meint R. van den Berg
2001-04-27
In Meint van den Berg is een karakteristiek Nederlands Gereformeerd predikant van ons heengegaan. Hij nam geen blad voor de mond. Ongedwongen en soms ongezouten zei hij wat hij op zijn hart had. Omdat hij zijn woorden altijd motiveerde vanuit de Schriften, stond hij toch sterk, ook al had hij soms felle kritiek op kerkelijke papieren en structuren en ordes en tradities. Ik denk aan zijn boekje: ‘De gekerkerde kerk’. Hij had in Oegstgeest bij de laatste belijdenisvraag het woord ‘kerkelijke vermaningen’ veranderd in ‘Bijbelse vermaningen’. Die twee vielen niet altijd samen en waar ze niet samenvielen, moest het beslist worden in het voordeel van de Bijbelse vermaning.- Jaargang 45
- nummer 9
Meint leefde uit de bron, dicht bij het Woord van Christus en van de Vader en de Geest. De manier waarop hij zijn predikantschap in de rouwadvertentie laat omschrijven, geeft heel goed weer hoe hij zijn plek ervoer ten opzichte van God en Zijn Woord. Verbi en Divini staan met een hoofdletter en minister, dienaar met een kleine. Zo wilde hij zijn. Hij is heel gewoon gebleven. Zijn eer en waardigheid als predikant vond hij alleen in de grootheid van zijn God: dienaar van het Goddelijke Woord.
Meint schreef en preekte zo eenvoudig, dat de hoorder soms wel de indruk moet hebben gekregen dat het ook eenvoudig was. Om die reden voegde Meint – ik meen met een glimlachonverwacht hier en daar een moeilijk woord in om te laten zien dat hij die ook wel kende. Maar het ging hem om de eenvoudige uitleg en praktische toepassing van het Woord.
We verkeren in de uitzonderlijke situatie, Meint over dit onderwerp net zelf aan het woord te hebben gezien in Opbouw van 30 maart 2001. Peter Siebe had een vraaggesprek met hem naar aanleiding van het christelijke boekenweekgeschenk: ‘Zwart water en andere verhalen’.
Meint zegt hier: ‘Bij de boeken die over de Bijbel gaan is het punt voor mij dat ik wil laten zien wat er eigenlijk staat. De Bijbel wordt zo enorm veel op de klank af gebruikt. Er sluipen allerlei dingen bij in die er in werkelijkheid helemaal niet staan. Van het begin af heb ik in mijn bijbelverklaringen uit willen zoeken wat er nu werkelijk staat en wat dat ook voor vandaag te betekenen kan hebben’. Hij was een schriftgeleerde, die oude en nieuwe schatten uit de Bijbel opdelfde. Zijn uitleg en toepassing doen vaak even eenvoudig aan als evident. Ook voor de EO radio werd hij veel beluisterd. Meint ploos een Bijbelgedeelte niet uit, maar predikte van vers tot vers er uithalend wat er inzat. En het bleek een rijke schat te zijn. Als je het niet met hem eens was, zette hij toch aan het denken en bracht hij gedachten in beweging, die fijne gesprekken opleverden in tal van bijbel-
gespreksgroepen. Juist die bijbelof studieclubs in allerlei kerken en groepen maakten dankbaar gebruik van de boekjes van Meint van den Berg. Hij heeft ongeveer 70 boeken geschreven. Het feit dat je ze niet aantrof bij De Slegte, terwijl er altijd wel een rijtje bij de plaatselijke Evangelische Boekhandel stond, gaf wel aan dat hij een geliefd schrijver was.
Fijne band
Meint van den Berg was echt een Nederlands Gereformeerd predikant. Hiermee doel ik inderdaad op het feit dat wij een bijna aangeboren moeite hebben met mensen die boven ons staan en met meerdere vergaderingen.
Prima trouwens, die mensen moeten er ook zijn; als ze zich maar goed laten leiden door de Here en Zijn Woord, dan is er niks aan de hand. Maar het wil nogal eens voorkomen dat leidinggevende mensen en vergaderingen de kerk naar hun hand willen zetten en de vrijheid van de Geest schade doen. Nou in zo’n geval kreeg je het met Meint van den Berg aan de stok.
In die zin paste Meint ook prima in Oegstgeest en Groningen en Utrecht; alle drie gemeenten die niet delen in de Landelijke Vergadering als vertegenwoordiging van onze kerken. Het zal geen toeval zijn dat hij juist drie van deze gemeenten heeft gediend. Meint is een predikant die ook zelf geen ander gezag wilde hebben dan dat van Christus. Daarom hoefde je hem liever ook geen dominee te noemen. Hij was Meint en zijn vrouw is Jopie van den Berg. Hun huis stond open voor de gemeente. Zij leefden intens mee bij vreugde en verdriet. Je kon enorm met hem lachen – hij hield echt van humor en vrolijkheid – maar als er iemand ernstig ziek was, plaatste Meint hem in het midden van de gemeente en ging met anderen rondom zo’n persoon staan in gebed. Ook dat is Nederlands Gereformeerd. We hebben heel wat meegemaakt samen; dat geeft ook een fijne band met elkaar.
Zending
Meint is relatief kort predikant geweest in Maastricht. Dat zal te maken gehad hebben met zijn verlangen de zending in te gaan. Ik denk aan zijn boekje: ‘Getuigen’, dat overigens pas in 1975 uitkwam als vrucht van de zending.
Hij is zendeling geweest in Zuid Afrika. Jammer genoeg heeft hij dat wegens klachten over zijn gezondheid voortijdig moeten afbreken. Het zendeling zijn zat hem in het bloed. Het verlangen het woord van God zo eenvoudig in zijn relevantie te laten zien voor ieder die ervoor open staat, laat ook iets zien van het feit dat hij oog had voor mensen en zich als het ware een instrument in Gods hand voelde om het Evangelie zo te vertolken dat het aansprak en doorzichtig werd in zijn betekenis. Tegelijkertijd zal de zending Meint hebben veranderd. Hij keek over grenzen heen. Hij ging de grens over van werkelijkheid en fictie, van pastorale en psychische problematiek. Hij is in zijn werk en reflectie - die hun uitwerking vonden in verschillende boeken - bezig geweest met de mens in zijn moeite en vreugde, met zijn hoogte- en dieptepunten en het perspectief dat God alleen kan en wil schenken in Jezus Christus.
Trouw
Daarin was Meint trouw aan mensen. Niet aan de mens of de gemeente, maar aan deze mens en die gemeente.
Een mevrouw die in Oegstgeest niet bij de kerk hoorde, had een ernstige psychische problematiek. Op een of andere manier kregen Meint en Jopie contact met haar. Elk boekje van Meint kreeg zij toegestuurd; ook toen hij al lang en breed in Groningen zat. Tegen mij zei Meint in zijn bevestigingspreek in Oegstgeest over 1 Korinte 3 (dat verhaal van het zaaien en water geven en wasdom geven) ‘dat ik niet sommige mensen er maar onder moest schoffelen. Maar dat elk plantje – hoe klein en kwetsbaar ook - belangrijk is in de ogen van God’. Daarin toonde Meint zich ook een trouw en liefdevol pastor. Daarin kreeg Christus gestalte in hem. Tenslotte. Ik mag niet zeggen dat Meint nu in de hemel is, want daar ging hij volgens zichzelf niet naar toe. ‘Het bijbels perspectief is dat we naar de nieuwe hemel en de nieuwe aarde gaan’, lees ik in bovengenoemd interview.
Dat was Meint’s verwachting. Maar volgens mij is Meint nu al bij God in de hemel. Dat is dan een verrassing voor Meint. Maar God houdt van verrassingen, dat had Meint kunnen weten. Moge de goede God Jopie en de kinderen troosten.