Aids – doodvonnis en licentie tot seksuele willekeur
1998-07-10
Dat er toch iets aan het veranderen was, had ik al wel gemerkt. Vandaag lijkt ontkenning van iets als Aids aan het verdwijnen te zijn. Praat ik nu met jongeren hier in ons semi-stedelijk gebied, dan voel ik duidelijk dat het over iets gaat dat bekend is en niet weggehoond wordt. Maar nu ik in het stedelijk gebied van Pietermaritzburg als ’counsellor’ aan Life-Line verbonden ben en daar wat ervaring opdoe, zou ik bijna durven spreken van de grote ommezwaai in de houding van de Zoeloe-bevolking tegenover Aids.- Jaargang 42
- nummer 14
Even een uitstapje ter verduidelijking van wat Life-Line is. Het is een organisatie geboren in 1963 binnen de Methodisten-kerk van Sydney in Australië en nu als onafhankelijke welzijnsorganisatie in verscheidene Angelsaksische landen actief, waarheen je dag en nacht kunt bellen met je problemen en in het Engels of Zoeloe te woord gestaan wordt; de oproepen die binnenkomen kunnen in verband staan met verkrachting, kindermishandeling, huwelijk, sex, drugs, verlating, zelfmoord, depressie en wat ook al aan ongerief als verdriet, woede, wreedheid, eenzaamheid en wat ook al ons mensdom belaagt en zijn slachtoffers maakt. Als ’counsellor’ krijg je een behoorlijke opleiding en je verplicht jezelf tot voortdurende bijwoning van lezingen en korte cursussen; van elke oproep maak je een rapport dat gelezen en beoordeeld wordt. Ik heb grote waardering voor de professionaliteit van de opzet, de inzet van de ’counsellors’ (allemaal vrijwilligers) en betreur het alleen maar dat ik van de techniek van zó-counsellen niet eerder geweten heb en dat indertijd in mijn theologisch studiepakket zoiets schitterde door afwezigheid.
Een goed verstaander ... , inderdaad, wat een oproepen komen daar op Life-Line binnen met betrekking tot Aids. Ik heb zelf zeker al enkele tientallen Aids-oproepen gehad in korte tijd van Zoeloemannen en -vrouwen in dat metropole gebied van Pietermaritzburg. Eerlijk gezegd ben ik er hevig van geschrokken! En proef er een veranderde tendens in. Aids lijkt aanvaard, ja is een dreigend roofdier geworden dat angst oproept en je zomaar bespringen kan, eerder dan een ergens vermoed en genegeerd kwaad. Naast wanhoops-oproepen: „ik heb het, wat moet ik doen? kan ik nog wel een jaar leven?”, ook de angstoproepen: „zou ik het kunnen hebben?”.
Zou je gezien de ervaring met de ontkenning van Aids (zie vorige Snipper) graag op de wrede werkelijkheid ervan wijzen en op de risico’s, de dodelijke gevaren van onverantwoorde seks, hier achter de telefoon van Life-
Line tegenover wanhoop en angst neem je vanzelf een andere houding in: „met een gezonde en gebalanceerde leefstijl mag je misschien heus nog wel een paar jaar verwachten”. Echt waar, zo wordt dan gevraagd? Vóór alles moet paniek vermeden worden. En vóór alles moet vermeden worden dat de al ten dode opgeschrevene nog weer anderen met zich meesleept. Want Aids is de nieuwe gesel van de zwarte township aan het worden.
Je zou als HIV-positief uitgetelde toch wel alles doen om te zorgen dat anderen het niet krijgen, zou je denken.
Voorzichtig met uw conclusie, zeg ik: U bent hier in Afrika met zijn ubuntuleefconcept waarover ik al eerder schreef. Een mens is en wordt een mens door en met anderen. Er zitten prachtige kanten aan waarop het individualistische Europa jaloers mag zijn.
Er zitten tragi-komische kanten aan wanneer het op school wordt uitgeleefd en de leerlingen dreigend tegenover de leraar staan: „pass one, pass all ” roepen zij. En wat is dan het verband met Aids, vraagt u? Er is een studie verschenen aan de Universiteit van Durban Westville van een lector (Suzanne Leclerc-Madlala) met gruwelijke bevindingen. „Als we één volk zijn, moeten we alles delen, ook Aids”, zegt een jongen van 19 jaar; het begint een normale instelling te worden bij vele werkeloze jongeren: „we zullen met ons allen ziek zijn en we zullen met ons allen sterven”. „Het is je enige hoop tenminste niet alleen dood te zullen gaan”, zegt een 24-jarige man. Een verkracht meisje: „Hij zei: „iedereen heeft Aids nu, je moet niet huilen. Ik heb het al aan veel van je vriendinnen gegeven. Je behoort nu ook tot de club.” Leclerc-Madlala zegt dat HIV- positief te zijn verklaard, lijkt op de aanvaarding van een doodvonnis dat tegelijk een paspoort is tot regelloze seksualiteit. Zij die in wanhoop Life-Line bellen, zijn de slechtsten niet, integendeel! De anderen zijn onbereikbaar geworden.