Liturgie voor de viering van het Heilig Avondmaal
1998-06-12
Gedurende een jaar of vijf is eraan gewerkt, door liturgiecommissie, kerkeraad en gemeente in Amersfoort: een nieuwe liturgie voor de viering van het avondmaal. Door ruimte- en tijdproblemen moesten we de viering-zittende-- Jaargang 42
- nummer 12
aan-de-tafel vervangen door een viering-staande-in-een-kring: een kring, twee of drie rijen dik, door de hele kerkzaal heen.
In Amersfoort vieren we sinds enkele jaren elke maand het avondmaal. En daar is het oude formulier te lang voor.
Ook zochten we meer een vierende dan een lerende liturgie. Binnen een aantal vaststaande elementen moest voldoende afwisseling mogelijk zijn. Aan het eind van de rit kwamen we tot de volgende structuur: (1) schuldbelijdenis en genadeverkondiging, (2) lofprijzing, (3) instelling, (4) gebed, (5) nodiging, (6) viering, (7) dankzegging. De kring wordt gevormd tussen nodiging en viering. We houden het avondmaal aan het einde van de kerkdienst, erna volgen alleen nog zegen en amen-lied.
Er is naar gestreefd zoveel mogelijk de bijbel zelf te laten spreken. De standaard-liturgie wordt hierbij afgedrukt: zij kan zonder meer gelezen en gezongen worden (we denken dat dit heel praktisch is voor gastpredikanten).
De melodie die onze pianist voor het avondmaalslied componeerde, komt als een keervers vijf keer in de liturgie terug. Maar het is ook mogelijk om andere teksten te lezen en andere liederen te zingen. Enkele voorstellen in deze richting doen we in de marge. We hopen dat we met deze publicatie – gedaan op verzoek van de redactie van Opbouw – ook andere kerken van dienst kunnen zijn. Voor op- en aanmerkingen houden we ons aanbevolen.
Toelichting
Cursief (schuin) gedrukt: te lezen door de voorganger.
Romein (gewoon) gedrukt: te zingen door de gemeente.
Vet (dik) gedrukt: vaste elementen in de viering.
Tekst tussen [ ] kan gelezen of overgeslagen worden.
Tekst tussen ( ) geeft vindplaats aan.
Verwijzingen in de marge (aan de linkerkant): teksten die gezongen/gelezen kunnen worden in plaats van de afgedrukte teksten. Deze zijn bedoeld als voorbeelden: binnen de grenzen van de vaste elementen zijn ook andere teksten mogelijk. De instellingswoorden (evangeliën of 1 Korintiërs), het gebed en de woorden bij de viering worden in alle gevallen gebruikt.
ZG: A.F. Troost, Zingende gezegend, Zoetermeer 1995.
Namens de liturgiecommissie van de Nederlands Gereformeerde Kerk te Amersfoort, J.H. Veefkind
Schuldbelijdenis en genadeverkondiging
Ps. 51:1,4
Ps. 130:1,2
Gz. 19:1,2
Gz. 360:1,2
Gz. 510
Rom. 3:21-24 2
Kor. 5:19m,21
Tit. 3:4-7 1
Joh. 4:9-10
Gz. 451:2
Zingen:
Genadig Heer, die al mijn zwakheid weet, wil mij vergeven wat ik U misdeed; verwerp mij niet, die op uw vrijspraak wacht, maar troost mij met uw woord: het is volbracht.
Gij, die voor armen rijkdom hebt bereid, voor onrechtvaardigen gerechtigheid, zie, hoe naar U zich mijn verlangen wendt en leid mij zelf, Heer, tot uw sacrament. (Gz. 358:1,3)
Alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. (Joh. 3:16)
Zingen:
Ere zij God die zijn Zoon heeft gezonden in onze wereld!
Ere zij God die Hem riep uit de doden tot een nieuw leven!
Ere zij God die ons hoop heeft gegeven op eeuwig leven!
Lofprijzing
Ef. 1:3-7
[1] Geloofd zij de God en Vader van onze Here Jezus Christus, die ons naar zijn grote barmhartigheid door de opstanding van Jezus Christus uit de doden heeft doen wedergeboren worden tot een levende hoop, tot een onvergankelijke, onbevlekte en onverwelkelijke erfenis, die in de hemelen weggelegd is voor u, die in de kracht Gods bewaard wordt door het geloof tot de zaligheid, welke gereed ligt om geopenbaard te worden in de laatste tijd. (1 Petr. 1:3-5)
[2] Laten wij onze harten verheffen tot de Heer! Almachtige God, het past ons en het is onze vreugde U altijd en overal dank te zeggen om uw oneindige glorie en om uw reddende liefde in Jezus Christus onze Heer. Daarom zegenen en verheerlijken wij uw glorierijke naam met de kerk van alle tijden en van alle plaatsen, met de engelen en alle hemelse legermachten, met de grote wolk van getuigen en zingen U in gemeenschappelijke vreugde toe: ....
Ps. 99:4,8
Ps. 118:9b
Gz. 444:1,2
Gz. 457:4
Zingen:
Heilig, heilig, heilig, o Here der heerscharen,
hemel en aarde zijn vol van uw heerlijkheid.
Hosanna in de hoge,
gezegend Hij die komt in de naam van de Heer!
Hosanna in de hoge!
Instelling
[Vader, in dit avondmaal vieren wij de komst van uw Zoon, onze Here Jezus Christus, die mens is geworden, voor ons heeft geleden en is gestorven, maar die ook weer is opgestaan en ons is voorgegaan, en die nu ons hoofd in de hemel is. Hij, die met ons op aarde gemeenschap houdt bij brood en beker.
[Immers:]
Terwijl zij aten, nam Jezus een brood, sprak de zegen uit, brak het en gaf het aan zijn discipelen en zeide: Neemt, eet, dit is mijn lichaam. En Hij nam een beker, sprak de dankzegging uit en gaf hun die en zeide: Drinkt allen daaruit. Want dit is het bloed van mijn verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden. Doch Ik zeg u, Ik zal van nu aan voorzeker niet meer van deze vrucht van de wijnstok drinken, tot op die dag, dat Ik haar met u nieuw zal drinken in het Koninkrijk mijns Vaders. (Matt. 26:26-29)
Zingen:
Lam Gods, dat wegneemt de zonde der wereld, erbarm U onzer. Lam Gods, dat wegneemt de zonde der wereld,
erbarm U onzer. Lam Gods, dat wegneemt de zonde der wereld, geef ons uw vrede! (Joh. 1:29)
Gebed
Here God, Vader in de hemel, wij danken U hartelijk dat U uit grondeloze barmhartigheid ons uw eniggeboren Zoon tot offer voor onze zonden en tot hemelse spijs en drank hebt gegeven.
U die de harten kent, reinig ons en vernieuw in ons de zekerheid van uw vergeving. Laat ons leven uit het leven van de opgestane Heer: moge Hij in ons blijven en wij in Hem! Zend ons uw Heilige Geest, opdat wij, even zeker als wij dit brood en deze beker ontvangen, deel mogen hebben aan het lichaam en bloed van uw Zoon, onze Here Jezus Christus. Door Hem schept, heiligt, bezielt en zegent U en geeft U ons alle goede gaven.
Zoals korenaren en druiventrossen, eens verspreid op de velden, nu één brood en één wijn zijn geworden, laat zó de gelovigen van alle plaatsen en alle tijden één zijn in uw koninkrijk. Kom, Here Jezus, kom haastig. Maranatha!
Onze Vader, die in de hemelen zijt,
uw naam worde geheiligd; uw koninkrijk kome; uw wil geschiede, op de aarde als in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood; en vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren; en leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze.
Want van U is het koninkrijk, de kracht en de heerlijkheid in de eeuwigheid.
Amen.
Nodiging
Zie, Ik sta aan de deur en Ik klop. Indien iemand naar mijn stem hoort en de deur opent, Ik zal bij hem binnenkomen en maaltijd met hem houden en hij met Mij. (Openb. 3:20)
Zingen:
Zie, Jezus komt op de wolken des hemels – kom, Here Jezus!
Doden ontwaken en levenden wachten – kom, Here Jezus!
Heer, onze Redder, wij heten U welkom – kom, Here Jezus!
(Openb. 1:7, Thess. 4:16-17)
Vorming van de kring Viering
[1] Het brood dat wij breken is de gemeenschap met het lichaam van onze Here Jezus Christus, dat voor ons verbroken is. De beker der dankzegging, die wij dankzeggende zegenen, is de gemeenschap met het bloed van onze Here Jezus Christus, het bloed van het nieuwe verbond, dat voor ons vergoten is.
[2] Het brood dat wij breken is de gemeenschap met het lichaam van Christus. Neemt, eet, gedenkt en gelooft, dat het lichaam van onze Here Jezus Christus gegeven is tot een volkomen verzoening van al onze zonden.
De beker der dankzegging, waarover wij de dankzegging uitspreken, is de gemeenschap met het bloed van Christus. Neemt, drinkt allen daaruit, gedenkt en gelooft dat het kostbaar bloed van onze Here Jezus Christus vergoten is tot een volkomen verzoening van al onze zonden. (1 Kor. 11:24-25)
Zingen:
Is niet de wijn die wij drinken gemeenschap met Christus’ offer?
Is niet het brood dat wij breken gemeenschap met Christus’ lichaam?
En brood voor allen, zovelen n lichaam: Christus’ gemeente! (1 Kor. 10:16-17)
Dankzegging
Broeders en zusters in de Here, laten wij – nu de Here ons aan zijn tafel gevoed heeft – zijn naam met dankzegging prijzen: Loof de HERE, mijn ziel, en al wat in mij is, zijn heilige naam; loof de HERE, mijn ziel, en vergeet niet een van zijn weldaden; die al uw ongerechtigheden vergeeft, die al uw krankheden geneest, die uw leven verlost van de groeve, die u kroont met goedertierenheid en barmhartigheid.
Barmhartig en genadig is de HERE, lankmoedig en rijk aan goedertierenheid; niet altoos blijft Hij twisten, niet eeuwig zal Hij toornen; Hij doet ons niet naar onze zonden en vergeldt ons niet naar onze ongerechtigheden; maar zo hoog de hemel is boven de aarde, zo machtig is zijn goedertierenheid over wie Hem vrezen.
Zover het oosten is van het westen, zover doet Hij onze overtredingen van ons; gelijk zich een vader ontfermt over zijn kinderen, ontfermt Zich de HERE over wie Hem vrezen. (Psalm 103:1-4,8-13)
Daarom zal mijn mond en hart de lof van de Here verkondigen, van nu aan tot in eeuwigheid!
Amen.
Zingen:
Ere zij God die zijn Zoon heeft gezonden in onze wereld!
Ere zij God die Hem riep uit de doden tot een nieuw leven!
Ere zij God die ons hoop heeft gegeven op eeuwig leven!