Neem en lees
2010-03-05
‘Tolle lege’, neem en lees. Dat waren de woorden die Augustinus hoorde toen hij in grote geestelijke nood lag te huilen in zijn tuin, en die hem naar zijn bijbeltje deden grijpen. De woorden die hij las uit de brief aan de Romeinen, veranderden zijn leven. Het verhaal van Augustinus is zo bekend en er is al zoveel over deze brief van Paulus geschreven dat een vriend van John Stott uitriep: ‘Toch niet wéér een commentaar op Romeinen?’ Jawel, weer een. En ik ben er blij mee. Omdat ik een fan ben van John Stott; een steunpilaar voor evangelicals, een magnifieke bijbelleraar in woord en geschrift. En omdat ik, net als hij, nooit klaar ben met dit ‘handvest van vrijheid door Jezus Christus’ (p. 21).- Jaargang 54
- nummer 5
Langzame genieter
De formule van de serie de Bijbel Spreekt Vandaag spreekt me aan. Mijn eerste kennismaking betrof het deel over de Bergrede, inmiddels een klassieker, eveneens van Stott. Ik verwijs nog vaak naar de ondertitel Christian Counter-Culture, een christelijke tegencultuur. Daar zit zoveel in… De serie combineert deskundige exegese met een grote toegankelijkheid en toepasbaarheid. Natuurlijk leest het niet als een romannetje, maar het is ook beslist geen voer voor alleen theologen. Stevige kost voor de langzame genieter. En dankzij de gespreksvragen achterin ook prima te gebruiken op de bijbelkring.
Stevige thema’s
Paulus snijdt veel thema’s aan die voor ons onmiddellijk herkenbaar zijn. Stott noemt in zijn voorwoord ‘enthousiasme voor evangelieverkondiging […], of homoseksuele relaties “natuurlijk” of “tegennatuurlijk” zijn, of we nog kunnen geloven in amodieuze concepten als Gods “toorn” en “vergelding”, de historiciteit van Adams val en de oorsprong van de menselijke dood, wat de fundamentele middelen zijn om een heilig leven te kunnen leiden, de plaats van de wet en van de Geest in christelijk discipelschap, het onderscheid tussen verzekerdheid en aanmatiging, de relatie tussen goddelijke soevereiniteit en menselijke verantwoordelijkheid in de verlossing, de spanning tussen etnische afkomst en de solidariteit van het lichaam van Christus, relaties tussen kerk en staat, de respectieve verplichtingen van de individuele burger en de politiek en hoe om te gaan met meningsverschillen binnen de christelijke gemeenschap. En dan is deze lijst slechts een voorbeeld van de moderne vragen die Romeinen, direct of indirect, opwerpt en behandelt.’ (p. 10v).
Positie van de heidenen
Voor de theologen: John Stott wijdt in de Beschouwing vooraf ook een aantal pagina’s aan the new perspective on Paul. Irenisch man als hij is, eindigt hij de bespreking gematigd positief: ‘Maar we kunnen ten diepste dankbaar zijn voor de geleerde verzekering dat de vraag van de positie van de heidenen centraal staat in Romeinen. De herdefinitie en reconstructie van het volk van God is, doordat het Joodse en heidense gelovigen op gelijke voorwaarden omvat, een heikel onderwerp dat de brief doordrenkt.’ (p. 35). Maar hij behandelt dit meer als een bonus op de traditionele (Reformatorische) uitleg van Paulus en niet als een vervanging daarvan. Wat mij betreft opnieuw een punt in zijn voordeel.
Kritische noten
Zijn er ook nog kritische noten te kraken? Vooruit, een paar over de uitgave dan. Een paperback van meer dan 500 pagina’s, bedoeld voor intensief gebruik als naslagwerk, is niet echt handig. Daar staat tegenover dat de prijs voor zo’n pil heel bescheiden is.
Als standaardvertaling in het Nederlands is gekozen voor de NBV. Dat zal wel te maken hebben met de leesbaarheid en toegankelijkheid, maar juist de brieven van Paulus zijn naar mijn idee de zwakke schakel in deze vertaling. De zeer nauwkeurige lezing van Stott verdraagt zich niet altijd goed met de soms nogal vrije weergave in de NBV. Regelmatig moet dan ook naar NBG 1951 worden uitgeweken.
Relevantie
Wat moet je nou met zo’n boek? Ik zou zeggen, lees telkens eerst een perikoop uit Romeinen in je persoonlijke stille tijd. Elke dag een paar verzen. Schrijf op wat daarin voor jou van belang is en wat je niet begrijpt. Lees dan het commentaar van Stott. En rond af met een bespreking op de bijbelkring. Niet over de punten en komma’s van de exegese, maar over de relevantie voor ons vandaag: voor ons geloof en handelen, voor kerk en maatschappij.
Neem dus, en lees. Met de opmerking van F.F. Bruce in het achterhoofd: ‘het is niet te zeggen wat er kan gebeuren wanneer mensen de brief aan de Romeinen beginnen te bestuderen. […] u bent gewaarschuwd!’ (p. 26).
John Stott (2009), De boodschap van Romeinen, [de Bijbel Spreekt Vandaag], Novapres, Hoenderloo. € 23,90. 525 p.
Age Romkes is docent Nieuwe Testament aan de Christelijke Hogeschool Ede en lid van de NGK te Ede.