Van verbondsteken naar familieteken
1998-11-13
Je haalt natuurlijk heel wat overhoop wanneer je zoals ik deed, afscheid neemt van het woord ’verbond’ en daarvoor in de plaats uitgaat van het concept van God die Vader is voor zijn kinderen. Je zit meteen al met het doopformulier voor kindertjes dat helemaal verbondsmatig is opgezet. Trouwens, het veronderstelt zo’n dosis heilshistorische kennis dat het afgezien van alle cultuurverschillen, toch al moeilijk hanteerbaar is in zendingssituaties.- Jaargang 42
- nummer 23
Voeg daarbij nog wat 20 jaar geleden al door mijn oude Afrikaanse zendingsvriend Koos van Rooy werd geschreven: „ons bestaande liturgiese formuliere is kosbare geloofsbesit teen hulle eie kulturele en kerklike agtergrond. Maar hulle dra ’n onmiskenbare Wes-Europese stempel, met die sterk betogende aard wat hulle kenmerk. Dit maak hulle minder geskik vir gebruik”.
Redenen te over om radicaal het roer om te gooien. Waarom niet teruggegrepen op het overal in Afrika bekende gebruik van inkervingen-maken bij kleine kinderen op de wang of het voorhoofd of waar dan ook? Het is een zichtbaar teken dat je tot een bepaalde clan behoort. Waar ik gewerkt heb, waren heel wat families die als identiteitsteken kennen het ontbreken van het pinkkootje van de rechterhand. Dat wordt namelijk een week of wat na de geboorte afgesneden. Ik denk dat het een prachtige illustratie en onderbouw is voor de doop.
Het spreekt onmiddellijk aan. En wat zo belangrijk is in onze Afrika-wereld die net als Europa door golven van charismatisch pinkstergeloof wordt overspoeld: het zet de persoon zelf met zijn gevoelens en ervaringen niet in het middelpunt alsof het van hem of haar zelf afhangt maar net als de doop als verbondsteken zet de doop als familieteken de mens in een relatie. De aandacht valt op de familie waarbij ik hoor, waar God Vader is, de voorrechten die ik er heb en de verantwoordelijkheden die ik er draag.
Van hieruit wordt de overgang naar de kinderdoop ook veel gemakkelijker. In Afrika is niemand eerst op zijn eentje mens en wordt daarna nog eens gekeken waar hij thuishoort. Je wordt er binnen de familiekring geboren. Zo wordt een kind binnen de familiekring van Vader geboren en aldus door de doop, het familieteken, vermaand en verplicht tot een nieuwe gehoorzaamheid. Zo heb ik in de loop der jaren mijn eigen doopformuliertjes ontwikkeld met vele variaties rondom het familieteken. En ik kan de lezer verzekeren dat een doopsbediening tegen deze achtergrond met ook ruimte voor beurtzang veel duidelijker aanspreekt dan ons oude doopformulier.