Joop keert terug in mildere stemming
1999-11-12
Sinds vijf jaar is ze officieel in de kerkenraadsbanken te vinden: de vrouwelijke diaken. De Landelijke Vergadering van 1994 gaf het groene licht om ook vrouwen in het ambt van diaken te benoemen. Voor sommige gemeenten een achterhaalde zaak. Voor anderen een nieuw fenomeen.- Jaargang 43
- nummer 23
Hoe bevalt het de vrouwelijke diaken aan de kerkenraadstafel? De sfeer verandert, zeggen zowel mannen als vrouwen: "Joop, luister nou eens even:Word nou niet zo boos."
De gemeente in Oegstgeest geldt als een van de pioniers. Al in 1978 wandelde in hun kerkdiensten een vrouw met een collectezak door het gangpad, ging ze mee op huisbezoek en bezocht de kerkenraadsvergaderingen.
Wil HuizingaStoeckart vond het heel erg vreemd: "Vreemd en bijzonder. Het moeilijke hierin was dat je je zo waar moest maken. Dat voelde ik tenminste zo. Er waren mensen die er niet positief tegenover stonden en dus werd er extra op je gelet. Ik ben van tevoren dan ook bij een aantal van hen op bezoek geweest. Om erover te praten: Als ik nu verkozen wordt, wat betekent dat dan voor je? En ook om uit te leggen hoe ik er tegenaan keek. Dat het voor mij puur een kwestie was van dienen, barmhartigheid bewijzen aan de gemeente en de mensen daarbuiten. En dat het niet ging om heersen over. Ik heb geprobeerd het menselijk te houden door in gesprek te blijven.
Dan gaat de felheid er wat van af, denk ik."
Geschikt
Toch bleef ze het gevoel houden dat alles op een goudschaaltje werd gewogen.
Wil: "Het legt een claim op je. Je moet laten zien dat het zin heeft dat een vrouw dit werk doet.
En dat er ook goede kanten aan zitten. Ik moest mezelf steeds voorhouden dat de Here me hiertoe geroepen had. Dat ik er de gaven voor had. En dat gevoel had ik ook wel, anders weet ik niet of ik het gedaan had."
Gelijkmatig, je goed kunnen verplaatsen in de ander: het zijn twee kwaliteiten die een vrouwelijke diaken hard nodig heeft. Zeker in een periode en een gemeente waarin een vrouw in het diakenambt gevoelig ligt.
De gemeente in Apeldoorn kent sinds vorig jaar een vrouwelijke diaken. Ans SchefferKnauff was vooral verbaasd toen bleek dat haar naam genoemd werd voor de functie. "Het was niet in me opgekomen dat ik misschien wel diaken kon worden. Ik vond het niks voor mij", zegt ze terugblikkend.
"Ik moest erover nadenken. Het feit dat er nu een vrouw in het ambt benoemd kon worden, legde wel een extra claim op me. Heb je eindelijk die mogelijkheid en zeg je dan 'nee' als je gevraagd wordt? Wel heb ik me afgevraagd of ik er geschikt voor was. Aan de andere kant is je naam genoemd, word je gekozen en dat gebeurt ook niet zomaar." Veel tegenstand heeft ze niet ervaren.
Ondanks het feit dat ook in haar gemeente mensen zaten die er anders over dachten. "Ik heb er weinig van gemerkt.
Ook niet in de directe contacten. Maar al zou dat wel het geval geweest zijn, dan weet ik dat het gaat om het punt van de vrouw in het ambt en niet om mij persoonlijk."
Zelfbewuster
Drie jaar geleden werd Wil Huizinga weer gevraagd als diaken. Nu in de gemeente in Heerenveen waarheen ze inmiddels verhuisd was.
"Toen dacht ik ook even 'oh heden'. Ook hier kende ik mensen die tegen een vrouwelijke diaken zijn. Bovendien was ik al wat ouder en vroeg me af of ik nog weer aan zoiets moest beginnen. Maar de situatie was wel wat anders.
De Landelijke Vergadering had er na jaren van studie in toegestemd en er was veel over geschreven en gepraat.
Bovendien werd ik samen met een andere vrouw aangesteld en heb je natuurlijk al wel de jaren ervaring. Je weet dat je het kent en kunt. Je bent wat zelfbewuster." Ans Scheffer had die ervaring niet. "Ik heb er meer tegenop gezien dan nodig was", zegt ze achteraf.
"Het gaat eigenlijk best.
In het begin was ik na iedere vergadering een tijdje bezig om het te verwerken; dan dwarrelde het allemaal nog door mijn hoofd. Voor een kerkenraadsvergadering krijg je iedere keer een map met stukken. En in het begin stort je je erop, wil je alles gelezen hebben.
Langzaam maar zeker leer je daar goed mee om te gaan."
Een opleiding of stoomcursus Werken als Diaken bestaat (nog) niet.
Diakenen worden ingepraat door hun voorganger en vervolgens losgelaten.
Wil Huizinga: "Je moet wel in het diepe springen. De eerste maand dat ik in de kerkenraad zat, werd me verteld dat ik assessor van de maand was. 'Ja zeg', heb ik toen gezegd 'leg me eerst maar eens uit wat dat is, een accessor'. In het begin dacht ik wel: Nou ben ik het en wat moet ik nu doen? Iemand zei toen tegen me: Wacht maar rustig af totdat het naar je toekomt. En zo werkt het. Je loopt vanzelf tegen dingen aan die je op kunt pakken."
Taak
Afwachten en oppakken.
Hoe zit het eigenlijk met een functie-omschrijving?
Bij navraag blijkt dat per gemeente te verschillen.
En behalve dat ieder gemeente het diakenambt op z'n eigen manier invult, geeft ook iedere diaken er weer op een eigen wijze vorm aan. Ans Scheffer: "Ik wilde wel weten wat mijn taak zou zijn voordat ik erin kwam.
Want de financiën maken er bijvoorbeeld ook deel van uit en daar zag ik wel tegenop. Ik heb er van tevoren met een aantal mensen over gepraat. Ze kunnen je wat richtlijnen geven. Diaken-zijn is zorgen voor de gemeente. En daar probeer ik invulling aan te geven, op mijn eigen manier. In het begin plande ik een aantal afspraken per week.
Maar al doende merk je dat dat zo niet werkt.
Mensen zitten niet altijd op je te wachten, iets afspreken met volle agenda's is moeilijk en bovendien ontdek je dat je er zelf ook niet altijd aan toekomt. Dus daar word je wel realistischer in. Ik houd mijn ogen en oren open. Probeer aandacht te schenken aan wat er in mijn wijk gebeurt. Door te bellen of er even heen te gaan. Maar ik dring me niet op. Als er anderen zijn, is dat prima.
Bovendien zijn er adressen waar ik niet heen hoef. Omdat de mensen het niet willen of omdat er problemen zijn waar
de ouderling en de predikant al bij betrokken zijn."
Barmhartigheid
Wil Huizinga heeft na een 'carriëre' als diaken wel zicht gekregen op wat een diaken in principe is en zou moeten doen: "De diaken is degene die barmhartigheid moet bewijzen; de zichtbare liefde van Christus uitdragen naar de gemeente.
Die taak hebben we eigenlijk allemaal, dat is waar. Maar een diaken is er speciaal toe geroepen.
Ik heb een stuk of 25 adressen toegewezen gekregen om naar om te zien; mensen om voor te zorgen. Ongeacht of ik nu een band met ze heb of niet. Ze weten dat ik er voor ze ben; als er problemen zijn, als er financiële nood is of wat dan ook.
Diakenen zijn er om iedereen het gevoel te geven dat ze een plek hebben in de gemeente. Dat er oor is voor wat je vindt, denkt, voelt. Het verschil met een ouderling zit 'm denk ik hierin dat een diaken zich niet bemoeit met morele kwesties en schuldvragen. Hij of zij is er voor het verdriet dat daaruit voortkomt."
Anders
Zowel Wil als Ans voelen zich volledig geaccepteerd in de gemeente. Ook door collega-kerkenraadsleden.
Ans: "We vergaderen 'smal' en 'breed'; dus als diakenen apart en als voltallige kerkenraad. Ik ben daarbij als enige vrouw aanwezig. En krijg niet de indruk dat ze het vreemd vinden." Van een 'meerwaarde' willen ze niet spreken. Wel zien ze dat hun aanwezigheid in de kerkenraad een aanvulling betekent. Wil: "De sfeer is anders. Terwijl mannen over het algemeen meer met grote lijnen en het geheel bezigzijn, hebben vrouwen oog voor de details. Ik denk dat een vrouw zich ook beter kan verplaatsen in een ander. Meningsverschillen tijdens een vergadering worden daardoor minder snel op de spits gedreven. Als iemand zich vreselijk opwindt en een pauze wordt ingelast, ga je even naar 'm toe. Je legt een arm om z'n schouder en zegt: 'Joop, luister nou eens even. Word nou niet zo boos'. En dan praat je even met 'm. Kijk, dat kan een andere man niet doen. En Joop komt dan na tien minuten terug. In een mildere stemming."
In de meeste kerken lijkt de vrouw zich als diaken nu wel gevestigd en 'bewezen' te hebben.
Wil en Ans hebben dat idee in ieder geval wel.
Angst voor deze pioniersrol hebben ze inmiddels los kunnen laten. Ans: "Ik wilde gewoon een van de anderen zijn. En dat ben ik ook. Ik hoef geen baanbrekend werk te verrichten."