Gevoed door geschiedenis
1999-12-24
Het kan je ineens raken. Het ontroert je, maakt je blij,- Jaargang 43
- nummer 26
geeft je rust en houvast of iets anders. In ieder geval doet het iets met je. En voor de rest van je leven 'hoort' het bij je: een woord, een regel, een zin, een couplet, strofe, tekst, gedicht. Deel 6 in de serie Lijfspraak.
Hetgeen wij gehoord hebben en weten,
en onze vaderen ons hebben verteld,
dat willen wij voor hun kinderen niet verhelen;
wij willen vertellen aan het volgende geslacht
des Heren roemrijke daden, zijn kracht
en de wonderen die Hij gewrocht heeft.
(Psalm 78: 3 en 4)
,,Ik had een collega die theologie ging studeren.
Voor zijn tentamen kerkgeschiedenis kwam hij met een hele serie verhalen waar je treurig van werd: een en al narigheid.
'Je zou je geloof erbij verliezen', zei hij. Waarop ik zei: 'Dan bekijk je de geschiedenis verkeerd.
Kun je daar dan niet dorheen zien? Het is namelijk niet waar dat er alleen maar ellende is geweest.' Weet je, het is maar net met welke instelling je de geschiedenis bestudeert.
Je moet proberen oog te hebben voor de waardevolle dingen die er ook waren, voor de goede lijn en de goede bedoelingen van de mensen. Doe je dat niet dan verlies je inderdaad je geloof. Dat is dus uiteindelijk ook met die collega gebeurd. Je moet jezelf willen laten voeden door de goede dingen uit het verleden. Ik moet denken aan professor Popma. Die zei over de Vrijmaking: Als ze toen in Utrecht de goede sigaren hadden gerookt, had die hele Vrijmaking niet platsgevonden. Ik vind dat een leuke gedachte: Die mannen zaten daar niet om de zaak eens even af te breken. Ze zaten daar met hele andere bedoelingen.
Ze hadden het goede voor ogen, alleen ging het helemaal mis. En je kunt hier op twee manieren geschiedenis over schrijven: Zoals Hans Werkman, met oog voor die goede bedoelingen, of zoals Maarten 't Hart: vol frustraties. Het gaat om de grote lijn, Gods lijn.
Gods handelen in de geschiedenis waarin wij een bijrol spelen. En dat is lang niet altijd even duidelijk te zien. Maar ik denk wel dat het bij je eigen leven moet beginnen.
Als je daarin God niet meer ziet, dan moet je helemaal niet meer praten over de (bijbelse) geschiedenis. Want dan heeft God geen functie meer in deze wereld. Ja, ik ben daar voor mijn eigen leven wel bewust mee bezig. En natuurlijk vraag ik me terugkijkend nog wel eens af wat nu precies de lijn, de bedoeling was. We hebben vier jaar in de zending gewerkt. En je kunt je afvragen: Wat hebben we in die tijd nou eigenlijk gedaan en wat is ervan overgebleven? Aan de andere kant heeft het een grote invloed op mijn leven gehad en achtervolgt het me tot op de dag van vandaag. Ik heb het wel altijd aan mijn kinderen proberen door te geven: wat het geloof, wat een leven met God voor mij betekent en hoe gelukkig je ermee kunt zijn. Op een andere manier dan mijn ouders dat bij mij hebben gedaan, dat wel. En mijn kinderen doen het stellig ook weer op een andere wijze. Maar het gebeurt steeds minder, dat doorgeven.
Kijk alleen maar naar het onderwijs. In de periode dat ik voor de klas stond, werkten we nog met een christelijke geschiedenismethode. Dat bestaat nu niet meer. Er wordt hoogstens nog een aanzet toe gegeven door middel van katernen enzo. Of we proberen met behulp van leerstoelen wat bij te voeden.
Doorgeven van kennis, van ervaring is zo belangrijk.
Zonder dat gaat een volk ten onder. Kijken naar je geschiedenis, dingen meenemen en bespreken: Wat is goed gegaan en wat niet. En dat voor Gods aangezicht.
Alles zien in het perspectief van de komst van Gods koninkrijk: Dat is de functie van geschiedenis."
J.P.M. Rietkerk (64) is burgemeester van de gemente Genemuiden en lid van de Nederlands Gereformeerde kerk in Zwartsluis.