De postmoderne Prediker
2009-12-04
Het boekje Zinvol leven is met z’n amper honderd pagina’s een korte, maar zinvolle inleiding op het Bijbelboek Prediker. De auteurs, Stefan Paas en Siebrand Wierda, zien vele praktische adviezen in Prediker voor het leven van elke dag. - Jaargang 53
- nummer 24
Het boekje is ontstaan in de jonge christelijke gemeenschap Via Nova in Amsterdam. Dat is te merken aan de frisse stijl die het boekje kenmerkt. Je merkt dat de auteurs gewend zijn te spreken voor een gemeenschap van mensen met allerlei achtergrond. Als ze citeren dan doen ze dat eerder uit films, documentaires en muziek dan uit theologische werken. Meer ‘Sixpence None the Richer’ dan C.S. Lewis (om maar iemand te noemen).
Zeven gebieden Volgens Paas en Wierda spreekt Prediker over zeven gebieden van het leven: plezier, werk, macht, relaties, wijsheid, spiritualiteit en onsterfelijkheid. Die gebieden komen in het boekje achtereenvolgens aan de orde. De schrijvers hebben het idee dat het boek Prediker goed aansluit bij het postmoderne levensgevoel. Dat blijkt vooral uit Predikers herhaalde stelling dat het leven ondoorgrondelijk en oneerlijk is, samengevat in het woord ‘zinloos’ (ijdelheid). Dat is voor Prediker het startpunt. Van daaruit komt hij bij de ware wijsheid die ligt in de eerbied voor God. Daarin ligt ook de betekenis van het boek Prediker voor ons die vandaag met God willen leven.
Alles onder controle Het hoofdstukje over macht heeft de titel meegekregen ‘alles onder controle’. In dit hoofdstuk vind ik het boekje op z’n best. Het is geschreven door Stefan Paas en hij werkt dit thema op een heel concrete manier uit. Hij stelt dat mensen betekenis aan hun leven willen geven en dat ze dat vaak doen door controle uit te oefenen. Hij ziet dat niet alleen terug bij mensen die aan controledwang lijden (bijvoorbeeld mensen die voortdurend controleren of het gas uit is). Dit gaat over iedereen die zijn leven, zijn emoties, zijn medemensen, zijn tijd probeert in de greep te houden. We zijn allemaal control freaks. Volgens Paas zegt Prediker: dit werkt niet, want er is voor alles een tijd (Prediker 3). Het gevolg van controle-uitoefening en het verslaafd raken aan controle is dat we het leven kapot maken. Je gaat mensen op een afstand houden, dingen manipuleren en regelen, altijd vooruit denken. Paas zegt dat het geloof te maken heeft met het wegdoen van de afgod ‘controle’. Dat is de boodschap voor mensen die soms onberispelijk aan de buitenkant lijken, maar van binnen angstig, onzeker en vol zelfkritiek zijn. Prachtig is zijn aanbeveling om bij de eerstvolgende avondmaalsviering de controle los te laten en Christus te ontvangen die zijn leven voor ons gegeven heeft (dat is: de controle opgegeven heeft).
Afsteken naar de diepte Aan het eind van elk hoofdstukje staan gespreksvragen. Die maken het boekje geschikt voor groepsbespreking. Je moet als groep dan wel bereid zijn met elkaar naar de diepte af te steken. Zoals de vraag bij het hoofdstukje over ‘macht’: maak jij van controle je afgod? De auteurs laten het dan niet bij die vraag (wat zomaar tot een vage en wollige discussie kan leiden), maar dwingen je naar jezelf te kijken. Dat doen ze door een aantal diagnosevragen aan de vraag toe te voegen. Een groep die daarmee overweg kan, zal met dit boekje zeer zeker een zinvolle tijd kunnen hebben.
Paas, S en S. Wierda (2009), Zinvol leven. Prediker. Boekencentrum, Zoetermeer 2009, 88 p., €9,90.
Drs. Laurens van Baardewijk is predikant in de NGK Loosdrecht.