Bron van conflicten
2000-04-28
Competitie is een verschijnsel dat met heel het leven verweven is. Het zit er bij ons ingebakken. Je proeft het al bij kleuters.- Jaargang 44
- nummer 9
Ze komen bij je met hun tekeningen en vragen: welke vindt u de mooiste, die van mij of die van hem of haar? Die van mij wordt natuurlijk als eerste genoemd. Het kost je als ouders en opvoeders heel wat moeite voordat ze geleerd hebben, dat je een ander voorrang moet geven en als eerste moet noemen. Die ingebakken neiging om jezelf als eerste en belangrijkste te willen zien blijft bij het opgroeien in je wroeten en doet dat heel je verdere leven door. Vaak breekt ze in onbewaakte ogenblikken naar buiten. En op allerlei manieren wordt ze telkens weer gestimuleerd.
In sommige scholen bijvoorbeeld wordt het competitie-element heel sterk en nadrukkelijk ingebouwd. Ook in spel en sport speelt het een grote rol. Wie de beste prestaties levert, de meeste doelpunten maakt of het hardst kan fietsen, is de beste. En de prestatiecurve wordt omhoog geschroefd door middel van beloningen, gouden, zilveren en bronzen plakken, protserige bekers en enorme geldbedragen.
En in het maatschappelijke leven kennen we de zogenoemde maatschappelijke ladder, waarlangs de mensen omhoog moeten klimmen om de hoogste posities met de grootste macht en het meeste geld te bereiken. Op die ladder is het een gedrang van jewelste, want het aantal hoogste posities is uiteraard beperkt en veel kleiner dan het aantal gegadigden, dat zich langs de ladder omhoog probeert te werken. Er wordt op die ladder dan ook behoorlijk met de ellebogen gewerkt, omlaag getrapt en aan de benen getrokken. Hoe hoger je komt, des te verbetener wordt het gevecht en de rivaliteit en des te groter ook de verleiding oneerlijke methoden te gebruiken om je rivalen uit te schakelen.
Wie zal zeggen hoeveel mensen van deze ladder te pletter gevallen of levenslang gekneusd zijn door collega's die net even iets harder en minder scrupuleus waren.
Ook in de kerkelijke wereld vind je van die klauterpartijen. Want ook daar zijn rangen, standen, topposities en sleutelposities gecreëerd. Ook daar vind je het vechten en touwtrekken om de meest invloedrijke posities. Vaak gebeurt dat achter de schermen, achter de gesloten deuren van commissie- en deputaten-vergaderingen en in de wandelgangen van kerkelijke vergaderingen en conferenties.
Als regel komt er maar weinig van naar buiten, maar daar is de rivaliteit niet minder om.
Nu wil ik niet beweren dat het competitieelement altijd een kwalijke zaak is. Het hangt er maar vanaf uit welke geest het voortkomt. Maar we kunnen wel stellen, dat het als regel voortkomt uit en gepaard gaat met eerzucht en begeerte naar macht. Het verlangen om de eerste viool te spelen, is diep geworteld in het menselijk hart. Vandaar dat het in elke cultuur en in elk samenlevingspatroon de kop opsteekt en zich ook in elke politieke structuur laat gelden.
Overal kun je dat streven naar macht en invloed signaleren.
Die begeerte leefde ook in het hart van de discipelen. Bij verschillende gelegenheden vermelden de evangeliën dat er bij de discipelen over dit punt onenigheid ontstaat.
Want dat is dan namelijk onvermijdelijk.
Waar mensen zich ten koste van anderen naar voren willen dringen en zich een weg willen banen naar macht en invloed, trekken ze een spoor van onenigheid achter zich aan. Daar worden de verhoudingen verstoord en vertroebeld.
Wie erop uit is de belangrijkste te zijn, wordt zo een bron van conflicten en frustraties bij zichzelf en bij anderen.