De drie kloven
1997-12-12
De EO-conferentie 'De Boodschap En De Kloof' was een verwarrende ervaring. Verwarrend, omdat het niet over één kloof bleek te gaan, maar over minstens drie. Verwarrend ook in de reacties op die drie kloven. Maar vooral, omdat het daardoor heel erg persoonlijk werd. Sommige conferentiegangers verwachtten een grondige bezinning op de kloof tussen boodschap en ongelovige hoorders. Hoe bereik je mensen die buiten staan? Toen echter op de eerste conferentiedag de resultaten van de enquête werden gepresenteerd ging het ineens over de binnen staanders.- Jaargang 41
- nummer 25
De achterban van de dertigjarige EO zelf, die volgens de enquête nog een ouderwets stevige orthodoxe zuil vormt. Later, toen de Anglicaans Evangelicale Alister mc Grath kwam spreken, kwam die kloof tussen Evangelie en buitenstaanders overigens nog wel aan de orde.
Op en onder de preekstoel
In het onderzoek onder de EO-achterban werd een tweede kloof zichtbaar.
Een kleine meerderheid heeft geen moeite met een vrouwelijke predikant. Dat is opmerkelijk gezien de grote terughoudendheid op dit punt bij de voorgangers in de kerken en groepen waaruit de EO-achterban afkomstig is.
Bovendien blijkt het geloof in het bestaan van de hel af te nemen naarmate men ouder wordt. Begrijpelijk, als je bedenkt dat ouderen in toenemende mate geconfronteerd worden met kerk verlatende (klein-) kinderen.
Wat hun lot zal zijn als de hel bestaat.. .. Het leven blijkt dan toch wat sterker te zijn dan de leer der kerk. Er zou dus ook een kloof zijn tussen wat de kerk leert en wat de mensen geloven. Wat op de preekstoel wordt verkondigd en er onder wordt geloofd, spoort niet automatisch. Dat hangt samen met een derde kloof. De meest ingrijpende wat mij betreft.
Alister Mc Grath schetste die kloof met. de woorden 'true' en 'reai', waar en echt. Die kloof werd enigszins zichtbaar in het EO-programma Wittewierum. Daarin werden prominenten uit evangelicale en reformatorische kring bevraagd op de waarheid en de echtheid van hun geloof. Maskers af! En toen bleek achter stoere stellingnames heel wat existentiële onzekerheid schuil te gaan. Mensen weten wel wat waar is, maar ervaren die waarheidvaak in crisissituaties - niet meer als relevant. Ook verschillende sprekers op de EO-conferentie getuigden op indrukwekkende en herkenbare wijze daarvan.
Dat is buitengewoon ingrijpend. Als mensen ontdekken dat heel veel in hun geloof 'buitenkant' is. Je hebt er niets aan in een crisis. De leer der kerk, allerlei meer of minder fanatiek volgehouden gewoonten en gebruiken, inclusief de verdeeldheid in orthodox gelovig Nederland, dat alles wordt ineens van relatief belang in het licht van de grote vraag: Wie is God voor mij?? Daarbij verbleken kwesties als de vrouw in het ambt, de leer over de schepping in zes dagen van vierentwintig uur, enzovoorts.
Moe
Verwarrend was de conferentie ook in de reacties op de drie kloven. Velen wilden het zoeken in aangepaste diensten, een strak georganiseerd gemeenteleven al dan niet op Amerikaanse leest geschoeid.
Mij zadelde dat op met een schuldgevoel. Zoals het in sornmlqe kerken gebeurt! Wat een elan, wat een activiteit!
Zo krijg ik het nooit voor elkaar, als voorganger in een relatief kleine streekgemeente. Bovendien maakte het activistische dat ik me moe voelde. Moe van alle bochten waarin de voorganger zich moet wringen om over de kloof heen te reiken. Over al die kloven, inclusief de kloof in z'n eigen hart. Ik zou een tijd van bezinning willen.
Een tijd van rust. Een tijd van terugkeer naar het bijbels ABC. Een tijd van meer concentratie op de inhoud dan op de vorm. Een heen en weer tussen weten en ervaren. Een terugkeer vóór alles naar de ervaring van de Gods liefde en genade. Opnieuw door het oog van de naald gaan ...