Chocolade-broccoli
1999-11-12
Kinderen zijn soms lastige eters. Vooral het warme eten kost dan ook menig ouder hoofdbrekens. "Nu heb ik zó lekker gekookt, eet ze het nóg niet op!"- Jaargang 43
- nummer 23
Een koppige eter aan tafel kost ook veel tijd. Daar zit je met je gezin, na een lange werkdag. Eigenlijk heb je geen tijd om ook nog eens een uur aan tafel te zitten. En je ziet elkaar al zo weinig, de momenten dát je elkaar tegen komt moet het vooral gezellig blijven. Bovendien moet je je kind niet teveel frustreren, daar wordt het immers neurotisch van? Hoe lossen we dat op? Welnu: daar heeft de commercie al een antwoord op gevonden.
Onlangs verscheen er een bericht dat er van het meest door kinderen gewantrouwde groene product (spruitjes dus) een zoete variant op de markt komt. En in Groot-Brittannië wordt diepvriesgroente verkocht met een chocolade-smaak 1).
Vanavond eten we chocolade-broccoli.. Zo'n product heeft, zo op het oog, een aantal voordelen. Je kunt als ouders zeggen dat je kinderen groenten eten.
Het lekker smakende voedsel voorkomt veel conflicten aan tafel. Bovendien verloopt zo'n maaltijd natuurlijk ook veel sneller.
Zo'n tijdsbesparing kunnen we in ons drukke bestaan goed gebruiken. Over de voortgaande vervreemding van de natuur hebben we het maar even niet..
Vergeten schoenen
De trein naar Den Helder herbergt een groot aantal jonge mensen die bij de marine in opleiding zijn.
Stoere jongens, een opvallend groot aantal meiden.
Opeens zegt er één: "Mijn schoenen vergeten! Ze staan nog thuis. En morgen moeten we op bivak.
Dat gaat écht niet, zonder mijn 'kisten'." Een collega ontdekt hetzelfde: ook zijn schoenen staan nog thuis. Gelukkig is het gezelschap uitgerust met 'mobieltjes'. "Ik bel mijn Ma wel even op, of ze mijn schoenen komt brengen."
Ma blijkt in Noord-Brabant te wonen, ruim 200 km. naar het zuiden.
Dus vraag ik me af: zou een hedendaagse moeder dat echt voor haar dochter doen? "Ma, moet je eens luisteren, mijn schoenen staan nog in de gang en ik heb ze écht morgen nodig. Anders kan ik morgen bijna niet meer lopen van de pijn in mijn voeten"
zegt ze met een kinderlijk stemmetje.
Kennelijk hoort dat bij de onderhandelingstactiek. Ik kan niet horen of Ma een zucht slaakt, maar ze belooft de schoenen te brengen. Om ongeveer middernacht zal moeder in Den Helder zijn.
"Aardige Ma heb ik, hè, en morgenochtend moet ze alweer om zes uur op..."Bij de collega hetzelfde recept. Zijn vader lijkt nog even tegen te sputteren. "Maar de moeder van Cindy komt háár schoenen ook brengen, het is écht nodig hoor, anders heb ik morgenavond geen voeten meer."
Pa wil er even over nadenken en overleggen. Even later belt hij terug.
Vanavond nog worden de schoenen bezorgd, een reis van zo'n 150 kilometer.
. Wat een aardige ouders hebben we toch in Nederland! Zelfs geen compromis: als jij nu even terug reist naar Leiden, dan geef ik ze daar af.
Nee, deze ouders halen alles uit de kast om hun kinderen van dienst te zijn..
Nadja slaat haar moeder
Die nacht komt de 15-jarige Nadja niet thuis. De volgende ochtend vraagt haar moeder: "En, mag ik als moeder ook nog weten waar je geweest bent, vannacht?" Nadja geeft een brutaal antwoord.
Haar moeder verliest de zelfbeheersing en geeft Nadja een draai om de oren. Nadja geeft haar moeder een enorme klets terug, midden in haar gezicht. "Toen ik klein was had je me kunnen slaan, maar nu is het te laat. Ik was je vriendinnetje toch? Nou, vriendinnen slaan terug, weet je wel?"2) Nadja werd door haar alleenstaande moeder als haar vriendin gezien. Nadja heeft nauwelijks grenzen ervaren.
Wel werd ze al vroeg deelgenoot gemaakt van het lief en leed van haar moeder.
"Zoveel intieme vriendschap en overvloedige bescherming heeft weinig met een gezonde verhouding te maken, maar meer met de eenzaamheid van de opvoeder. Niet het gezin is meer de veilige haven voor het kind, maar het kind is de haven geworden waarin de ouder zich veilig voelt"
(Christopher Lasch, geciteerd door Mirjam Schöttelndreiler,3).)
Uitgaven
"Hoeveel geef jij per maand uit?" vraagt een scholier in diezelfde trein aan haar overbuurvrouw, met betaalde baan buitenshuis.
"Wel veel" antwoordt deze, "ik weet niet hoeveel." Na enig denkwerk komt de overbuurvrouw tot een berekening.
De vaste kosten blijken erg mee te vallen, zo'n 200 gulden per maand voor verzekeringen, vakbond, een abonnement op een blad. "En dan nog mijn 'mobieltje', zo'n 100 gulden per maand. Ik hou netto ongeveer 1100 gulden over. Maar ja, ik ben er zó doorheen. In een weekend draai je er al gauw 250 gulden doorheen."
"En wat betaal je aan je moeder?" "Oh, af en toe een bloemetje, daar is m'n moeder al tevreden mee.
Nee, je moet geen slapende honden wakker maken..." Tieners hebben tegenwoordig meer te besteden dan hun ouders, meldden de kranten in oktober...
Thuis als hotel
Mirjam Schîttelndreiler, pedagoge en journaliste bij de Volkskrant, beschrijft regelmatig de gevolgen van grenzenloze opvoeding voor kinderen. Er mag kinderen geen strobreed in de weg worden gelegd. In de jaren '60 had je stevige confrontaties met je ouders, nu hoef je helemaal niet in verzet te gaan. "Want met je moeder als vriendin kun je een hoop lol hebben, kun je afspreken wie er het eerst weer recht heeft op een nieuwe jurk, je kunt laat thuiskomen, je vriendje kan blijven slapen. Kortom: het is allemaal best relaxed!"
Een recent onderzoek over seksuele ervaringen van jongeren geeft aan dat er nauwelijks nog verschil zit tussen thuiswonende jongeren en jongeren die buitenshuis wonen.
Thuis mag immers óók alles? En inderdaad: je mag zelf weten hoe laat je thuis komt, je bepaalt zelf hoe laat je eet, en op je eigen kamer staat ook een kleurentelevisie met 30 netten in kleur. Net een hotel. Uit deze houding van de ouders verklaart Schöttelndreiler het feit dat kinderen steeds langer thuis blijven wonen. "Vroeger wilde je de deur uit om zelf je leven te kunnen bepalen.
Dat is nu helemaal niet nodig, thuis mag alles", vertelt een moeder.
"Kinderen blijven lekker thuis tot ze gaan trouwen, ondertussen genietend van de hotelservice die moeder biedt, de vrije beschikking over de auto en een dertiende maand zakgeld." Afgezien van die 13e maand, thuis blijven wonen is natuurlijk in ieder geval veel goedkoper...
Begrenzing
Zo erg is het toch niet?
Het voorgaande is toch een karikatuur? Helaas is het geen karikatuur, het zijn waar gebeurde voorbeelden.
Gelukkig zijn er ook veel andere voorbeelden, van gelukkige kinderen en luisterende, maar ook begrenzende ouders. Toch nog even die kernvraag: worden kinderen gelukkiger als je ze geen strobreed in de weg legt? Zijn ze meer mens als ze alleen patat met appelmoes eten, of desnoods broccoli met chocoladesmaak? De paradox is: wie kinderen in alles hun zin geeft beperkt hun leefwereld.
Van alleen patat, appelmoes en chocolade-broccoli word je niet echt groot. En achter die beperkte leefwereld gaat vaak een enorme eenzaamheid schuil. Mark mag altijd zelf weten wat hij eet. "Maak maar wat warm in de magnetron."
De verslaggever vraagt: "En wat eet je moeder?"
"Ik heb geen idee" zegt Mark. Als zij thuis komt zit hij immers alweer boven, op zijn kamer, achter zijn computer te 'internetten'.
Als kinderen in alles hun zin krijgen worden ze diep-ongelukkig.
Ieder kind vraagt iedere dag om begrenzing. Je hoeft dus niet als ouders alle frustraties voor je kind bij voorbaat uit de weg te ruimen. Juist grenzen geven aan kinderen het gevoel dat ze er mogen zijn. Een kind dat opgroeit zonder begrenzing wordt een bodemloos kind.
Toevertrouwde kinderen
Dus de ouders weer de baas? Ja en nee. Het alternatief voor de grenzenloze opvoeding is niet: eenzijdig vanuit de ouder grenzen stellen.
Opvoeden is communiceren, luisteren, overleggen en soms (ook) eenzijdig grenzen vaststellen. Daar wordt geen kind slechter van. Vanuit een christelijke opvoedingsvisie plaats dr. Bruce Narramore ouders en kinderen in het perspectief dat ze beiden beelddrager van God zijn.
Voor kinderen moet je een diep respect hebben, ze zijn uniek geschapen naar het beeld van God.
Als ouders heb je gedelegeerd gezag over je kinderen, ze zijn door God aan jouw zorg toevertrouwd.
En hij vervolgt: "Kinderen met het meeste gevoel voor eigenwaarde komen meestal uit gezinnen die gekenmerkt worden door: a) ouderlijke warmte, b) respect voor de uniciteit van het kind en c) begrijpelijke leefregels, passend bij de leeftijd van het kind. Die passende regels, die in liefde worden vastgesteld en uitgevoerd, verschaffen het kind een gevoel van zekerheid en geven hem het gevoel dat hij bemind wordt"4).
Noten: 1) Uit: Persoonlijke Voedingswijzer; Consumentenbond,1999 2) Voorbeeld uit: Dorothea Timmers-Huigens, Opvoeding praktisch bekeken (Van Loghem Slaterus, 1989) 3) Mirjam Schöttelndreiler: Monsters van kinderen, draken van ouders (Rainbow Pockets, 1995), besproken door Marja Bos-Meeuwsen in Opbouw 1997-02 4) Bruce Narramore: Opvoeden een opgave (Medema, 1983)