Europa als waardengemeenschap
1999-05-28
Waarom woelen de volken en zinnen de natiën op ijdelheid?- Jaargang 43
- nummer 11
Als je met de Europese verkiezingen van 10 juni a.s. voor de deur terugkijkt naar de geschiedenis van Europa in de twintigste eeuw komt die vraag, waar Psalm 2 mee opent, onherroepelijk bij je op. Wat hebben Europeanen elkaar en de wereld wel niet aangedaan.
Koloniale onderwerping, twee wereldoorlogen, de holocaust en andere vormen van etnische zuivering, ideologische systemen die mensen onderworpen hielden. Sarajevo, Kosovo. Het lijkt wel of de twintigste eeuw in Europa met dezelfde problemen wordt afgesloten als waarmee zij begon.
Halverwege deze eeuw was er zo’n moment waarin het anders zou worden.
Vlak na de Tweede Wereldoorlog waren dit de centrale motieven aan de start van het Europese integratieproces: nooit meer oorlog, nooit meer zo’n economische crisis als in de jaren dertig, nooit meer dictatuur, nooit meer rassenhaat. Voortaan verzoening, vrede, menselijke waardigheid en democratie. Dat was en is het wezen van het unieke project in de Europese geschiedenis: de Europese integratie.
De instrumenten waren vervlechting van de economie, vervlechting van de samenleving en vervlechting van de politiek.
De praktijk laat zien dat het afbreken van belemmeringen op handel en economie in Europa eenvoudiger verloopt dan het inrichten van een evenredig sterke politiek. De doelstelling van vrij economisch verkeer is gerealiseerd.
Er zijn beslissende stappen gezet op weg naar invoering van één gemeenschappelijke Europese munt.
Europa heeft derhalve ongetwijfeld enorme vooruitgang geboekt. Zeker op het terrein van de interne markt en op het gebied van de instellingen.
Daar waar de ministers met meerderheid van stemmen besluiten nemen en waar het Europese Parlement meebeslist, daar is Europa effectief. Dat soort vorderingen blijft belangrijk.
Maar wordt het niet ook hoog tijd naar de samenleving te kijken? En naar de burgers die daarin betrokken zijn? Het gaat bij Europa toch om meer dan markt en money? Hoe belangrijk Europa ook is voor werk en bedrijvigheid, het gaat om meer. Burgers willen de ruimte om hun diverse verantwoordelijkheden te beleven en zich daarbij te laten leiden door zorg voor de naaste en voor de schepping.
Regionale gevoel
Mensen zoeken verbondenheid. Het ”regionale gevoel” is één van de soorten van verbondenheid die mensen hebben. Zij ervaren daarnaast ook een band met hun werkplek, hun verenigingen en organisaties, hun kerk, hun buurt, hun dorp. Velen hebben trouwens ook een band met de stad waarin zij wonen en met Nederland.
Toch valt het op dat de invloed van de Europese Unie op het dagelijks leven steeds sterker wordt. De betekenis van landsgrenzen neemt af en velen zijn betrokken bij wat er elders in de wereld gebeurt.
Daarom moet Europa de verscheidenheid van talen, culturen en samenlevingsopbouw koesteren. Europa is niet alleen een zaak van de politiek en economie, maar ook van denkwijzen en cultuur, religieuze en levensbeschouwelijke impulsen. Cultuurbeleid is, als het goed is, niet uit op harmonisatie, standaardisatie en/of concurrentie waardoor de sterkste wint; cultuurbeleid schept juist ruimte voor verscheidenheid.
De Europese integratie moet en zal daarom geen bedreiging zijn voor de religieuze, regionale, taalbepaalde of culturele identiteit van de burgers. Maar zij moet in al haar optreden rekening houden met cultuur, om de diversiteit aan culturen te respecteren en te bevorderen. Aan een publieke dialoog over de betekenis van waarden en normen in de Europese Unie is dringend behoefte. Zo ook aan een nieuwe benadering inzake de wortels van de Europese cultuur en de maatschappelijke en culturele activiteiten in de Unie. Daarmee moet een antwoord worden geboden op de uitdagingen van deze tijd: uitbreiding, globalisering, groei van de informatiesamenleving, werkgelegenheid en sociale samenhang. Op basis van het subsidiariteitsbeginsel moet de Unie de rol van officieel erkende religieuze en levensbeschouwelijke organisaties respecteren, garanderen en waar nodig faciliteren.
Wij willen voorts de cruciale rol van het gezin voor de opvoeding van kinderen en jongeren hier niet onvermeld laten. Niet minder belangrijk is ook de bijzondere betekenis van de zondag als een dag voor gemeenschappelijke meditatie, gezinsleven en recreatie voor zoveel mogelijk mensen. Verdient het eigen karakter van sectoren als cultuur, onderwijs, media en religie met andere woorden niet veel meer aandacht tegenover de economische overwegingen die gelden binnen de gemeenschappelijk markt? Wij willen - als Nederlands Gereformeerd Opbouwlezer en als kandidaat voor het Europees parlement op de CDAlijst bij de komende verkiezingen - u deze overwegingen bij het bepalen van uw stemkeuze niet onthouden.