Ik leef van de geef...
1998-03-20
Voor de rubriek 'Voetlicht' in het Nederlands Dagblad schreef ds, Jan Mudde met enige regelmaat portretten over heel verschillende mensen. Een aantal van deze portretten werd gebundeld in het boekje 'Ik leef van de geef...'- Jaargang 42
- nummer 6
Ds. Mudde laat zich in dit boekje kennen als iemand die in staat is om heel scherp waar te nemen. De portretten die hij schildert zijn allesbehalve abstract. De kwast van zijn schrijvende penseel schildert trefzeker de fijne nuances van het menselijk gevoel. Toch zijn de geschreven portretten niet ,hard,: Mudde schrijft in pasteltinten. De bijdragen zijn raak en toch laat hij een deel van de inkleuring aan de lezer over.
Anders kijken
De bijdragen in het boekje zijn op thema gerangschikt. ,Anders kijken' is zo'n thema. Achtereenvolgens komen e een gezonde man met rugklachten, een vrouw met MS, een vrouw met kanker en een hoogbejaarde vrouw voor het voetlicht. Bijdragen als brief, in de ik-vorm en in de.hij/zij vorm wisselen elkaar af. Deze g~oep portretten gaat over de menselijke gebrokenheid, over verdriet. Zelfs een demente man kan 'fris en groen' zijn, zelfs iemand die sterven moet, kan zich geborgen weten.
Is dat dan geen (te) gemakkelijke troost? Immers: zieken worden in kerk en samenlevirig nogal eens goedkoop getroost. Er worden soms te gemakkelijk antwoorden gegeven, waardoor de troost averechts werkt (zie: Lize Stilma (red): Goedkoop troosten; Kampen 1991). Die indruk heb ik bij dit boekje echter niet. Het is waar: Ds. Mudde schetst mensen in nood, en hij laat . zien dat zelfs (of: juist?) mensen in nood troost kunnen putten uit hun geloof en uit de ontmoeting met mede-.
christenen. Toch zijn de antwoordendankzij de gekozen vorm- niet massief. De portretten zijn individuele stukjes 'levensverhaal': zo kan het óók .....
In de bijdragen krijgen verdriet en vragen de ruimte, maar de boodschap is dat uiteindelijk ziekte en dood niet het laatste woord hebben. Persoonlijk In sommige bijdragen haalt Mudde persoonlijke herinneringen op. Overigens: er zal meestal sprake zijn van een vermenging tussen illusie en werkelijkheid, waarbij ook de vraag wie de 'ik'-persoon is niet beantwoord wordt.
Zo herinner ik me dat ik destijds (in het Nederlands Dagblad) twijfelde bij het verhaal 'Drift': over de escapades van een agressief rijdende automobilist. Ik kon me niet voorstellen dat Ds. Mudde er zo'n rijstijl op na zou houden.
Of toch wel? Immers: zelfs de meest rustige persoon kan zich als automobilist opeens heel anders gedragen. Ook nu weer sloeg, tijdens het lezen, de twijfel toe. Aan het eind van het verhaal blijkt dat het om een droom gaat. En al zijn dromen niet altijd bedrog: ik was toch weer gerustgesteld. Dat ook een dominee flaters slaat, komt ter sprake in 'Flaters'. Dat verhaal kan iemand als troost zijn eigen predikant voorlezen als deze (zoals iedere predikant wel eens overkomt) vanwege een blunder liever door de grond had willen zakken . Aangrijpend is het verhaal 'Zingen', waarin Ds. Mudde vertelt hoe woorden bij een ziekbed tekort schoten, waarop hij besloot om 'dan maar' te zingen. "Het als kind geleerde lied raakt een snaar, die het gesproken woord niet raken kan. Zingen doet meer dan twee keer bidden.'
Layout
Ik leef van de geef.. .. kenmerkt zich door een bijzondere vormgeving. Wel had de totale lay-out, ten gerieve van de wat oudere lezer, misschien iets ruimer opgezet kunnen worden. Op de titelbladzijden van de verschillende thema's vinden we steeds weer dezelfde 6 klein afgedrukte foto's. Eén van deze foto's is donkerder afgedrukt. en heeft betrekking op het thema. Bij het thema 'wonderlijke trooster' staat een foto van een boxer: een hond als trooster. Oftewel: hoe je als predikant .tijdens een pastoraal bezoek zelfs voor een hond kunt bidden. De foto's bij de afzonderlijke portretten passen .uitstekend bij het gekozen thema en zijn meestal van uitstekende kwaliteit.
Wel blijkt dat ook een foto voor meerdere uitleg vatbaar is. Bij het verhaal 'Eva alleen' is dezelfde foto afgedrukt als bij een boekbespreking in het Nederlands Dagblad op 7 maart 1998 over 'de vrouw kiest'.
Waardevol
De titel: 'Ik leef van de geef...' is ontleend aan het verhaal van een vrouw voor wie de wereld instortte. Daardoor ontdekt ze plotseling wat leven uit de genade inhoudt. Dat thema komt indirect steeds weer terug in het boekje. Het is een waardevol pastoraal document geworden. Het viel mij opdat, .welk verhaal ik ook las, er steeds weer een stukje tekst was dat me raakte, mij aan het denken zette, bemoedigde of me confronteerde met gebreken in mijn eigen leven. .
Het boekje is meer in spreekstijl dan in schrijfstijl geschreven. Mede daardoor komt het echt en warm over. Ds . Mudde is erin geslaagd om van heel dichtbij het leven in de christelijke gemeente te beschrijven. Die warmte en betrokkenheid doen weldadig aan. Daarom is hèt fijn dat deze 'pastorale notities' nu ook in boekvorm zijn verschenen. De bijdragen in de krant verdwenen wel eens snel uit beeld als gevolg van de turbulentie van het alledaagse leven; deze uitgave maakt het mogelijk om de artikelen van Ds. Mudde in alle rust te (her)lezen.
Naar aanleiding van: Ds. Jan Mudde: Ik leef van de geef ...; 93 bladzijden. f 22.50. Uitgave: Buijten & Schipperheijn.
Amsterdam. 1997.