De schaapskooi uit
2000-03-17
De laatste maanden is er in kranten en tijdschriften veel geschreven over gemeente-zijn in onze kultuur. Ik maak het onderwerp maar zo breed mogelijk. Aan de ene kant lijkt de kerk de "greep" op de cultuur te zijn kwijtgeraakt, ik verwijs naar de Belmontconferentie, waar opnieuw "De kloof" aan de orde kwam. En aan de andere kant is er sprake van een geestelijke vernieuwing van de gemeente, en dan verwijs ik naar de discussie in het ND en de artikelen in Opbouw over "Houten". Het heeft natuurlijk alles met elkaar te maken. Hoe ben je gemeente, waar laat je je door voeden en hoe sta je in de wereld? In dit artikel wil ik de brede kaders aangeven voor de dienst van de gemeente in deze wereld. Ik ben namelijk bang voor een verkokering van de theologie wanneer de oplossing van één kant verwacht wordt.- Jaargang 44
- nummer 6
De schaapskooi
Een kudde hoort thuis op het open veld. Dat is buiten kijf. Binnen zitten is er niet bij, alleen wanneer de herder dat nodig oordeelt. Maar een kudde is kwetsbaar. En zeker een kudde schapen. Leeuwen en beren, valkuilen en ravijnen, de Bijbel schetst een heel realistisch beeld.
Toch naar buiten, het open veld in. Dat kan ook, want de herder gaat mee.
Hij waakt en Hij zorgt.
In de schaapskooi vindt de kudde bij tijd en wijle rust en veiligheid, verzorging en tijd om weer op adem komen. Een simpel beeld.
Maar heel goed toe te passen op de gemeente van Christus in deze wereld. Waar schort het vandaag aan? Wat veroorzaakt de kloof met de wereld waarin we leven? Schort het aan geestelijke toerusting?
Zijn we te veel naar binnen toe gekeerd zijn als gemeente? Zijn we "overlevingsgelovigen" in plaats van "ervaringsgelovigen" geworden?
Een typering, die ik in het ND tegenkwam. Geven we te weinig aandacht aan het werk van de Geest? Aan het stil zijn voor God en het horen van zijn stem?
Het werk van de Geest
Ik begrijp een heleboel vragen, die vandaag gesteld worden en ik zie ook hele mooie dingen gebeuren in gemeenten, waar aandacht gegeven wordt aan het werk van de Geest. Alphacursussen en gebedspastoraat.
Cursussen voor toerusting met de Heilige Geest.
Ik ben daar oprecht blij mee zijn, maar toch stel ik een paar vragen. Wat is het uiteindelijke doel waarvoor het wordt opgezet? Worden mensen ook toegerust voor hun taak in deze wereld?
Wordt de geestelijke vernieuwing van de gemeente ook daadwerkelijk vruchtbaar gemaakt voor het leven van de gelovigen in deze kultuur?
Ik versta heel duidelijk de vraag naar het werk van en het vervuld zijn met de Heilige Geest. Bij alle openheid voor het werk van de Geest, die soms weldadig aandoet, en waar ik ook van geniet, is er bij mij altijd een gereformeerde basis aanwezig, die mij in mijn geloofsopvoeding is bijgebracht en die ik niet lijk te kunnen kwijtraken.
De overtuiging dat de Geest in deze zondige bedeling vooral het voertuig van het Woord gebruikt, de bedding van het Evangelie. Dat Hij zich met name verankert in het Woord van Christus.
Reformatie
Een Reformatie, een Opwekking of Opleving, die niet ontstaat uit een honger naar het Woord, staat anders te veel open voor doperse tendensen.
Ik wijs slechts op de Vineyard beweging met het "vallen in de Geest" en allerlei dubieuze wonderen. Terecht mag worden gesteld, dat de Geest niet zit opgesloten in het Woord. Maar ook dat Hij zich niet losmaakt van het Woord. De Geest huist, woont in het Woord van Christus. Woord en Geest vallen niet samen, de Geest zit niet in het Woord opgesloten, maar (en dat is toch een voluit bijbels gegeven) in deze gebroken werkelijkheid, waarin ons kennen slechts "ten dele" is, gebruikt de Geest voortdurend het Woord als toetssteen voor zijn werken.
De kloof
Ik ben het eens met mensen die zeggen, dat de gemeente, de kerk, het contact kwijt geraakt is met de wereld. De enquête op de Belmontconferentie spreekt duidelijke taal. Christenen leven met anders- en nietgelovigen samen, maar kunnen nauwelijks communiceren over hun geloof. Is dat uit schroom, uit angst of uit onkunde?
Gelovigen leven in twee werelden. Twee gescheiden werelden. En dat heeft niet zozeer te maken met de boodschap van de kerk, maar met de wijze waarop gelovigen de boodschap in hun eigen leven hebben leren verstaan. We zijn als christenen te veel naar binnengekeerd. Nu kan het zijn dat de buitenwereld niet meer voor open staat voor de christelijke boodschap, maar daar heb ik zo mijn twijfels over. Ik denk veeleer dat het geloof te weinig in ons eigen leven geïntegreerd is. Dat het te weinig body heeft gekregen en onvoldoende doorleefd is. Mijn ervaring is dat mensen om je heen, die niet meer naar de kerk gaan, best open staan voor het geloof, maar het niet op een traditionele manier kunnen beleven. En wat belangrijk is, de boodschap dient op een menselijke wijze gecommuniceerd te worden.
Elite-kerk
Een gegeven, dat wij ook niet moeten vergeten, is dat wij als kerk in zekere zin een elite-kerk zijn geworden en dat geldt voor de kerk in haar volle breedte, van stijlgereformeerd tot Pinksteren toe. Er is niet alleen een kloof met de kultuur, er is ook een kloof met grote groepen in onze samenleving. De kerk staat niet meer op het marktplein, maar zit bij de warme kachel. Het woord van Paulus "Ziet slechts, broeders, wat gij waart, toen gij geroepen werd; niet vele wijzen naar het vlees, niet vele invloedrijken, niet vele aanzienlijken" (1Kor 1:2-6), kunnen wij westerse christenen zeker ter harte nemen. Maar helaas raken we onze geboortepapieren telkens heel gauw kwijt.
Soms al binnen één of twee generaties. Een echte relatie met onze kultuur krijgen we opnieuw, wanneer we weer kerk voor de wereld zijn geworden.
Kennis
Ik constateer vervolgens een ontstellend gebrek aan bijbelkennis. Dat benauwt mij in deze postmoderne tijd heel sterk. Het geweldig grote gebrek aan kennis van Gods Woord. Bij heel veel jongeren vinden woorden uit de Bijbel geen enkele herkenning meer. En niet alleen bijbelkennis, maar ook kennis van God ontbreekt. De relatie met de Here. En willen we als christenen midden in onze kultuur staan, dan zullen we door het Woord en de Geest gevormd moeten worden.
Paulus en Jacobus
Daarom wil ik, in verband met "de kloof" aandacht vragen voor twee dingen.
Verdieping van het geloofsleven door kennis van het Woord van God én een grotere openheid als christenen naar de wereld toe. En dan wijs ik op de brieven van Paulus én Jacobus. Beiden borduren in hun brieven door op het leven en werk van hun meester Jezus Christus. Jezus, die leerde, die de Schrif-ten naar hun ware bedoeling uitlegde, Jezus die er was voor de mensen. Tot in het geven van zijn eigen leven. Paulus heeft op magistrale wijze het onderwijs en de betekenis van Jezus' dood onder woorden gebracht. Heeft op schitterende wijze het offer van Jezus aan het kruis in verband ge-bracht met de dienst der verzoening.
De totale vernieuwing, die het leven met Jezus bij een mens teweeg brengt. Een leven uit en door de Geest van God. Door de Geest ga je als christen vandaag verstaan hoe dit evangelie van de Gekruisigde en Opgestane Heer uitgewerkt kan worden in de kultuur waarin wij vandaag leven. Met alle mogelijkheden en middelen die de Geest ter beschikking staan en waarmee Hij ons toerust.
Jakobus laat zien, dat geloven handen en voeten krijgt in het dagelijkse leven. In het er zijn voor anderen. Dat je als christen midden in de wereld staat. Een praktisch christendom, een diakonale gemeente.
Hoorders en daders van het Woord. Het hele gewone leven. Van beiden kunnen we vandaag leren. Van Paulus hoe wij vandaag in onze kultuur het evangelie van de verzoening onder woorden kunnen brengen en levend kunnen houden.
De basis vinden we in het Woord, de praktische uitwerking zal in elke tijd en in elke kultuur weer anders zijn. Maar daartoe geeft God ook in ruime mate zijn Heilige Geest.
Van Jakobus kunnen we leren, dat een christen midden in het gewone leven staat. Eenvoudig en met oog voor anderen.
Met name voor hen, die in deze wereld niet veel te verwachten hebben.
Goud
De gemeente heeft met het evangelie van de verzoening een schitterende klomp goud gekregen.
We hebben iets te zeggen, we hebben iets mee te geven. God heeft ons een machtig evangelie in de handen gelegd. Hoe maken wij dit evangelie vandaag vruchtbaar in de kultuur waarbinnen wij leven? Het ene oog gericht op het Woord van God, de ander op de samenleving waar we deel van uitmaken. De gemeente kan in de verkondiging die brug alleen slaan door het werk van de Heilige Geest. In het verstaan van de Schriften, in het kennen van de tijd.
De Geest laat zich soms heel nadrukkelijk gelden, soms werkt Hij in het kleine en zelfs in het verborgene. Wat er in Houten gebeurt, kan daar dienstbaar aan zijn, maar de Geest heeft meer pijlen op z'n boog. Overschat de tekenen van de Geest niet, maar onderschat ze ook niet. De schaapskooi is een leerhuis en een huis van gebed en aan-bidding voor de kudde van de Heer. Daar komt ze op adem, daar wordt ze toegerust, om vervolgens weer haastig de wereld in te trekken.