Koning Herodes: Het verhaal van Flavius Josephus
1998-11-27
Herodes, bij ons waarschijnlijk het meest bekend door de kindermoord in Bethlehem, leek een man met heel tegenstrijdige eigenschappen. Flavius Josephus zegt van hem: „Wanneer we afgaan op zijn vrijgevigheid en de weldaden die hij bewees, zal niemand kunnen ontkennen dat hij een vrijgevige natuur had. Maar wanneer men kijkt naar de straffen en het onrecht waarmee hij zijn onderdanen en naaste familieleden kwelde, en bedenkt hoe hardvochtig en onverzoenlijk zijn karakter was, dan moet men wel erkennen dat hij een beest was en ieder gevoel voor verhoudingen miste. Vandaar dat er mensen zijn die denken dat er twee naturen in hem huisden die volledig van elkaar verschilden en met elkaar in strijd waren. Ikzelf ben het hier niet mee eens, en geloof dat beide karakters dezelfde oorzaak hadden.” En die oorzaak is, zegt Josephus, zijn alles overheersende eerzucht. Die dreef hem tot buitensporige uitgaven waarmee hij naam hoopte te maken, maar waarvoor hij zijn onderdanen meedogenloos uitbuitte. Die eerzucht maakte hem ook wantrouwend, achterdochtig. Genadeloos roeide hij degenen uit die zijn positie zouden kunnen aantasten.- Jaargang 42
- nummer 24
U kunt daarover lezen in het beroemde werk van Flavius Josephus over de geschiedenis van de Joden. Dat boek is enkele jaren geleden opnieuw vertaald door F. Meijer en M.A. Wes; het is uitgegeven door Ambo. De twee vertalers hebben nu vijftig fragmenten bij elkaar gezocht die betrekking hebben op Herodes; wie interesse heeft voor geschiedenis, kan erdoor geboeid worden. Je moet wel de vele namen uit elkaar kunnen houden en je moet je niet te veel storen aan het feit dat de dingen wel eens twee keer verteld worden. Maar de fragmenten zijn goed gekozen; ze leveren met elkaar een uitstekend beeld van die tijd en vooral van de persoon Herodes. Het wordt duidelijk: Hij ging over lijken.
En hoe zit het nu met die kindermoord in Bethlehem? De vertalers zeggen: „In de moderne bijbelkritiek is men het er vrij algemeen over eens dat het verhaal van Mattheüs over de kindermoord en de wijzen uit het oosten geen verslag van een historische gebeurtenis is, maar niet meer dan eenverháál.” Een dergelijke zin valt bij mij niet zo goed.
Maar er wordt aan toegevoegd: Herodes had die kindermoord best bedreven kunnen hebben; die ligt helemaal in de lijn van zijn andere gruweldaden.
Koning Herodes. 228 blz. Uitgever: Ambo, Amsterdam.
Prijs: ƒ 34,90. ISBN 90 263 1555 4