Uit het hart
1998-06-26
In zijn boek Nacht und Nebel geeft Floris Bakels een verslag van een jarenlang verblijf in concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is een indrukwekkend boek. En wie het nog niet wist, komt er bij lezing wel achter, dat de concentratiekampen broedplaatsen waren van kwaad in alle mogelijke vormen: sadisme, haat, afgunst, nijd, geweld, moord, bedrog, diefstal en nog zoveel meer. En dat kwaad was er niet alleen aan de kant van de SS. Het werd ook gevonden bij de gevangenen zelf.- Jaargang 42
- nummer 13
Dat is eigenlijk onthutsend. Het zou mooi geweest zijn als je het kwaad alleen aan de kampbeulen kon toeschrijven en als je voor de schildering van de gevangenen met pasteltinten kon volstaan. Maar zo is het niet. Ook bij de gevangenen openbaarde zich het kwaad. Want het kwaad huist in iedereen, in het hart van de mens. Daar komt het vandaan, zegt Jezus.
Bakels maakt ergens de opmerking: wat je in de concentratiekampen aan openbaring van het kwaad meemaakte, is in wezen gelijk aan wat je er in het normale dagelijkse leven van ziet en ondervindt. Er is alleen een verschil in verschijningsvorm. In de concentratiekampen treedt het kwaad onverhuld, naakt, zonder franje en bruut aan de dag. In het gewone leven vermomt het zich vaak. Daar draagt het een jacquet en fluwelen handschoenen en verschijnt het als een engel van het licht. In het concentratiekamp - en ook weer in Ruanda en Bosnië bijvoorbeeld - heeft het alle maskers weggegooid en verschijnt het in zijn ware gedaante. Maar het is hetzelfde kwaad dat ook in ons huist. Als Christus niet gekomen was om daar iets aan te doen, zou het er voor deze wereld en voor onszelf slecht uitzien.