Een theologische opleiding in Ommen
1998-08-21
Je fietst er zomaar voorbij. Een bord op een eenvoudig huisje in Ommen. Toch even terug gefietst: wat staat er eigenlijk op dat bord? Het blijkt dat hier van 1839 tot 1844 een theologische opleiding was gevestigd.- Jaargang 42
- nummer 17
Thuisgekomen maar even in de boeken gedoken. Wat was dat voor opleiding in Ommen?
De Afscheiding (1834) kent plaatselijk een heel eigen geschiedenis en was sterk streekgebonden. De uittocht van leden uit de Nederlandse Hervormde kerk had meestal te maken met het werk van een klein aantal predikanten.
In de omgeving van Ommen had Ds. A.C. van Raalte veel invloed. Hij was later één van de stimulerende krachten achter de emigratie van gereformeerden naar de USA.
Er was in de afgescheiden kerken een groot tekort aan predikanten. De 100 gemeenten die voor 1840 ontstonden telden slechts 6 academisch gevormde predikanten. Geen wonder dat er een grote behoefte was om jonge mannen op te leiden tot het ambt van predikant. Omdat er geen centrale opleiding was, ontstonden er op deze manier in de kring van de afgescheiden kerken allerlei streekopleidingen voor predikant, o.a. rond de eigen predikanten. Dat kwam de continuïteit van de opleiding niet ten goede: als een predikant een beroep naar elders aan nam, verdween daarmee ook de docent uit de provincie. De opleiding in Ommen was één van die streekgebonden scholen.
Er waren (redelijk) gedegen opleidingen, maar ook werden vakken gedoceerd door mensen die minder bekwaam genoemd moeten worden. Kortom: het niveau van deze particuliere opleidingen verschilde sterk van elkaar. Bovendien was in die tijd de onderlinge communicatie tussen de docenten zeer gebrekkig, terwijl er binnen de Afgescheiden kerken ook grote verschillen van mening bestonden.
De Synode van de afgescheiden kerken in 1849 besloot tot het stichten van een eigen theologische hogeschool in Franeker. Helaas bleek drie jaar later dat dit besluit niet was uitgevoerd. De Synode van 1854 besloot opnieuw dat de afgescheiden kerken een eigen theologische hogeschool zouden stichten, maar nu in Kampen. Dat besluit werd inderdaad uitgevoerd: in december 1854 ging de opleiding in Kampen van start met 40 leerlingen en met 4 docenten.