Dierenwelzijn: een kwestie van rentmeesterschap
1999-01-22
Dat het parlementaire werk van de kleine christelijke fracties niet onopgemerkt blijft, was u wellicht bekend. Dat de stellingnames aangaande het beheer van de schepping en het dierenwelzijn de afgelopen jaren binnen niet-christelijke kring zijn opgevallen, is nieuw. Eind vorig jaar bleek dat nog eens toen de Dierenbescherming ondergetekende tot dierenbeschermer van het jaar benoemde. Ik zie dat enerzijds als een publieke erkenning van het politieke werk. Anderzijds bepaalt het je bij het gegeven dat er op je gelet wordt en dat van jouw handel en wandel hoe dan ook een getuigenis uitgaat. In mijn toespraak die ik ter gelegenheid van de benoeming voor de in levensbeschouwelijk opzicht neutrale Dierenbescherming mocht houden, heb ik getracht de consequenties van het Bijbels rentmeesterschap voor het dierenwelzijn te laten zien. Daarbij heb ik gewezen op de eenzijdigheden waarvan bij zowel christenen als niet christenen sprake was en is. Christenen beperkten het rentmeesterschap in het verleden veelal tot de bescherming van het ménselijke leven. Natuurlijk was er ook binnen onze kring aandacht voor plant en dier, maar de samenhang ontbrak vaak. Voor mij is de strijd om de beschermwaardigheid van het menselijke leven van jong tot oud onopgeefbaar.- Jaargang 43
- nummer 2
Maar dan wel ingebed in een totaalvisie waarbinnen ook plant en dier en hun ecosystemen een plaats hebben.
Bij niet-christenen kan de zorg voor hét milieu of hét dier zodanige nadruk krijgen, dat er geen plaats meer is voor de bescherming van het menselijke leven. Ook in dergelijke situaties is een meer samenhangende benadering noodzakelijk.
Ter verheldering heb ik enkele voorbeelden gegeven van de manier waarop in de Bijbel over de zorg voor het dier wordt gesproken. We hebben het dan wel over situaties van duizenden jaren geleden, in een totaal andere, in veel opzichten hardere samenleving. Toch kunnen we in het boek Spreuken lezen dat een rechtvaardig mens weet wat zijn vee toekomt en dat het medeleven van een slecht mens alleen maar wreedheid is (Spreuken 12:10). In de Thora staan enkele veelzeggende adviezen. Deuteronomium 22:4: Stel dat je iemands ezel of rund op straat onder een last ziet bezwijken. Onttrek je dan niet aan je plicht, maar help de ander het dier weer overeind te krijgen. Sterker nog, in Exodus 23:5 staat zelfs dat je ook de ezel van je víjand weer overeind moet helpen als die onder zijn last bezwijkt.
Uit dergelijke voorbeelden spreekt zorg voor de omgang met het dier. Die zorg staat in onze tijd ook hoog op de maatschappelijke agenda. Maar ook hier moeten we oppassen voor éénzijdigheid.
De situatie waarin veel dieren in de bio-industrie zijn komen te verkeren is vooral een gevolg van 30 jaar Europees en nationaal landbouwbeleid.
Boeren werden in de richting van intensivering en schaalvergroting gedrongen.
Te lang hebben consumenten, u en ik, gehandeld vanuit gemakzucht. We wilden voor een dubbeltje op de eerste rij zitten.
Zo vonden we het normaal dat de prijs van bijvoorbeeld vlees en eieren de afgelopen 20 jaar in absolute en relatieve zin alleen maar is gedaald. De prijs daarvoor is echter wél door het dier betaald. De individuele consument kan natuurlijk z’n eigen koop- en consumptiegedrag kritisch tegen het licht houden. Maar daarnaast zal de overheid haar verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat kan door b.v. verantwoord geproduceerd vlees onder een laag BTW-tarief te brengen en niet-verantwoord geproduceerd vlees onder een hoog BTW-tarief. Daarnaast kan de overheid stimuleren dat dieren in diervriendelijke houderijsystemen worden gehouden.
Het handelen van de mens als rentmeester over de schepping moet gekenmerkt zijn door zorgvuldigheid. En zorgvuldig kun je alleen maar zijn als je ook bezint eer je begint. We moeten van tevóren maatregelen nemen om eventuele negatieve gevolgen te voorkomen. Het voorzorgsbeginsel noemen we dat. Een verantwoord rentmeesterschap is het ideaal.
Een ideaal dat in Jesaja 11 zo prachtig beschreven wordt. Waarin de harmonie van de schepping wordt getoond, zoals we die mogen verwachten: Dan zullen de wolf en het lam bij elkaar liggen en zal er vrede heersen tussen panter en geit. Kalveren en mestvee zullen veilig tussen de leeuwen kunnen lopen en een klein kind zal hen hoeden...
Dick Stellingwerf is lid van de Tweede Kamer namens de RPF