Begonnen als een Koning
2010-01-08
Bernard Madoff, een jaar geleden stond hij bekend als zeer vermogend. Die man was miljarden waard en hij kende de weg om jouw miljoenen te verveelvoudigen. Maar het bleek één en al bedrog te zijn, waarmee hij voor een recordbedrag van vele miljarden mensen heeft gedupeerd. - Jaargang 54
- nummer 1
Nu wordt zijn naam niet meer verbonden met succes, maar met ondergang. Madoff is volledig bankroet en hij zal de gevangenis niet levend verlaten. Woonde hij een jaar geleden in een kapitale villa, nu is zijn woning een bajes. Van miljonair/miljardair tot bajesklant.
Dit hebben we vorig jaar vaker zien gebeuren. Ook mannen die begin 2009 hoog in de Quote 500 stonden als de meest vermogenden in Nederland. Het is maar een paar maanden geleden dat één van hen voor de camera’s zei bankroet te zijn. Terwijl het vermogen zo groot was. Er is een oude latijnse spreuk: Sic transit gloria mundi (zo vergaat de glorie der wereld).
En de pers? Die leek ervan te smullen, want er is toch geen groter vermaak dan leedvermaak? Mensen die van onbereikbare hoogten vallen tot diepten ver onder de middenmoot, het had bijzondere nieuwswaarde. En de daders? De één heeft berouw, de ander ontkent het graaigedrag als een oorzaak van eigen val.
Alvermogend
Nu is het vaker gebeurd dat er een duizelingwekkende val plaats vond. Koningen die omvielen, die zich in het zwaard stortten. Je leest er over in de Bijbel. Het zijn sterke benen die welvaart en macht kunnen dragen. De één na de ander valt om: Saul, David, Salomo.
Maar ook al was Salomo, in onze termen, een miljardair, zijn val was niet te vergelijken met die van Adam. Want als we nog verder terug kijken, naar het begin van de geschiedenis, dan zien we de grootst mogelijke val die denkbaar is. Het staat bekend als de zondeval, maar wat zegt zo’n woord nog, het lijkt zo versleten.
Adam en Eva de meest vermogende mensen die ooit op aarde hebben rond gelopen. Zij waren niet alleen meervermogend maar bijna alvermogend. De hele aarde was aan hun voeten gelegd. Ze konden erover beschikken, ze mochten de aarde bewerken, maar moesten haar ook bewaren. En ze mochten alles een naam geven zoals ze dat vonden passen.
Pure relatie
Begonnen als een koning, dat is de startpositie van ons mensen. God heeft hoog ingezet toen hij ons heeft geschapen. Er is bijzonder veel geïnvesteerd in ons. Het klinkt als een sprookje. Je zult maar een één op één relatie hebben met de Eeuwige God, waarin je kunt rondwandelen met Hem.
Je zult maar een relatie hebben als man en vrouw die volmaakt is. Kom daar maar ’s om, wie kan dat zeggen. Een relatie waarin alleen maar zuiverheid en puurheid is. Je zult maar de hele schepping tot je beschikking hebben om daar goed mee te doen, om die schepping tot volle ontplooiing te laten komen.
Aan Adam en Eva zien we hoe we zijn bedoeld. Als schepsel te leven voor het aangezicht van de Schepper, maar ook: als onderkoning op aarde, als ambassadeur, als vertegenwoordiger van de hemel. Met alle talenten en gaven die horen bij deze grote opdracht.
Bajesklanten
Wanneer u dit plaatje voor u heeft, bedenk dan waar we nu staan. Als mensen zijn we ver verwijderd van Gods oorspronkelijke bedoeling. De val van Bernard Madoff in 2009 was groot, van miljardair tot bajesklant. De val van Adam was groter, maar is wel zo te noemen: van miljardair tot bajesklant.
Een immens vermogen is verloren gegaan. Waarom: ze wilden hoger grijpen, ze vonden het moeilijk dat de sky hun limit was, dat de hemel de grens was. Een psalm zegt dat als het vermogen toeneemt dat je er je hart niet op moet zetten. Zo kregen Adam en Eva ingefluisterd dat er meer vermogen was dan ze al hadden. Dat ze beknot werden, dat hun vrijheid niet volmaakt was.
Door hoger te willen klimmen dan de plaats die God hen gaf vielen ze zo diep. Wat een verlies: de directe en onmiddellijke omgang met de eeuwige werd verruild voor een meer indirecte omgang met Hem. Nadat God in Eva hun eenzaamheid als mens doorbroken had, maken ze nu kennis met een nog diepere eenzaamheid: van God afgekeerd je eigen weg zoeken, pijn lijden, doorns en distels oogsten en 's avonds blijft het stil. De zuiverheid van hun onderlinge relatie is vertroebeld en de schaamte is geboren.
Het verlies is niet alleen vermogen maar ook positie. Van miljardair tot bajesklant. Veel mensen zijn zo diep gevallen dat het bijna niet meer te zien is wat Gods oorspronkelijke plan geweest is.
Verloren
Een bajesklant. Denk aan de man die met een fles sterke drank naast zich zijn verlepte hand ophoudt om te bedelen. Denk aan die jongen die, omdat hij meende bedrogen te worden, zijn garagehouder maar neerstak. Denk aan die YUP, die in een riante woning woont, maar gaat scheiden omdat ze te vroeg al hun doelen al hebben gehaald. Wat was je doel dan? Geld. En daarna was er geen hoger doel meer om naar te streven. Een bajesklant in een riante woning maar oh zo alleen.
God ziet ons, Hij ziet u en mij. En Hij ziet hoe onvoorstelbaar veel vermogen we zijn kwijt geraakt. We hadden het van Hem gekregen met een hoge opdracht. Gaan we het als verloren zonen zelf ook zien? Waar ben ik nu mee bezig? Wat doe ik hier, in deze varkensstal, in deze eenzaamheid?
Toch Koning!
Maar wat een genade, God fluistert nog: de deur van je gevangenis zit niet op slot, Mijn kind. Kom toch terug bij Mij. Zie je dat kruis daar? Volg die weg maar. Daar wacht Ik op je. Je denkt dat je alleen nog knecht kunt zijn van je geld, je carrière, van wat anderen van je denken, van je verslaving, je begeerten, van fatsoensregeltjes, van kerkelijke plichten? Luister dan naar Mij. Ik wil je weer als Mijn kind. Je mag delen in al Mijn rijkdom. Ik wil je leren te bezitten om te delen. Ik wil je leren om Koning te zijn door te dienen. Om vrij te zijn door Mijn wil te doen.
Ik heb het je allemaal al beloofd in het paradijs, bij dat verdrietige afscheid. En Ik heb woord gehouden. Het heeft me een vermogen gekost: Mijn eigen Zoon. Je duizelingwekkende val, al je verlies: het is geen eindstation. Ik maak een nieuw begin en dat wil Ik ook met jou doen.
Wil je weten waar de weg terug begint? Let dan op: Ik wil je inzetten in Mijn nieuwe Koninkrijk en daarbij mag je putten uit Mijn rijkdom. Ik wandel niet alleen met je op, Ik wil zelfs in je wonen. En Ik leer je lief te hebben zoals Ik je heb liefgehad.
Bovenstaande meditatie over Genesis 1:26–2:2 werd op 29 november voor de NCRV-radio gehouden en is in licht gewijzigde vorm opgenomen in deze Opschrift.
Drs. Dick Lagewaard is predikant van de NGK Veenendaal.