Van Graham naar Drenthe
1997-10-31
“Just as lam". Dat is de titel van de autobiografie van de bijna tachtig jarige Billy Graham. Onze oudste zoon bracht het boek deze zomer mee als cadeau voor mijn vrouw, na een studieverblijf in Amerika. Het stond in de top-tien bestsellers lijst. Billy Graham, de bekende evangelist, is de man van de massa- evangelisatiecampagnes, waar wij in Europa nogal tegen aanhikken. Toch heeft hij langs deze weg de harten en zielen van vele miljoenen Amerikanen en niet-Amerikanen geraakt, zoals de flap terecht stelt. Wat zijn relaas voor mij zo boeiend maakte, waren zijn ervaringen met de presidenten van Amerika en ook met andere wereldleiders. Geloof en politiek zijn in Amerika heel anders met elkaar verbonden dan in onze Europese wereld. Denkt U maar aan het inzweren van Amerikaanse presidenten: met de hand op de bijbel en in directe nabijheid van een geestelijk voorman. Graham heeft die rol bij meerdere presidenten, zowel van democratische als republikeinse huizen mogen vervullen. In zijn boek gewaagt Graham ervan dat hij zelfs meerdere malen met presidenten, als Nixon, Johnson en Clinton, letterlijk op de knieën in gebed is geweest. Hij kreeg vanzelfsprekend ook wel kritiek op zulke nauwe banden met prominenten. "Are you saying you do not think Mr. Clinton needs our prayers, or that we should not pray for him?" Denkt U niet dat hij onze gebeden nodig heeft?- Jaargang 41
- nummer 22
Geen President staat buiten de behoefte aan Gods constante hulp en leiding, placht Graham dan te zeggen.
In zijn autobiografie benadrukt Graham sterk de geestelijke boodschap van de bijbel. Het Nieuw Testamentische beeld van de geestelijke ommekeer ("bom again" of opnieuw geboren worden) is voor hem zeer indringend. Ook bij Graham loopt dat uit op een nieuwe schepping (2 Cor. 5). Over de maatschappelijke en politieke vertaalslag laat Graham in dit boek weinig los.
Van Amerika naar Nederland. Zullen bisschop Muskens en de voorzitter (of de secretaris) van de Raad van Kerken de sterk spiritueel ingekleurde boodschap van Graham hem zo nazeggen? Wat hebben kerk en politiek en kerken en politici elkaar te zeggen? Vraagstukken van armoede en kerkasiel bepalen ons volop bij deze kwestie. In echt springende kwesties lijken kerken en politiek soms fel tegenover elkaar te staan. Denk aan de polarisatie rondom de kruisraketten en nu weer de dreigende verwijdering tussen beide rondom de tentenkampen in Drenthe.
Politiek en kerken voelen zich om beurten eenzaam, onbegrepen en somsdoor al of niet geestverwanten- in de steek gelaten. Het is mij opgevallen dat qua ligging sterk uiteenlopende theologen als bij voorbeeld de (oud) hoogleraren A. Troost en H.M. Kuitert (1) beide in publicaties indringend waarschuwen voor een politieke rol van de kerken. Kuitert is zelfs heel stellig: de parlementaire democratie wordt uitgehold en ondermijnd als we politiek·'via kerkelijke kanalen gaan bedrijven. I Enkele argumenten ten gunste van "een geluid" van de kerken mogen, vind ik, hier niet ontbreken. De tijd is inderdaad voorbij dat kerken het gedrag van hun leden, al of niet met concrete stemadviezen, konden voorschrijven. Maar wat is er op tegen dat zij aandacht wekken voor onderwerpen, die vanuit hun visie te weinig aan bod komen? Wat is er op tegen dat zij soms richting gevende uitspraken doen? Noem het een bijdrage aan de gewetensvorming van kerkleden en geïnteresseerde burgers.
Kerkelijke en theologische reflectie op ontwikkelingen in de samenleving moeten zeker voor christelijke politieke partijen een bron van inspiratie en bezinning zijn. Ik denk aan thema's als de heelheid van de Schepping, de economie van het genoeg, de multiculturele samenleving, de publieke moraal en ja, waarom ook niet, het vraagstuk van de vreemdeling in onze poorten? Terughoudendheid in het aangeven van concrete politieke oplossingen is daarbij op zijn plaats. Voordat je het weet wordt deansel in de- kerk zelf een machtsfactor. Of maken bepaalde groeperingen misbruik van de kerkelijke legitimatie om hun particuliere of partijpolitieke standpunten uit te dragen. Kerken en politieke partijen hebben boodschap aan elkaar. Het gaat om twee richtingsverkeer! AI met al volop stof voor stevige periodieke gesprekken tussen kerk en politiek, tussen politici en kerkelijke vertegenwoordigers.
C.Bremmer is lid van de CDA Tveede Kamerfractie
(1). A.1roost. Kerkelyke verantwoordelykheid voor de politiek. Kampen 1967; H.M.Kuttert. Alles is politiek, maar politiek is niet alles. Ten Haoef Baarn; 1985.