Van Caligula tot Pol Pot
2000-03-17
Hadden de Romeinen gelijk met hun: "Homo homini lupus"? Is de ene mens voor de andere een wolf? Je zou het soms wel denken. Er liggen twee boeken op mijn bureau waarover ik iets wil schrijven, maar waarvan ik direct maar alvast zeg: die lees je niet voor je plezier.- Jaargang 44
- nummer 6
Dat hoeft ook niet, want we leven tenslotte ook niet voor ons genoegen.
Pogrom in Alexandrië beschrijft hoe in Alexandrië duizenden joden wreed zijn gemarteld en vermoord. Dat was in het jaar 38. De aanleiding was, net als in de eeuwen daarna, domme haat en jaloezie, en menigeen zag er een prachtige kans in zich de bezittingen van de slachtoffers toe te eigenen. Alle dingen die wij uit latere tijden kennen, zien we hier ook al: joden werden niet als volwaardige burgers geaccepteerd, maar als een vreemd element in de nationale cultuur beschouwd. Vooral het feit dat ze niet wilden assimileren, maakte de joden tot een aparte groep. Dat kwam nog eens extra sterk tot uiting door gettovorming, vrijwillig of gedwongen, en er hoefde op een bepaald moment maar weinig te gebeuren om de gespannen toestand in meedogenloze haat te laten exploderen. De Romeinse gouverneur Flaccus was in hoge mate verantwoordelijk voor wat de joden werd aangedaan. Hij deed geen enkele poging de inwoners van Alexandrië in bedwang te houden en die meenden zelfs dat ze met toestemming van keizer Caligula met de joden konden doen wat ze wilden.
Het was immers bekend dat die een diepe haat tegen de Joden koesterde.
Gelukkig kwam er een einde aan de vervolging toen Flaccus bij de keizer in ongenade viel en gearresteerd werd. De joden stuurden daarna een delegatie naar Caligula om hun belangen bij hem te bepleiten. Ook daarvan vinden we een verslag in dit boek. Ze werden slecht ontvangen.
Caligula was kwaad, vooral omdat ze hem niet als een god erkenden.
Hoe de zaak afliep, worden we niet gewaar want een deel van het verslag is verloren gegaan. Wel worden we goed geïnformeerd over Caligula, een verdorven mens, wreed, wraakzuchtig, absoluut onbetrouwbaar. Hoeveel mensen daarvan het slachtoffer zijn geworden, is nauwelijks te schatten.
Hij had zo’n hoge dunk van zichzelf dat hij meende met geen enkele wet rekening te hoeven houden.
Tenslotte leidde zijn hoogmoed ertoe dat hij zijn leven in waanzin en door de hand van moordenaars beëindigde.
De schrijver, Philo Judaeus, heeft geleefd van ongeveer 20 voor tot 50 n.Chr.
Hij hoorde tot de elite van die tijd, was rijk en genoot aanzien. Wij kunnen nu kennis nemen van een gedeelte van het werk dat hij heeft nagelaten en het is goed opnieuw te lezen hoeveel Gods volk te verduren heeft gehad. Het is gruwelijk geweest en je zou er nachtmerries van kunnen krijgen. De lectuur stelt zekere eisen, maar wie interesse heeft voor geschiedenis, zal met dit boek interessante uren kunnen doorbrengen.
Philo Judaeus: Pogrom in Alexandrië, en Gezantschap naar Caligula.
Vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door G.H.de Vries.
Omvang 303 bladzijden.
Uitgever Ambo, Amsterdam. Prijs f 49,50
Het andere boek doet ons beseffen dat twintig eeuwen later de mens niet in gunstige zin is geëvolueerd.
Het heet: Eerst doodden ze mijn vader.
Het vertelt over de gruwelijke belevenissen van een kind tijdens de dictatuur van Pol Pot en zijn Rode Khmer in Cambodja van 1975 tot 1980. Ik ben diep onder de indruk gekomen van wat het meisje allemaal heeft meegemaakt en hoe zij zich toch staande heeft kunnen houden.
Vader wordt et een hamer dood geslagen, haar zusje sterft van honger en uitputting, een ander zusje en haar moeder worden doodgeschoten, zij zelf moet vrijwel steeds hard werken en honger lijden.
En altijd is er de dreiging van de Rode Khmer die zogenaamd het volk vrijheid en welvaart wil brengen, maar intussen beestachtig tekeer gaat. Toch ... in al die hardheid waar iedereen allereerst het eigen belang lijkt te zoeken, is daar ook herhaaldelijk een blijk van hartelijkheid, van medemenselijkheid.
Niet steeds is de ene mens een wolf voor de ander. Liefde, hulpvaardigheid, bereidheid zich voor een medemens op te offeren, het zijn geen eigenschappen die we alleen bij christenen aantreffen en ze geven dit boek een heel eigen karakter.
Loung Unga: Eerst doodden ze mijn vader.
Vertaald door Irving ardoen. Omvang 272 bladzijden. Prijs f 39,90
Uitgever Anthos Amsterdam
De boekenweek staat dit jaar in het teken van de klassieken. U zou eens kunnen gaan kijken bij de uitgaven van Ambo. Er is een kookboek over de keuken van de Grieken en Romeinen, u kunt kennismaken met de belangrijkste schrijvers via "De Klassieke Canon", u kunt lezen over straatmadeliefjes en schandknapen, klaplopers en harde werkers, over avonturen, reizen, misdaden en u kunt profiteren van voordelige aanbiedingen uit de reeks Amboklassieken. Er is in de boekwinkels weer veel interessants te vinden.