Zie je mij wel?
1998-01-23
In oktober vorig jaar werd in Zwolle de jaarlijkse Vrouwencontactdag gehouden. Het thema ‘Omgaan met de ander’ werd ingeleid door drie spreeksters. In het vorige nummer publiceerden we het verhaal van Jeannette Westerkamp. Deze week leest u de uitwerking van de lezing van psycholoog Irene Blom. In tegenstelling tot Jeannette (“Zie ik jou wel?”) vraagt ze zich af: Zie je mij wel? Ben ik wel interessant genoeg voor jou? Hoe ontwikkeld, mooi of ervaren moet ik zijn om wat waard te zijn in het contact met anderen?- Jaargang 42
- nummer 2
We worstelen op z'n tijd allemaal met de vraag: ben ik wel interessant genoeg? Een groot aantal jaren geleden is hiervoor aandacht gekomen vanuit, wat is gaan heten, de feministische traditie. Deze stroming is gaan nadenken over de vraag waarom velen van ons en met name vrouwen zo vaak niet weten wat ze waard zijn. Kort samengevat is hun antwoord dat vrouwen te weinig gestimuleerd zijn om zichzelf te ontwikkelen. Het effect van deze ideeën is niet alleen in de maatschappij, maar zo langzamerhand ook in onze kerken zichtbaar. De jongere generatie vrouwen is veel bewuster bezig om zichzelf te ontplooien.
Kortom: Er wordt meer dan voorheen gewoekerd met talenten. En ik denk dat dit veel vrouwen goed doet. En is dat dan het einde van mijn verhaal? Hebben we hiermee de oplossing voor onze onzekerheid gevonden?
Mijn stellige antwoord is nee! Ik denk dat we dan de plank fors mis slaan.
Eigenwaarde
Ik zal dit uitleggen door u te vertellen over mijn aanvaring met Lies. Lies was zo'n vrouw die wist wat ze waard was. Althans zo dacht ze. Naast haar gezin was ze actief in de gemeente. Ook werkte ze af en toe als verpleegster in de bejaardenzorg. Maar Lies werd ziek; chronisch ziek. Ze raakte verlamd. Van de ene op de andere dag zakte haar gevoel van eigenwaarde als een kaartenhuis in elkaar. Zij die altijd zoveel kon doen voor anderen, voelde zich waardeloos.Ik wilde Lies graag helpen en daarom zei ik op een keer tegen haar: "Joh, je eigenwaarde hangt absoluut niet af van je beroep; en ook niet van of je een goede echtgenote bent. Voor God ben je goed genoeg. Denk eraan dat Hij je waardevol vindt en hoeveel Hij van je houdt."
Tot mijn schrik barstte er een bom: Lies reageerde woedend: Oh, natuurlijk, ze wist heus wel dat ik gelijk had.
Alleen voelde ze het niet zo! Ik had wel erg makkelijk praten. Stil bleef ik zitten na deze storm. Ik was erg geraakt. Wat had ik gezegd? Hoe zou ik me voelen als ik al mijn bezigheden zou verliezen? Zou ik dan nog zo zeker zijn van mijn eigen uitspraak?
Zat ik uiteindelijk niet met mensen als Lies in hetzelfde schuitje? Bij een gezond en geslaagd leven klinkt het royaal: "Wij zijn als parels in Gods hand". Maar als de tegenslag komt?
Eén ding is mij door deze confrontatie glashelder geworden: Niet alleen Lies, maar we hebben allemaal ons gevoel van eigenwaarde veel meer op uiterlijke en zichtbare dingen gebouwd dan wij ons vaak realiseren. Onze eigenwaarde is vaak een voorwaardelijke eigenwaarde: afhankelijk van het oordeel van anderen.
Wij moeten het verdienen om gezien te mogen worden. Als ik niet slim, of als ik niet op orde ben, dan hoop ik maar dat de ander dat niet ziet.
Klein, moe, dom, slordig ...
Sinds de tijd van Adam en Eva schaamt de mens zich voor zichzelf en probeert hij zichzelf te verstoppen.
Diep van binnen hunkeren we er echter naar om er met al onze tekorten te mogen zijn.
In plaats van dit te laten zien, vullen we deze pijn met tastbare en zichtbare veiligheden. We verbergen ons voor elkaar achter sieraden, een schoon huis en een succesverhaal waar anderen vast bewondering voor hebben.
Maar we verstoppen die ene hunkering: geliefd te zijn, geliefd te zijn om niet. Klein, moe, dom, slordig en tóch een parel in Gods hand! En daarmee kom ik terug op mijn opmerking dat we de plank mis slaan als we de oplossing voor ons gebrek aan eigenwaarde zoeken in zelfontplooiing. Als we dat denken dan zijn we als een verslaafde die denkt dat drugs hem gelukkig maken. Maar ondertussen bedwelmt hij zichzelf en lijdt armoe. Onze verslaving gaat over kennis, een mooi uiterlijk of goed opgevoede kinderen. Hebt u wel eens opgemerkt hoe vaak u zich nerveus maakt, bang of boos bent? Eigenwaarde die gebouwd is op uiterlijkheden wordt constant door verlies of kritiek bedreigd. Kom ik wel goed over? Zeg ik niets doms? Wat zullen ze van me denken? Angst, nervositeit en boze gekwetste reacties komen voort uit deze krampachtige eigenwaarde. Het is een kaartenhuis dat snel wankelt.
Worsteling
Laten we even terug gaan naar Lies. Lies moest noodgedwongen het gevecht aan op zoek naar het enige wat overbleef: Gods liefde voor haar. Op niets anders kon zij bouwen. Lies deed me naar mezelf kijken en inzien wat een glasharde strijd wij te strijden hebben. Mijn oprechte gebed tot God leidde niet tot een plotseling los-zijn en een diep ervaren van Zijn liefde voor mij. Schade en schande hebben mij getoond wat een worsteling dat is. Hoe eng het is om zichtbare zekerheden los te laten en te bouwen op het feit dat ik in Gods ogen waardevol genoeg ben. Dat is een overgave die niet meevalt. Loslaten en overgeven ...
dat gaat dwars tegen onze aard. Dat is een gevecht. En toch, als we ervoor gaan is de beloning groot. Er wacht een diepe gift, namelijk een onvoorwaardelijk besef geliefd te zijn. Lies zei hierover nog iets moois van de week. Ze zei: "Weet je, ik ga me steeds minder vergelijken of jaloers voelen. Hoe meer ik me zelf een parel ga voelen, los van of ik wel goed presteer, hoe meer parels ik om mij heen ga zien!"
Groeien in openheid
Het wordt tijd dat we eerlijk worden tegenover elkaar. Wat mij betreft hebben we elkaar lang genoeg zoet gehouden met prachtige verhalen over hoe het ons vergaat. Laten we in Gods Naam groeien in de openheid over onze gewondheid en onze strijd voor werkelijke eigenwaarde. We helpen elkaar niet met woorden over Gods liefde zonder zelf te onderkennen hoe verslaafd we aan uiterlijke zekerheden zijn. We hebben ons lang genoeg verborgen.
Terwijl we elkaar zo hard nodig hebben om los te komen. Laten we de armen naar elkaar uitstrekken om samen op zoek te gaan naar die geweldige waarheid: Jij, jij bent in een parel in Gods hand. Voelt u, dat is eigenwaarde!