Paars krijgt antwoord
1997-03-07
“Een christelijk antwoord op Paars is dringend gewenst.” Zo eindigt de overpeinzing van Miriam de Rooy in Opbouw van 21 februari j.l. Dit antwoord is daarom volgens haar, zo dringend nodig omdat er onder dit ‘paarse’ kabinet allerlei voorzieningen worden geprivatiseerd en afgeschaft zonder dat er een sociaal vangnet voor in de plaats komt. En omdat zij kennis heeft genomen van een geschrift van Jan Marijnissen, stelt zij ons als het ware de vraag waarom de PSP het alleenrecht van verzet tegen de afbraak van allerlei verworvenheden zou moeten hebben?- Jaargang 41
- nummer 5
Bij de uitgang van de kerkdienst een dag later zag ik Miriam en heb ik haar gezegd dat het mij wel een erg moeilijke opdracht lijkt om zomaar een afgewogen christelijk antwoord te geven op ontwikkelingen in onze samenleving. Ook afgedacht van de vraag wie nu wel het antwoord moet geven. De kerk of een politieke partij?
Ik denk dat de moeilijkheid om een christelijk antwoord te geven op Paars hierin ligt dat niet duidelijk is wat nu wel de begrippen 'christelijk' en 'paars' voorstellen.
Wat is paars?
Het wordt steeds onduidelijker wat nu toch wel de inhoud van Paars mag zijn.
Voor mijn gevoel heeft dit begrip alleen nog maar de betekenis van een stelletje mensen dat onder leiding van W. Kok het land tracht te besturen en er in toenemende mate blijk van geeft dat er binnen de coalitie nog belangrijke politieke verschillen zijn. Men kan de minister-president toch niet goed vergelijken met de staatssecretaris Mevr. Terpstra die blijkens reportages in de krant en op t.v. duidelijk moederlijke gevoelens heeft ten aanzien van de gehandicapten maar toch ook als aangeschoten wild in het zorgcircuit rondfladdert. En geen raad weet met wachtlijsten en persoonsgebonden budget.
En hoewel het soms lijkt of alles tussen Zalm en Melkert pais en vree is, kan het toch niet onduidelijk zijn dat de bevlogenheid van Zalm voor het financieringstekort en niveau van de staatsschuld niet goed spoort met de sociale gevoelens van de leden van de partij van de arbeid in de regering.
En meevallers worden op eigen rekening geboekt maar de collega minister wordt verantwoordelijk gesteld voor de tegenvallers.
Tenslotte behoeft men geen tv-verslaafde te zijn om de tegenstellingen tussen de dames De Boer en Jorritsma welhaast lijfelijk te ervaren.
Kortom het begrip Paars verwijst naar alles, naar zowel marktwerking als naar overheidsingrijpen; naar medegevoel voor de andere en tegelijkertijd opkomen voor eigen belang; naar ontwikkelingswerk en uitgekiende hulp aan arme landen. En vooral naar een nogal technocratische aanpak van sociale problemen.
Eerst mensen ontslaan en dan via zgn. Mekkert-banen weer de ontslagenen aan een minder kostende baan helpen.
Wat is christelijk?
Maar er ook nog een andere moeilijkheid en dat betreft het begrip 'christelijk'.
Ieder weet wel dat in de loop van de geschiedenis met behulp van deze betiteling heel wat onrechtvaardigs is goed gepraat. Christelijk was vooral liberaal en een socialist was daarmede ook direct als anti-christelijk getypeerd. De arbeider was een minimaal loon waard en ook niet meer. De christelijke barmhartigheid was in de praktijk armoe-troef.
In onze tijd wordt het begrip 'christelijk' nog wel eens nader ingevuld door te verwijzen naar evangelische betrokkenheid.
Soms ook door een simpele verwijzing naar een God die altijd te hulp schiet.
Men behoeft maar te denken aan programma's op de t.v. waarin een zekere hardloper Lewis, een tennisser Chiang en een racer Hili de tv-verslaggever verzekert dat God (Lord of soms ook Boss genoemd) achter al hun overwinningen, gouden plakken en bankrekeningen staat.
Kortom we zijn in grote verlegenheid om aan de wereld duidelijk te maken wat nu toch wel 'christelijk' in concrete situaties betekent.
Gedeeltelijk antwoord
Toch blijft het waar dat een christelijk antwoord op de vragen van de moderne tijd gewenst en noodzakelijk is. Maar het wordt steeds duidelijker dat dit niet zonder meer kan in de vorm van een systeem van samenhangende beginselen. Het christelijk antwoord kan geen blauwdruk van de samenleving zijn. Maar wel een tastenderwijs proberen om, geleerd door de Schrift, bouwstenen aan te dragen voor de opbouw van het rijk der gerechtigheid.
Maar die bouwstenen zijn er al. En indien men het veld overziet dan zijn er christelijke antwoorden. Maar dat is niet hetzelfde als een antwoord door christenen gegeven. Ook niet-christenen zijn in staat om christelijke antwoorden te geven. Barmhartigheid is geen monopolie van christenen.
Laat ik proberen een enkele bouwstenen te benoemen.
Beperk ik me tot de wereld van verstandelijk gehandicapten dan heeft de activiteit van ouders en besturen van allerlei zorginstellingen, christenen en niet-christenen, er toe geleid dat mensen met een verstandelijke handicap volwaardige burgers zijn en dus ook rechten en plichten hebben. Vandaar dat we euthanasie bij wilsonbekwamen afwijzen. Vandaar dat we de regering hebben aangesproken op haar verantwoordelijkheid voor de terugdringing van de wachtlijsten. En we pleiten ervoor dat deze mensen ook recht op onderwijs en wonen hebben.
Dit is een naar inhoud duidelijk christelijk antwoord in een wereld waarin de mens steeds meer wordt gewaardeerd op basis van creativiteit, productiviteit en bijdrage aan de materiële welvaart. Een wereld waarin de mens met een tekort aan de zijlijn mag blijven staan.
Een andere bouwsteen betreft het werk van de Vereniging Bescherming Ongeboren Kind (VBOK) waarin mensen (christenen en niet-christenen) samenwerken en mensen hulp bieden in een wereld waarin abortus in bijna alle gevallen wordt getolereerd. En wat te zeggen van de pogingen om in ons land steeds meer hospices te krijgen zodat de terminale mens rustig en op waardige wijze afscheid van het leven kan nemen?
Kortom. er zijn christelijke antwoorden.
Niet op Paars, maar wel op de geest van de tijd waarin de mens meent steeds meer eigen rechter te mogen zijn. Waarin de mens meent steeds meer de beschikkingsmacht te hebben over eigen leven (euthanasie) en andermans leven (abortus).
Deze antwoorden worden ook wel in de politiek gehoord. Niet altijd helemaal zuiver maar toch....
En ook op het sociale terrein zijn er antwoorden.
Er is het verzet tegen vermindering van het minimumloon. Er is verzet tegen de idee dat vanwege de toetreding tot de EMU de uitgaven van de zorg niet al te veel moeten stijgen.
Ik ontdek wel christelijke antwoorden op de vragen van deze tijd. Er zijn publikaties van het CDA en de kleine rechtse partijen waarin men tracht een antwoord te geven op de uitdagingen van deze tijd.
Als voorbeeld noem ik de publicatie van het wetenschappelijk studiecentrum van de RPF 'De Verzorgingsstaat Voorbij' waarin duidelijke antwoorden staan op vragen rondom de ontwikkeling van de sociale zekerheid. Maar ook vanuit de andere christelijke partijen verschijnen publikaties. Publikaties waarin men protesten vindt tegen de aantasting van het gezin, tegen de verloedering van de samenleving en de verpaupering van grote delen van de bevolking.
Het zijn inderdaad geen gesloten systemen.
Maar men vindt er wel antwoorden in. Maar er blijft toch veel te studeren, te protesteren en te getuigen.
Het werk is niet af en zal nimmer afkomen.