Spookscholen
1999-07-23
Waarom als intermezzo in de Nederlandse komkommertijd niet eens wat luchtigs opgedist?- Jaargang 43
- nummer 15
Over iets dat er niet is.
We kennen in Afrika spookambtenaren en spookpensionarissen; echte mensen maar hun functie bestaat alleen op papier. Soms bestaan ze helemaal niet. Alleen het geld is dan echt. Kortom, dat is altijd het enige dat echt is.
Luchtiger dan te schrijven over iets denkbeeldigs kan toch haast niet? Van `spookscholen` had ik wel eens gehoord maar ik wist niet dat die, niet bestaande, er toch echt ook waren.
Krantenbedenksels, zo had ik gedacht.Want dat iemand in werkelijkheid niet-bestaande spookscholen zou kunnen creÎren, klonk toch te ongelofelijk totdat ik zelf tegen een paar opbotste. En ik verzeker U dat botsing met die luchtige, niet-bestaande scholen zo hard aankwam dat toen ik de papieren ervan in mijn studeerkamer openvouwde, bijna omviel van schrik. Aan luchtkastelen weet je wat je hebt: die bestaan niet en willen dat ook niet.. Maar spookscholen is toch iets anders. Die doen alsof ze wel bestaan.
Jaren geleden al had ik samen met de bevolking in genabuurde gebieden twee gebouwtjes opgericht die behalve als kerk ook als school functioneerden. Ze deden het goed, elk met een hoofd en een assistente; tweemansscholen. Maar vandaag zijn van beide gebouwtjes alleen wat puinhopen over.Wat er van de bevolking na de stamgevechten was overgebleven, was weggevlucht.
Triest die ontvolkte gebieden! De ene school werd een jaar of tien geleden gesloten, de andere een jaar of vier later. Maar zoveel jaren later blijken ze er toch nog te zijn en zijn zelfs zo gegroeid dat de ene school van twee leerkrachten naar vier opschoof en de andere zelfs naar zes. Kijk, daar worden ze met naam en toenaam, met bankrekeningnummers, met aftrekkingen voor polissen, met toeslagen voor hoofden en huissubsidies en wat niet al, genoemd. Daar staat het allemaal zwart op wit. Geen wonder dat ik bijna van schrik omviel. Ik had de schooltjes immers zelf zien sterven. Door een administratieve slordigheid werd mijn oude postbusnummer nog altijd ervoor gebruikt.
Daar zijn dan de spookscholen, niet-bestaand maar levend en wel. Afgezien dan van de kinderen en het gebouw. Sinds ik de spookscholen op het spoor kwam, zijn we nu vijf maanden verder.
Maar ik wist niet dat het zo moeilijk was mijn twee spookscholen een ordentelijke begrafenis te geven. Je zou toch zeggen dat waar je met een begrafenis enkele honderdduizenden per jaar kunt besparen, je alle medewerking van het Ministerie zou krijgen. Maar zodra je na wat speurwerk daar uitkomt waar men zegt dat je moet zijn, hoor je zeggen: dit is te gevaarlijk voor mij. Of een heel vriendelijke meneer bedankt je hartelijk voor jouw reddingspoging van het land en dat is het laatste wat je hoort. Verder kan ik op deze plaats niets zeggen.
Speurwerk is confidentieel en gevaarlijk nietwaar. Maar zendelingen zijn doorzetters ook wanneer zij op het spoor zijn van iets dat er niet is, van iets luchtigs..
J.Vonkeman Richmond, Zuid-Afrika