Het Woord gaat zijn weg
1998-02-20
De onlangs overleden auteur Jan J. van Capelleveen heeft als laatste oeuvre een klassiek werk nagelaten over de historie van de Bijbelvertalingen en van de invloed die die vertalingen uitoefenden op {vroege of latere} Europese samenlevingen, maar bij voorbeeld ook op de Afiikaanse maatschappij.- Jaargang 42
- nummer 4
Het resultaat mag er zijn. In 362 bladzijden komen grote namen naar voren als de vertaler van de "Vulgaat", Hiëronymus, en de Gotische bijbelvertaIer Ulfila, maar ook lezen we over John Wycliffe, William Tyndale, Maarten Luther en vele anderen. Tot mijn genoegen worden grote twintigste-eeuwse taalkundigen en pioniers als William Cameron Townsend, Kenneth Pike en Eugene Nida, die het werk van de Wycliff Bijbelvertalers hebben vormgegeven, uitvoerig vermeld.
Uiteraard wordt aan de Statenvertaling aandacht geschonken; dat geldt ook voor de Leidse vertaling {1912}, de Jerusalem Bible {uit Roomskatlwlieke kring}, New Intemational Version (1973) en vele andere vertalingen. Het werk van het Russische Bijbelgenootschap in de vorige eeuw blg{t niet onvermeld, net zomin als activiteiten van Summer School of Linguistics en de al genoemde Wycliffe Bijbelvertalers. De activiteiten van de diverse {nationale} Bijbelgenootschappen komen heel breed ter sprake: er staan vele interessante voorbeelden in van het werk dat men gedaan heeft in voormalige communistische landen en in Azië, Latijns-Amerika of Afiika. Van Capelleveens uitspraken over "grootschalige Bijbelsmokkä goed bedoeld, maar minder gewenst" {295} deel ik, aan de hand van mijn eigen ervaringen, eerlijk gezegd niet, maar hij mag het vinden.
Persoonlijk vond ik hoofdstuk 15 {de ontdekking van het belang van de taalkunde} en hoofdstuk 17. {een nieuwe wetenschap: bijbelvertaalkunde} het meest boeiend. Ook de hoofdstukken die bespreken hoe men intemationaal tot steeds betere afspraken en tot hartelijker samenwerking komt (16,18 en 19) zijn zeer de moeite waard.
Wie denkt dat dit een boek voor specialisten is vergist zich. Wie denkt dat het alleen over Bijbels gaat vergist zich ook. De schrijver plaatst allerlei zaken in een breder verband en dat doet hij met kennis van zaken. Dat hijjournalist was en geen vakspecialist komt wellicht aan de leesbaarheid van het boek ten goede. Het boek is niet echt goedkoop, maar je haalt er wel een schat aan kennis mee in huis.
Jan van Capelleveen; Het Woord gaat zijn weg. Een geschiedenis van bijbelvertalen en van de invloed van bijbelvertalingen op de samenleving.
Nederlands Bijbelgenootschap. Haarlem 1996.