De Heidelbergse Catechismus - een wegwijzer
1997-02-21
Er is in de loop der tijden al veel gepubliceerd over de H. Catechismus. Dat is ook wel begrijpelijk. Want dit belijdenisgeschrift trotseert de eeuwen en blijft hele generaties aanspreken. Het is door iemand destijds getypeerd als een springlevend boekje. In twee delen heeft dr. W. Verboom Herv. pred. en thans universitair docent aan de R.U. te Leiden, een eenvoudige uitleg geboden van de bovengenoemde Catechismus.- Jaargang 41
- nummer 4
Hij volgt de tekst van dit leerboek der kerk in doornsee op de voet en verbindt er zijn verklarende opmerkingen aan. Hij laat de H. Schrift spreken en geeft op een praktische wijze aan welke betekenis het geheel heeft voor ons alledaagse leven.
Aan dat leven ontleent hij ook verschillende voorbeelden ten.vijl hij ettelijke citaten geeft van Augustinus, Luther, Calvijn, Kohlbrugge en anderen.
Zijn schrijfstijl is inderdaad eenvoudig. Hij hangt de ruif voor de lezers nergens te hoog en weet ze te boeien. Je blijft lezen. Op indringende manier schetst Verboom het leven, lijden en sterven van de Here Jezus (DL 1. pag. 104-119). Hij merkt in dat verband op, dat we nooit te klein moeten denken van het lijden van Christus.
"Iemand die vindt dat er voor hem geen vergeving is, zegt eigenlijk: ik vind dat Jezus nog meer had moeten lijden." (DL 1. p. 106).
In het licht van Jezus' begrafenis verliest het graf zijn verschrikking. Jezus ging ons voor. Hij heeft ons graf geheiligd (DL 1. p. 115). Wat de kerk betreft wordt gewezen op het feit, dat wij momenteel leven in een tijd van kerkverlating. Voor veel mensen geldt, dat de kerk als zodanig haar tijd heeft gehad. Dat betekent een ernstige crisis.
"Eenk crisis is een louteringsproces. Alles wat niet wezenlijk bijdraagt tot de kerk wordt uitgezuiverd.
Tot dat de wezenlijke kernen van de kerk overblijven. Geest, Woord, prediking, zending, evangelisatie. Zo zal de kerk naar mijn overtuiging weer te voorschijn komen als een vemieuwde kerk. Gods werk. Op weg naar zijn Koninkrijk." (DL 1. p. 153).
Dit zijn zinnen om heel diep over na te denken. Ze bergen zowel vermaning als vertroosting in zich.
Dr. Verboom geeft duidelijk aan, dat ons leerboek de bekering pas bespreekt in zondag 33."Niet in zondag 1. Ze begint er dus niet mee. Dat is heel wijs." (DL 2. p. 68).
De auteur constateert, dat onze tijd bol staat van religie. Maar het komt er nu juist op aan om goed te onderscheiden. De duivel blijft ons aanvechten.
Dat moeten wij ons steeds bewust zijn. "En hij doet dat zo geraffineerd. De ene keer met macht, de andere keer met list. Dan weer van buitenaf, dan weer van binnenuit. En vooral gaat het hem erom dat het Woord krachteloos wordt gemaakt." (DL 2. p. 174).
Er zou nog veel te noemen zijn om aan te tonen, dat we in deze twee boeken te maken hebben met een verantwoorde, heldere en verrijkende uitleg van de H. Catechismus.
Wat onze kritiek betreft het volgende: het zou fijn geweest zijn als de schrijver het woordje troost nog wat meer had uitgediept (Zondag 1). Te vlot wordt de conclusie getrokken, dat de oudste zoon uit de geljjkenis van de wachtende vader (Lukas 15) als verloren moet worden beschouwd. De gelijkenis heeft een open einde (Zondag 13).
Niet alleen Maria, ook Jozef stamde uit het huis en geslacht van David (Zondag 14). Hoe schriftuurlijk de inhoud van Zondag 16 ook mag zijn, het woord hel betekent: dodenrijk. Dat gaat terug op de ontstaanstijd van de apostolische geloofsbelijdenis.
Het is te betreuren, dat Verboom geen nadere exegese heeft geboden van die belangrijke tekst uit het Marcusevangelie (16: 16) (Zondag 26).
Tot slot: de auteur heeft ons niet ervan kunnen overtuigen, dat wij bij de bede van het 'Onze Vader' waar het gaat over de wil van God ook moeten denken aan de verborgen wil van de Almachtige. De tekst van de Cat. geeft o.i. daartoe geen enkele aanleiding (Zondag 49).
Hierbij willen wij het laten. Onze slotconclusie is, dat we in deze boeken van een vooraanstaand Herv. predikant, behorend tot de Gereformeerde Bond, te maken hebben met een diepborende uitleg van een belangwekkend belijdenisgeschrift.
Wij hebben er veel van geleerd! Daarom bevelen wij beide delen heel harteljjk aan!
N.a.V.: Dr. W. Verboom: 'Een gids voor het leven'.
Twee delen - resp. 187 en 203 pag. - Uitgeverij Kok Voorhoeve, Kampen. Voor beide delen samen is de prijs: f 59,-.