De gebonden ouderling
2000-10-13
Het wat stekelige onderwerp van de vrouw en het ambt is een veelbesproken agendapunt in onze kerken in Nederland, zoals het uit de verte naar mij hier overkomt. Men denke toch niet dat ik vanaf de Afrikaanse zijlijn met mijn verhaal een voorzetje zou willen geven. Van Nederland neem ik op afstand kennis terwijl ik in Afrika - zover een emeritus/parttime-zendingsmedewerker dat kan- graag meedenk.- Jaargang 44
- nummer 21
En in Afrika hebben we nu eenmaal met onze heel eigen situatie te doen: wie rondkijkt in onze diensten in kerkjes, schooltjes, hutten of huizen veel meer vrouwengezichten ziet dan mannen.
En onze vrouwen - hoe deemoedig ze van buiten ook lijken mogen - zijn geen doetjes.
Verantwoordelijkheden kunnen ze aan.
Ze zijn ook in de kerk heel wat mans, zo ongeveer eindigde een vorige Snipper. Daarom vind ik het jammer dat er ook in ons eigen kerkelijke werk, eerder een terugdraaien is van de vrouw uit de ambten dan een gewenst nadenken hoe we de vrouw in het ambt kunnen inschakelen.
De zaak is zoveel dringender omdat de klassieke mannelijke ouderling hier cultureel aan handen en voeten gebonden is. Zijn de meeste kerkleden van het vrouwelijk geslacht en zijn massa’s volwassen vrouwen ook in de kerken moeders-zonder-man of weduwen, onze ouderling kan het zich niet veroorloven er alleen huisbezoek te doen.
Dat is een te grote wissel trekken op de Afrika-cultuur en werpt een smet op het Evangelie. Hij bedoelt iets anders dan huisbezoek! Het gevolg is dat integere ouderlingen voor huisbezoek terugdeinzen maar dat zij, die het ten onrechte werden, er wel voor te vinden zijn. Heeft Paulus in een vergelijkbaar cultureel leefklimaat niet iets dergelijks voor ogen wanneer hij de oudere vrouwen uit de gemeente een catechetische taak geeft? Zij moeten de jonge vrouwen in de christelijke leer inwijden.
Daar komen geen mannen aan te pas (Titus 2:3-5). Een cultuur kun je zomaar niet veranderen. Ook van de kant van de vrouw is het een te zware belasting een man of zelfs mannen op huisbezoek te krijgen. Je vertelt een andere man niet over jezelf. Afgezien nog van het feit dat haar man of partner zo’n bezoek nooit zal toestaan. Wie een vergelijkend onderzoek zou willen doen over huisbezoek door mannen in een traditioneel-geregeerde gemeente en een gemeente waar vrouwen ambtelijk zijn ingeschakeld, zal ongetwijfeld tot de uitkomst komen dat de laatste heel wat beter functioneert. Ik heb het dikwijls meegemaakt dat vrouwen zonder enige ambtelijke aanstelling spontaan de gemeente rondgingen.
Zelfs dat wanneer hoe dan ook de voorganger niet opdaagt, een zuster met wat meer dan gewone gaven de leiding van de dienst neemt. Zeg daar maar eens iets van! Is helemaal geen dienst soms een beter alternatief?
Ik denk dat we hier in een Bijbels klimaat zitten. Zonder enige inbreng van hogerop komen gaven vanzelf naar voren in de gemeente. Van Prof. Floor heb ik geleerd dat een ambt een door de gemeente ontdekte en aanvaarde gave is. Wie deze negeert, doet schade aan het werk van de Heer. En er zijn zoveel gaven in onze gemeenten in Afrika. We hoeven heus niet krampachtig exclusief aan ons drietal ambten van predikant, ouderling en diaken vast te houden. Ernaast kan ruimte gemaakt worden voor zusters die in de gemeente benodigde gaven bezitten.
Ouderlingen kunnen een deel van hun opdracht toch delen met zusters of desnoods aan hen uitbesteden, zelfs ook onderricht? Ze mogen best vrouwenleidsters heten, diakonessen, kerkonderwijzeressen of wat dan ook, maar het moet bij voorkeur een naam zijn die iets van de hun gegeven gave uitdrukt.
Vast staat -dacht ik- dat onze ouderling hier vanwege ons cultuurpatroon aan handen en voeten gebonden is.
Daarmee moet je in de kerk rekening houden. En daarbinnen naar alternatieven zoeken. Voor de kerkelijke vergadering van Jeruzalem van Hand 15 gold het religieuze cultuurpatroon van onthouding van het verstikte en van bloed nog als zo belangrijk dat Barnabas en Paulus werden uitgezonden om het besluit van verplichte onthouding ervan overal de kerken mede te delen.
Vandaag behoort het tot een stukje vervlogen geschiedenis. Zo zijn er binnen het cultuurpatroon van Afrika alternatieven voor de exclusieve mannelijke ouderling.