Vanuit eigen waarde omgaan met de ander
1997-10-17
Wat ontbrak was de dominee. Vrouwen in Zwolle meenden genoeg eigenwaarde te bezitten om zelf een ontmoetingsdag te kunnen vullen. En dat hebben de bezoeksters geweten. De 26e Vrouwencontactdag was er niet alleen eentje vóór, maar vooral eentje dóór vrouwen.- Jaargang 41
- nummer 21
Alleen of in groepjes druppelden ze donderdag 2 oktober de Buitensociëteit in Zwolle binnen. Boven badges, koppen koffie en programmaboekjes vonden ze elkaar: ruim zeshonderd Nederlands Gereformeerde vrouwen en een enkele verdwaalde man. "In de drukte van alledag vergeten we zo makkelijk onszelf of zien we de ander over het hoofd. Vandaag is er de ruimte en tijd om even bij jezelf en de ander stil te staan", zo sprak Saskia van Helden het publiek toe voordat ze hen veilig door het programma heen loodste. Het programmaboekje opent met een indrukwekkende lijst van medewerksters.
'Medewerkenden' staat erboven, waarschijnlijk om de drie of vier medewerkers van het mannelijk geslacht niet voor het hoofd te stoten. Ze verschijnen overigens pas tijdens het middagprogramma als leden van LIMA, vijf kinderen uit een muzikaal gezin die optreden onder naam Letwory in Musical Art. In ieder geval ontbrak het deze dag niet aan vrouwelijke inbreng, in tegenstelling tot voorgaande jaren. Toen maakte de dagvoorzitster na het welkom en een openingswoord al snel plaats voor een predikant. In Zwolle hebben ze besloten het in 1997 anders te gaan doen. Saskia van HeIden: "Het gaat vandaag onder andere over het beleven van je eigen waarde. Wat is er dan logischer om ook zelf de dag te vullen. Bovendien is het moeilijk om een thema dichtbij de mensen en praktisch te houden. Je merkt hier aan de sprekers dat ze dichtbij de vrouwen staan. Hun invalshoek is dezelfde als van het publiek. Een dominee voelt toch ergens de opdracht dat hij de aanwezigen iets moet vertellen. Vandaag willen de spreeksters vooral iets met de anderen delen".
Camoufleren
De drie vrouwen, een psychologe, theologe en medewerkster van l'Abri, gaven vooral een eigen invulling aan het thema 'Omgaan met de ander'. Irene Blom, psychologe, vroeg zich onder het kopje 'Zie je mij wel' af of ze wel interessant genoeg is voor een ander. Een vraag waar, zo merkte ze op, iedereen op zijn tijd wel eens mee worstelt. Wat vindt de ander van mijn uiterlijk, mijn stem, mijn verhaal. ... "Waarom weten met name vrouwen vaak niet wat ze waard zijn?", vroeg ze zich af. In het verleden bleek daar over het algemeen weinig aandacht voor te zijn. Vrouwen kregen weinig kansen om met hun talenten te woekeren. Vandaag de dag is dat anders: vrouwen zijn naast hun gezin actief in de kerk, in het maatschappelijke leven. Toch waarschuwde Blom ervoor dat we niet moeten menen dat hierin nu de oplossing van de onzekerheid ligt. "Sinds de zondeval camoufleren we onze gedeukte gevoelens van eigenwaarde voor onszelf en de mensen om ons heen. Terwijl we ons verstoppen achter allerlei uiterlijkheden om indruk te maken, hunkeren we als mensen naar het geliefd-zijn met al onze tekorten: moe, dom, slordig en toch een parel in Gods hand. We moeten loskomen van die uiterlijkheden. Dat is een glasharde strijd, waarbij we elkaar nodig hebben".
Kijken én luisteren
Ook in het zien van de ander moeten we terug naar de zondeval, zo bleek uit het verhaal van Jeanette Westerkamp-
Stegeman. De theologe benaderde het thema vanuit de vragen: Wat moet ik doen om de ander te zien en wat moet ik daarna doen. "We zijn allemaal heel verschillend in het omgaan met de ander. De één legt makkelijk contact, terwijl de ander het maar griezelig vindt. We hebben de ander nodig, maar aan de andere kant ontmoeten we in die ander onze eigen angst. In gesprekken komen we onszelf tegen. Sinds de zondeval voelen we ons naakt, onbeschermd onveilig".
"Toch", zo geeft ze aan, "kunnen we er allemaal op onze eigen manier zijn voor de ander. Het is belangrijk dat je echt kijkt naar de ander. En dat je echt luistert. Probeer daarbij niet altijd de problemen van anderen op te lossen.
Vraag je af "Waar wil God nu dat ik ga staan?". Dat voorkomt dat we dingen doen of zeggen omdat ze goed bij ons passen. Met Jezus erbij kun je echt kijken én luisteren. Iedereen heeft zijn eigen gaven en talenten en we mogen naar elkaar kijken met de gedachte "Wat zou God zien in deze mens, wat zou God me in hem of in haar willen geven?"
Gastvrij hart
In het middagprogramma sprak Greta Rietkerk - Reimer, medewerkster van I'Abri, over het onderwerp "Heb ik ruimte voor haar?". "God zoekt ons hart. Dat wil zeggen het centrum van onszelf, de plaats waar wezenlijke beslissingen worden genomen, waar ons verlangen, onze angsten, onze liefde zitten". Een hart voor de ander, een gastvrij hart, vraagt om een overgave aan God. Het hart is echter door het leven gedeukt en uit zelfbescherming hebben we het afgesloten. "In de brief aan de gemeente in Laodicea zegt Jezus dat Hij aan de deur van ons hart staat en klopt. Het hart, dezelfde plek waar wij op slot zitten. Hij forceert echter niets, hij klopt en wacht tot wij open doen. En dan volgt de belofte: Indien iemand naar Mijn stem hoort en de deur opent, Ik zal bij hem binnen komen en maaltijd met hem houden en hij met mij. Dan is er ruimte voor communicatie, feest en verdwijnen angst en pijn". "We moeten alleen eerst zelf ons hart opendoen. Dat is de weg om een gastvrij hart te krijgen. Daar waar onze Heer ruimte krijgt is er ook ruimte voor de ander. Dan kunnen we kijken naar de ander, zonder de angst te hebben of ik wel tot mijn recht kom".
Feministisch
De drie toespraken werden afgewisseld door samenzang, solozang, drama en muziek. Vrouwen bemanden het podium in mime, achter de piano en de microfoon. "Ik had een dominee verwacht", laat een 81-jarige inwoonster van Spakenburg weten. "De toespraken waren wel mooi, maar als je zo oud bent, snap je er maar weinig van. Zoals van die mime en die buitenlandse teksten. Een dominee kun je beter verstaan. Nee, het is niet zoals andere jaren. En ja, wat die vrouwen vertelden ... Ik ben niet zo gauw eigen met de mensen, ik stap er niet zo snel op af". In de hal zit een drietal vrouwen uit Kampen. Ze lijken representatief voor het gros van de aanwezigen. Hoe ervaren zij de dag? "Het is mooi gepresenteerd en echt toegespitst op wat ons bezighoudt", vindt Ria Prins. "Gisteren nog was ik op een bijeenkomst met een uitgesproken feministisch gezelschap, maar ook daar spelen zaken als onzekerheid en depressiviteit. Zij moeten zichzelf echt waar maken". "Ik moet tot mijn beschaming zeggen dat het eigenlijk geen verschil maakt. Of je nu buiten of binnen de kerk zit, je bent toch erg gericht op uiterlijkheden", reageert Nettie Raap die naast haar zit. "Het is de eerste keer dat ik hier kom. En het is ook voor het eerst dat ze het op deze manier organiseren. Maar toen ik erover las, dacht ik dat het wel praktisch moest zijn. En dat trok me". Dat geldt ook voor de 26-jarige Heleen. Ze behoort zo te zien tot de jongste bezoeksters. "Het is een onderwerp dat me momenteel bezighoudt. De opzet vind ik goed. Het is een eigenlijk een heel ontspannen dag. Ik verwachtte veel lezingen, maar er is veel afwisseling". Ze had niet verwacht veel mensen van haar leeftijd aan te treffen: "Voor jongeren is er gewoon al heel veel, zoals conferenties en weekenden".
Mannenthema
Tussen alle vrouwelijke kapsels, monden en handen die constant in beweging lijken te zijn, is daar opeens een stille figuur. Het blijkt één van de verdwaalde mannen te zijn. De heer J. Hooyer uit Meppel reed de dames van de gemeente naar Zwolle. En nu vindt hij zichzelf terug tussen een kleine zeshonderd andere vrouwen. Hij vindt het geen zin hebben helemaal terug te rijden en blijft dus maar. "Mijn vrouw is hier ook. En ach, het had ook wel een mannenthema kunnen zijn hoor. De sprekers spreken me wel aan". Of hij dat na het middagprogramma nog vond, is onbekend. Het forum bestaande uit vijf vrouwen kreeg een groot aantal vragen te verwerken. Sommigen boden genoeg stof voor een 27e Vrouwencontactdag. In ieder geval is het de vraag of die volgend jaar, dan wel het jaar daarna plaatsvindt in afwisseling met de Ontmoetingsdag. Ook zal er nog een gemeente bereid gevonden moeten worden die een jaar wil steken in de voorbereidingen. En wie weet of ook daar een mevrouw Van Dijk is die in haar vrije tijd oogverblindende bloemstukken maakt, zoals ze in Zwolle te vinden waren. De behoefte aan contact is er in ieder geval, zo stelt Saskia van Helden vast. "Net zoals 26 jaar geleden, toen de eerste Vrouwencontactdag voor de kleine gemeenten ook in Zwolle gehouden werd".