Club en catechese in crisis?
2007-04-13
Vroeger was het duidelijk. Op de catechisatie heb je het over het ‘Wat’ en op de club meer over de ‘Hoe’. Op catechisatie praat je over ‘wat geloven we?’, op de club sta je meer stil bij de vraag ‘hoe werkt het geloof in het leven van alledag?’ Maar ik merk in steeds meer kerken dat de club en de catechese in crisis komen.- Jaargang 51
- nummer 8
Steeds meer catecheten veranderen hun manier van onderwijs geven, waardoor het heel dicht tegen club aan komt te liggen. Clubleiders haken inhoudelijk af, omdat ze zich laten leiden door de roep van hun clubleden: ‘we zijn geen catechisatie!’ en catecheten lijken steeds meer moeite te hebben om iets inhoudelijks over te brengen.
Het doel van club
Bij veel leiders merk ik een onduidelijkheid over het doel van club. Het is duidelijk dat het geen catechisatie is, maar wat dan wel? De bouwstenen die aangedragen worden zijn er over het algemeen twee. Ontspanning, en omdat we een club van de kerk zijn ook iets met geloof (maar we zijn geen catechisatie!). Dat zijn precies de bouwstenen die belangrijk zijn. Maar de verhouding tussen die twee is lastig.
Echte vriendschappen
Club is met uitstek de plaats waar aan echte vriendschappen gebouwd kan worden. Dat is daarom ook een belangrijk doel van club. Dat is de reden waarom je samen leuke dingen gaat doen en dat er veel plek moet zijn voor ontmoeting.
De ontspanning dient dus een duidelijk doel. Ontspanning schept voorwaarden om te kunnen bouwen aan echte vriendschappen! Elkaar leren kennen om samen te groeien en te ontdekken!
Net zoals een zaadje de randvoorwaarden van water, licht en mest nodig heeft om te ontkiemen en te groeien heeft het jeugdwerk de randvoorwaarde van ontspanning nodig om echte vriendschappen te bouwen. De ontspanning bouwt aan echte vriendschappen waarbinnen diepgang mogelijk is!
Vriendschappen
Op club ontstaan mogelijkheden voor vriendschappen op twee levels. Door ontspanning schep je allereerst randvoorwaarden voor vriendschappen tussen jongeren onder elkaar. Dat kan een groepsgevoel zijn, er kan ook tussen twee of meerdere jongeren een klik ontstaan die uitgroeit tot een vriendschap.
De tweede vriendschap die kan ontstaan is die tussen een jongere en een volwassen christen, de clubleider.
Beide vormen van vriendschappen zijn belangrijk voor jongeren. Als het om geloven gaat voelen jongeren zich vaak alleen staan. Als er dan een vriendschap is met leeftijdsgenoten die ook naar de kerk gaan en al dan niet met geloof bezig zijn, kan dat erg motiveren om naar de kerk te blijven gaan en samen over het geloof na te denken en daar concrete stappen in te nemen. De vriendschap met een volwassen christen is ook belangrijk, omdat jongeren met veel vragen zitten en de context van een echte vriendschap met een volwassene ruimte biedt om met jongeren over die vragen te praten. Als ze daarbij ook zien hoe het geloof werkt in het leven van een volwassen christen zal dat meer hout snijden. Club mag dus gewoon leuk te zijn. Zorg dat je plezier met elkaar hebt. Dat er gekke dingen gebeuren, dat jongeren er zich ‘at ease’ voelen en dat je bouwt aan echte vriendschappen.
Derde level
Een kenmerk van echte vriendschappen is dat er ruimte ontstaat om de diepte in te gaan. Denk maar eens aan je eigen vriendschappen. Je deelt je leven met elkaar. Er ontstaat ruimte om te praten over de vragen die je bezig houden. Denk aan identiteit, eigenwaarde, intimiteit, muziek, verkering, geloven, beroepskeuze, en dergelijke.
En juist in het praten met jongeren over die vragen ontstaat er ruimte om met elkaar te praten over een vriendschap op een derde level. De vriendschap die je kunt hebben met Jezus. Je kunt samen ontdekken wat het betekent om een relatie met Jezus te hebben. Die vriendschap geeft richting aan de antwoorden op die vragen!
Twee misvattingen
Ik ontdek twee ‘misvattingen’ over clubwerk en inhoud. De eerste is dat jongeren weglopen als je met ze over het geloof praat. De tweede is hoe het geloof dan ‘gepresenteerd’ moet worden, waarbij vooral de drang is om het niet te zwaar te presenteren.
Weglopen
Als je het op club over geloven gaat hebben, roepen een aantal jongeren al snel: het is geen catechisatie! Als het dat wordt, dan ben ik weg! Het is goed om die roep serieus te nemen. Club is inderdaad geen catechisatie.
Maar het verschil zit niet in het aan de orde brengen van geloof, maar de manier waarop en de setting waarin dat gebeurt. Neemt de catechisatie vaak de geloofsleer en bijbel als uitgangspunt. De club start vaak bij thema’s uit het leven van alledag van jongeren.
Deze uitspraak zegt ook wat over de jongeren die het roepen. Je hebt namelijk te maken met een groep jongeren waarin sommigen geloven, sommigen geïnteresseerd zijn en sommigen er niets mee te maken willen hebben.
Veel jongeren zetten geloven ook vaak in één lijn met de kerkdienst, die ze nogal eens als saai ervaren en waar de link met hun eigen leven soms ver te zoeken lijkt. De vraag voor leiders is dan: waardoor laat jij je leiden?
De ervaring leert dat op het moment dat er op een club niet over geloof gepraat wordt, de club een langzame, maar zekere dood sterft. Jongeren komen niet naar een club van de kerk, alleen maar om het gezellige. Dat werkt even, maar op het moment dat er in de agenda een prioriteitenlijst gemaakt moet worden, zal een club zonder inhoud als eerste het onderspit delven. Jongeren lopen dus niet weg, omdat er over geloof gepraat wordt, maar jongeren lopen weg omdat er niet over geloof gepraat wordt en dan gezelligheid alleen niet genoeg is om in de top van de prioriteitenlijst te komen.
Niet te zwaar
De tweede onduidelijkheid is over de manier waarop geloof ‘gepresenteerd’ moet worden. Vaak proberen we jongeren te interesseren voor het geloof door het leuker en vooral lichter te maken dan het is. Het gevaar is groot dat dit ten koste gaat van de inhoud.
Jongeren van nu zijn niet op zoek naar een leuk of licht geloof, maar naar inhoud die ze begrijpen en die hout snijdt in hun leven. Ze zijn op zoek naar echte antwoorden op moeilijke vragen in hun leven en ze zoeken naar mensen die vanuit hun praktijkervaring daar ook wat over te zeggen hebben. Dit kan dus betekenen dat de werkvorm en de woorden waarin iets gepresenteerd wordt best leuk en light kunnen (misschien wel moeten) zijn, maar dat het niet ten koste mag gaan aan de inhoud.
Ze pikken het!
Jongeren pikken het als je ze uitdaagt voor iets. Ze pikken het als je concreet bent en eerlijk bent over een onderwerp.
Ze pikken het als je een relatie met ze hebt. Dat betekent dus niet dat je vanaf nu alleen maar diepgaande bijbelstudieavond gaat houden. Maar dat je best inhoud kan brengen in een avond. Je hoeft niet te bang te zijn om catechisatie te worden. Want als je echt investeert in relaties zul je merken dat je juist op die momenten de diepte in kan!
André Maliepaard is jeugdwerkadviseur bij het NGJ en lid van de NGK in Ede.