NGK’ers positief-kritisch over Nationale Synode
2010-03-19
De initiatiefnemers van de Nationale Synode willen op 10 en 11 december vertegenwoordigers van tal van kerkgenootschappen bijeenbrengen in de Grote Kerk in Dordrecht voor een ‘dynamische bijeenkomst voor de versnipperde protestantse kerken’. Uit een rondgang van Opbouw blijkt dat de NGK positief-kritisch tegenover het initiatief staat.- Jaargang 54
- nummer 6
Het idee van een Nationale Synode is afkomstig van ds. G. de Fijter, oud-preses van de Protestantse Kerk in Nederland. Het plan werd in 2008 geboren en afgelopen najaar presenteerde De Fijter met een speciale stuurgroep de eerste plannen. De synode is bedoeld voor ‘de versterking van onderlinge contacten en een aanmoediging tot meer eenheid als christenen in het publieke domein’. Het initiatief heeft niet als doel de eigen kerkelijke synodes op te heffen, het gaat om een synode in de letterlijke zin van het woord: een ‘samen-komst’.
‘We willen er een dynamische bijeenkomst van maken’, zegt Bert de Jong, projectcoördinator van de Nationale Synode. ‘Er gaat straks echt iets gebeuren. Het zou historisch zijn als kerken gezamenlijk met een verklaring komen en zich uitspreken over wat hen verbindt.’ Als aanzet heeft de stuurgroep een ‘credo’ opgesteld. Deze korte tekst, geïnspireerd door de Apostolische Geloofsbelijdenis, is een groeitekst. De Jong: ‘Uitgangspunt van onze opzet is dat zoveel mogelijk lokale, betrokken kerkleden – uit alle geledingen van de verschillende kerken en kerkgenootschappen – reageren op de credotekst. Hun reacties worden zorgvuldig gewogen, waarna de stuurgroep nog eens kijkt naar het geheel.’ De verwachting is dat een eventueel herziene credotekst rond de zomer gepresenteerd wordt. Een samenvatting van de reacties wordt gepubliceerd op de website www.nationalesynode.nl.Vervolgens wordt het geheel aangeboden aan de officiële vertegenwoordigers van de verschillende kerken, die tegelijkertijd worden uitgenodigd voor de synode. Op 10 en 11 december zullen deze delegaties uiteindelijk samenkomen voor het protestants forum.
Gewaardeerd
Ds. Han Horsman uit Zwolle fungeerde voor de NGK als tussenpersoon voor de stuurgroep. Hij zocht een tiental NGK-leden uit – ‘jong en oud, eerlijk verdeeld over de beide sekses’ – en stuurde een vragenlijst door. Inmiddels heeft Horsman de reacties binnen en kan hij voorzichtig een beeld schetsen. ‘Over het algemeen wordt de poging om te komen tot een hedendaagse formulering van wat wij als verschillende kerken samen belijden door de respondenten gewaardeerd. Er is geen kritiek op de “gezamenlijkheid” en niemand is van mening dat er verkeerde dingen in de credotekst staan.’
Toch worden er ook kritische kanttekeningen geplaatst. Horsman: ‘Wat bijvoorbeeld gemist wordt, is de expliciete vermelding van de schepping van hemel en aarde, de maagdelijke geboorte en de hemelvaart en heerschappij van Christus. Er zijn echter ook mensen die de tekst te uitgebreid vinden. Sommigen vragen zich verder af of de gebruikte taal begrijpelijk genoeg is. De één vindt de tekst te wollig, de ander vindt de taal juist te gepolijst, te glad en afgewogen.’
Opstart
De reacties van verschillende NGK-predikanten zijn al even divers, hoewel in de basis positief. ‘Het is beslist geen bleke compristekst’, oordeelt de Assense predikant Ton Vos over de credotekst. ‘Ik was positief verrast door de inhoudsvolle tekst.’ Hij beschouwt het credo vooral als een document om onderling over door te praten. ‘Ik zie het niet als een slotconclusie, maar als een opstart tot een inhoudelijk gesprek, waarbij we met elkaar zoeken naar eenheid. Het moet niet zozeer een opgepoetst statement worden dat in de etalage wordt gezet om de Nederlandse samenleving eens te laten zien hoe eensgezind we wel zijn. Je moet onderlinge verschillen niet gaan verdoezelen of een eenheid suggereren die er nog niet is.’
Vos vindt de term ‘nationale synode’ wat ongelukkig gekozen. ‘Het klinkt zo pretentieus. Op de terminologie valt wat mij betreft dus wel wat af te dingen. De initiatiefnemers beseffen zelf ook wel dat zo’n term associaties oproept. Wat ik daarnaast jammer vind, is dat bijvoorbeeld de rooms-katholieken buiten de boot vallen. Ik had het mooier gevonden als het wat breder was getrokken.’
Roeping
Ds. Bert Lakerveld van de 3GK-gemeente in Deventer vindt de Nationale Synode ‘boeiend’. Hij vraagt zich wel af of er voldoende draagvlak is voor de beweging. ‘Ik denk dat de verschillen nog te groot zijn. Misschien zijn kerken dichter naar elkaar toegegroeid, maar gemeenteleden zijn veel individualistischer geworden. Mensen creëren tegenwoordig een heel eigen geloofspalet, vroeger was de uniformiteit veel groter.’
De 3GK-gemeente is een samenwerkingsgemeente van de CGK, de GKV en de NGK. Hoewel elke kerk nog steeds is verbonden aan het eigen landelijke kerkverband, vormen de gezamenlijke kerkleden in Deventer één gemeente van zo’n duizend personen. Lakerveld: ‘De samenwerkingsgemeente bestaat nu ruim een jaar. Er ging een proces aan vooraf dat zo’n twintig jaar heeft geduurd. De grote drijfveer was dat we ons geroepen voelden tot eenheid in Christus.’ Die roeping is er volgens hem ook landelijk in grotere verbanden. ‘Wat dat betreft hoop ik dat de synode goede resultaten mag hebben, al heb ik er niet zoveel verwachtingen van. Het leeft naar mijn idee nog niet echt. Ik heb nog niemand over het initiatief gehoord of gesproken. Ook geloof ik niet zo in het afgeven van een gezamenlijk signaal richting de Nederlandse samenleving. De kracht van het geloof moet eerder blijken uit ons dagelijkse leven.’
Krampachtigheid
‘Ik volg de ontwikkelingen rond de synode met ambivalente gevoelens’, laat ds. Henk Zuidhof uit Urk weten. ‘Het streven naar meer eenheid is heel mooi, maar we moeten waken voor krampachtigheid. Het is me opgevallen dat de reacties tot nu toe heel verschillend zijn. De één juicht het initiatief van harte toe, terwijl de ander er juist vraagtekens bij plaatst. Vaak zijn het de herkenbare, voorspelbare reacties. Het zou mooi zijn als we hier op een ontspannen wijze mee om kunnen gaan. Het ontmoeten van elkaar is immers zeer wezenlijk.’
Door de term ‘nationale synode’ te bezigen, hebben de initiatiefnemers volgens Zuidhof zeer bewust gekozen voor een 'kerkelijke bedding'. ‘Ik acht de kans echter groot dat het in een kramp schiet en er uiteindelijk kerken zullen afhaken. Dat zou jammer zijn, want alleen hier op Urk zijn er al tien verschillende gereformeerde kerken. Praten over wat ons bindt, zou een goede zaak zijn. Al weet ik niet hoe sterk dat hier leeft. Wellicht is de drang om elkaar te ontmoeten groter in een geseculariseerde omgeving.
Zuidhof vindt dat kerken kritisch naar zichzelf moeten blijven kijken. ‘We moeten ons doorlopend afvragen hoe we de levende kerk van Jezus Christus kunnen vormen in deze eenentwintigste eeuw. Zijn we niet teveel verburgerlijkt? Je ziet vaak dat jongeren veel meer openstaan. Zij kijken meer over kerkmuren heen. Als de synode een beweging op gang wil brengen, moeten er niet alleen grijze koppen bij betrokken zijn. Ik behoor zelf ook al tot de senioren, maar kan nog veel van jongeren leren. Ik heb bijvoorbeeld bewondering voor jonge predikanten die op een eigentijdse wijze invulling aan hun ambt geven.’
Relaxter
Ook volgens ds. Van der Velde uit Bunschoten gaat de jongere generatie ‘een stuk relaxter’ om met kerkelijke verschillen. ‘Ze hebben geen kerkscheuring meegemaakt en torsen dus niet de last van het verleden mee. Ze verbazen zich juist over het feit dat er zoveel verschillende kerken zijn. Voor initiatieven die de kerkelijke eenheid kunnen bevorderen, zoals de nationale synode, zie ik het draagvlak groeien. Ik denk ook dat het goed is dat kerken elkaar meer opzoeken. Vaak is de eenheid er al op het grondvlak. Niet voor niets zie je lokaal veel interkerkelijke verbanden ontstaan. Een goede zaak, want de verdeeldheid van de kerken heeft ons getuigenis ongeloofwaardig gemaakt. We staan veel krachtiger als we meer eenheid vormen.’
| ‘Wij geloven in de Levende God: Vader, Zoon en Heilige Geest’ God de Vader Hij, de Schepper en de oorsprong van alle leven, heeft ons de aarde toevertrouwd om die te beheren en behoeden. Ons heeft Hij ervoor bestemd met Hem en onze medemens te leven in trouw, in liefde en in vrede. Maar waar wij God vergeten en verlaten - dat doen we al sinds mensenheugenis - verliezen we de zin van ons bestaan. Daar maakt het kwaad zich breed, in liefdeloosheid, ontrouw en geweld: een wereld die gedoemd is in het oordeel te vergaan. Toch blijft God trouw aan wat Hij schiep! Dat spoort ons aan naast anderen te gaan staan, in al hun moeiten klein of groot. Aan zijn zorgende hand vertrouwen we ons toe, zowel tijdens ons leven als in het moment van onze dood. Jezus Christus God is de Levende, die we werkelijk kennen mogen door zijn Zoon Jezus Christus, geboren uit Israël, in wie wij Gods verborgen hartklop horen. Jezus is de rechtvaardige, die de wil van God heeft gedaan en ons deze wil heeft voorgeleefd. Hij heeft onze schuld op zich genomen en gedragen, aan het kruis van Golgotha ons weer met God verzoend. Zijn graf was niet het einde: Hij is opgestaan! Daarom heeft voor ons de dood niet meer het laatste woord. Sinds Pasen klinkt het evangelie voort, het woord van omkeer tot nieuw leven. Het verkondigt ons Gods vrede die het verstand te boven gaat. Geen mens is meer een hopeloos geval want in de muur van dood en schuld, heeft Jezus een deur geopend naar de Vader en elkaar. Naar Hem zien we verlangend uit: Kom, Heer Jezus, kom! De Heilige Geest Met Pinksteren is de Heilige Geest uitgestort. Hij kwam en hij komt met een regen van gaven. Hij opent ons oog en ons hart voor Jezus en maakt voor Hem plaats in ons leven. De getuigenissen van profeten en apostelen, doorademd van de Geest, leren ons te gaan in Jezus’ spoor om met vallen en opstaan een leven te leven door Gods genade. Dat brengt ons bij onze naaste om helper te zijn waar geen helper is, te bidden waar mensen verstomd zijn en te spreken voor wie monddood zijn gemaakt. De vreugde van dit evangelie bindt ons samen, wij horen bij elkaar en zijn aan elkaar gegeven in het ene lichaam van Christus, zijn kerk. Het doet ons pijn dat die eenheid in Christus onder ons zo gebroken is, onzichtbaar haast. Daar kunnen we niet in berusten, want de goede Herder heeft één kudde. In ons land groeit de gemeenschap van hen die komend uit de wereldwijde christenheid, aan hun geloof enthousiast uiting geven. Samen willen we kerk zijn in Nederland en elkaar bemoedigen in geloof, hoop en liefde. Wij bidden dat hiervan een sprake mag uitgaan naar allen met wie we in gesprek zijn, ook met hen die een andere godsdienst belijden. Zo zijn we onderweg naar de dag dat Jezus Christus terugkomt. Dan zal God alle kwaad tenietdoen, zijn vrede en gerechtigheid ons schenken: een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Dit statement werd op 14 oktober 2009 gepresenteerd in de Lutherse kerk te Utrecht als startschot voor de organisatie van een tweede nationale synode van Nederland. |