Is er een alternatief?
1997-11-28
Mensen fladderen heel gemakkelijk met hun tijd mee. Individualisme, materialisme, consumentisme - het is als de lucht die je - onbewust - inademt. Maar ook als iemand het zich wel bewust is en het anders wil, is dat niet zomaar gedaan. Kan het wel anders in onze cultuur? Is er een alternatief? De scepsis overheerst. Ik kwam drie berichten tegen die mij bij deze vraag bepaalden. In de krant van vanmorgen (Trouw), 18 november 1R97) staat een goed gesprek met Peter Sierksma met ' Sonya Aurora Madan, zangeres van de popgroep Echobelly. "De nieuwe dictators zitten in de reclame en de media en de industrie, we worden overspoeld door cocaïne en pillen en de imitators doen de rest. Zij volgen het goede voorbeeld zullen we maar zeggen", aldus Madan. Het is uitzichtloos, want "anders dan tijdens het hippietijdperk en de punk is er geen werkelijk alternatief circuit meer. Niet in de politiek, niet in de cultuur, niet in de pop. Alles is mainstream, massa en dus commercieel geworden." Geen alternatief voor de middelmaat en vervlakking, aldus Madan, terwijl er wel behoefte aan is. Ik kom er zo op terug.- Jaargang 41
- nummer 24
Schokkend
Ger Groot schreef een paar weken terug in De Groene Amsterdammer naar aanleiding van de bekladding van een schilderij in de Royal Academy of Arts in Londen ('Kunst in de tijden van Dutroux' , 22 oktober 1997). Het ging om een portret van kindermoordenares Myra Hindley. Het doel van de kunstenaar was te schokken. "Is die drang om het verschrikkelijke te tonen inmiddels niet achterhaald?", vraagt Groot zich af. "Wil kunst in een wanhopig geworden millennium-einde werkelijk nieuw en ongehoord zijn, dan heeft ze daartoe nergens een uitgelezener kans dan in de bevestiging van het leven, tegen alle schijn in, goed is om te leven." In het tonen van het kwaad wordt het kwaad gebanaliseerd. Het goede tonen - dat is pas écht schokkend, zegt Groot. Maar wat en waar is het goede? Is onze cultuur niet eerder uitzichtloos? De schrijver erkent: "De wereld is geen kunstwerk, dat weten wij met de middeleeuwers. Maar de wereld is wel een schone plaats om te zijn, ook al weten wij, anders dan zij, niet goed meer waarom."
Behoefte
Ten derde graas ik - ook ik - in de weiden van het recente onderzoek God in Nederland. U heeft het gehoord: drie kwart van de Nederlandse bevolking ziet zichzelf als gelovig, maar het kerkbezoek blijft afnemen.
Geloof is toch vooral iets privé. Het opvallende is echter dat er naast deze tendens een behoefte gesignaleerd werd in de samenleving dat de kerk zich uitdrukkelijk uitspreekt over issues als asielbeleid, armoede en euthanasie.
Onze tijd drukt mensen met hun neus op de feiten dat onze cultuur met de privatisering van normen en waarden kapot gaat. Er lijkt een zoeken naar een nieuw geweten. Of althans naar de publieke discussie erover. Of is het toch vooral een appèOI aan Gods mensen om niet privé - op ons eigen eilandje - te geloven, maar volop in het leven vanuit de verbondenheid met God. Onze cultuur wordt gekenmerkt door nivellering en banalisering. In de drie berichten proef ik iets van de vermoeidheid van mensen ermee, maar tegelijk de vraag of er nog ergens een alternatief hiervoor zichtbaar is. Het gaat niet zozeer om een nieuwe moraal of verhaal, maar om iets heel concreets. Mensen hebben goede voorbeelden nodig - zichtbare alternatieven dat het anders kan. Denk aan de jongeren uit gebroken gezinnen, die niet meer in échte relaties kunnen geloven ... Zien ze voorbeelden dat het ook anders kan? Zijn er christenen die het aandurven andere mensen in hun eigen leven betrekken, die open en kwetsbaar leven? Niet perfect, maar wel vanuit het alternatief. Gods bedoeling met zijn mensen is dat zij heel concreet leven vanuit het alternatief (de weg van Christus). Dat maakt de christen bescheiden en verlangend: "Heer, maak ons een levend alternatief in onze cultuur."