Kun je Gereformeerd zijn zonder het verbond?
1998-10-16
Zo had ik dan resoluut besloten het woord verbond de deur uit te doen. Je kon er immers niet mee uit de voeten. Wat er dan wel voor in de plaats kwam? Wat God in het verbond is voor de zijnen, is Hij dat niet evenzoveel als Vader voor Zijn kinderen? Het mag waar zijn dat in het OT verwijzingen naar God als Vader uitermate schaars zijn maar waarom kunnen we Gods vaderschap niet vanuit het NT terug in het OT inlezen? Dat doet de Apostolische Geloofsbelijdenis ook: ik geloof in God de Vader, de Almachtige, Schepper . . De Heidelbergse Catechismus doet hetzelfde (Zondag IX).- Jaargang 42
- nummer 21
Met het verbond is het net andersom. Het wordt vanuit het OT in het NT, waar het als term weinig voorkomt, ingelezen. Denk maar aan de bekende tekst die we graag bij de kinderdoop aanhalen: voor U is de belofte en voor Uw kinderen . . . .(Hand 2:39) en overal waar het zogenaamde verbondsstatuut in het NT voorkomt (II Kor 6:16-18; Openb 21:3), daar zetten we die teksten van het NT in de schijnwerpers van het OT. Met Gods vaderschap doen we het precies andersom. Hij is al vanaf het prille begin van Genesis Vader van zijn kinderen.
Vanuit het vaderschap van de Heere breidt het NT het beeld dan verder uit tot het gezin van God. Het forensisch element van het verbond komt in het gezin weer terug. Een kind is erfgenaam.
Wie gelooft, heeft er recht op Gods kind te zijn (Joh 1:12). In de bekende woorden van II Kor 6:16 vv.
loopt het oude verbondsstatuut bijna ongemerkt door in het vaderschap van God over zijn kinderen. De Here Jezus is als Gods eigen Zoon mijn oudste broer. Heel fijn laat Jezus ons voelen dat wij net als Hij wel Vader mogen zeggen maar niet op gelijke voet met Hem (Joh 20:17).
Zo heb ik de laatste jaren die in Afrika wat vreemde verbondsgedachte gelaten voor wat hij is en gebruik gemaakt van het Bijbelse model van het vaderschap van God met daaraan vast de gezinsstructuur. Daarmee blijf je in Afrika op bekend terrein. Beter dan Europa kent het van huis uit de uitgebreide familie onder toezien en gezag van vader. Op twee tegenwerpingen, die ik al hoorde, ga ik nog even in. De eerste is dat ik dan zelf meerdere malen heb gezegd dat de vaders in Afrika het wel goed hebben laten afweten. Staat er dan in mijn boekje Door Zoeloes Geboeid ook niet een hoofdstuk waarboven staat Volk Zonder Vaders? Ja, maar juist omdat de vaders in Afrika het zo hebben laten afweten, is er ruimte voor een liefdevolle Vader.
Anders dan het concept van verbond is het vaderschap iets wat bekend is. Hoort het niet -anders dan verbondtot wat we vroeger de scheppingsordeningen noemden? De tweede tegenwerping kwam een paar jaar geleden van een enthousiaste collega die zei dat zending ook taalscheppend bezig moet zijn zoals ook dank zij de Gereformeerden van de 16e eeuw en hun consequent geslachtenlang verbondsonderwijs, vandaag het woord ’verbond’ huishoudwoord is geworden. We moeten maar stug volhouden! Hierop alleen dit: laten we anno 1998 bescheiden zijn; Gereformeerden in de 16e eeuw konden met een tien procent van de bevolking en flink wat steun van de overheid nog wel een vuist maken; Gereformeerde-Christenen in Afrika krijgen procentueel niet alleen een nul voor de komma maar ook erachter en nog wel een paar ook. Laten we in het Christelijke koor in Afrika verstaanbaar meezingen, liever dan ons eigen koortje oprichten!