Gezocht: oudere vrouwen voor in de kerk
1997-06-27
“Een intensieve zoektocht naar zingeving wordt slechts door een klein deel van de bevolking ondernomen". Dat is de conclusie van het nieuwste rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Dat klinkt schokkend. En dat is het misschien ook. De andere boodschap.- Jaargang 41
- nummer 13
dat het aantal kerkverlaters stagneert. kan de eerste conclusie niet goedmaken. Zeker niet, omdat uitgerekend de kerkverlaters meer geïnteresseerd zijn in zingeving dan de gemiddelde Nederlander. Als er dus kennelijk iets te zoeken valt, dan zeker niet in de kerk. Je zou op grond van de statistieken zelfs ironisch kunnen zeggen, dat kerkverlaten goed is voor het zoeken naar zingeving. Nu is het rapport zeer betwistbaar. Vooral de uitgangspunten en vooronderstellingen zijn willekeurig en de cijfers zijn bovendien gedateerd (soms uit 1994 zelfs). Zo weet het rapport te melden dat het met de groei van de evangelische beweging erg meevalt.
De onderzoekers leiden dat af uit een analyse van de aanhang van de EO.
Daar vallen twee dingen tegen in te brengen. Om te beginnen heeft de EO inmiddels al bijna 100.000 leden meer dan de onderzoekers aannemen (rond de 500.000). Daarnaast is het zeer de vraag of de EO een typisch 'evangelische' beweging is. Het lijkt mij als ervaringsdeskundige meer een vereniging voor allerhande enthousiaste gereformeerden en bonders met een vrolijke vrije vleugel van leden uit de pinksteren evangelische gemeente-hoek. Er worden belangrijke trends gemist.
Het onderzoek gaat volkomen voorbij aan de groeiende groep predikanten binnen de hervormde en gereformeerde kerken die verenigd zijn in het Evangelisch Werkverband. Er wordt met geen woord gerept over de verrechtsing binnen de gereformeerde gezindte (zie SGP en gereformeerde gemeenten). Ook de groeiende beweging van bevindelijkheid binnen de kerken van onze vrijgemaakt-gereformeerde broeders is de wetenschappers ontgaan. De laatste maal dat iemand op straat mij tot het Evangelie riep, was niet de pinksterbroeder die ik meende op mijn wandelpad te hebben gevonden, maar een ouderling met onvervalst vrijgemaakt-gereformeerde verbondswortels.
Hij vroeg of ik Jezus kende. En het rapport is heel selectief in het geven van analyses. Zo wordt minzaam gesteld dat de orthodoxie niet groeit in tegenstelling tot wat velen denken, We moeten hierbij bedenken dat de EO bij de cultuurplanners van het SCP niet tot de orthodoxie wordt gerekend.
De omroep staat te boek als een evangelische beweging als gevolg van 'hergroepering'. De samensprekers bij ons ter kerke zijn dus gewaa'rschuwd; evangelischen zijn niet orthodox!
Misschien is een verstandige glimlach over 'veronderstelde' getalsmatige ontwikkelingen wel op zijn plaats. Wie namelijk de kerkgang tijdens de Afscheiding zou hebben gemeten, zal geen kerkelijke groei hebben geconstateerd gemeten aan het aantal kerkgangers.
Ook toen hadden de rapportschrijvers van het SCP moeten zeggen: er valt geen herleving van de christelijke orthodoxie te bespeuren. Ze vielen om te beginnen buiten de reguliere kerk. Net als nu zou men stellen: er is 'slechts' sprake van een hergroepering.
Niemand - gereformeerd en hervormd - zal ontkennen dat de Afscheiding een grote zegen voor de kerk mag heten.
Hetzelfde was het geval tijdens de periode van Het Reveil, ook in de vorige eeuw. Er is toen naar mijn weten geen meetbare toename van de kerkgang geconstateerd. Iedereen ging al naar de kerk, maar het Licht van het Evangelie bleef in grote delen van de kerk onder de korenmaat. Wat een rijkdom gaf die beweging. Er was een merkbare wending in het geestelijk leven. Dat mag dan statistisch 'hergroepering' heten, maar op het kerkelijk erf rekent de Geest met grote terreinwinst.
Daarom tot slot een prachtige ontwikkeling die we ook mogen ontlenen aan het SCP-rapport. Ik schat dat vooral ouderen dit artikel lezen. Voor hen is er hoop. De onderzoekers melden dat de "evangelische beweging geen specifiek jeugdverschijnsel" is. Prijst de Heer! En vooral in alle ernst. We weten daarnaast ook van het onderzoek dat 'herkerkelijking' - terugkeer naar de kerkzich vooral voordoet onder ouderen met een lagere opleiding. Het zijn meest vrouwen. Prachtig. Zo is het wel vaker in de kerk geweest. Godvrezende vrouwen op leeftijd die ons van , Christus hebben geleerd en de kerk deden veranderen. Inderdaad begon het met Maria: "Ja. Hij leeft!". Het was de weduwe Pietje Baltus die Abraham Kuyper op de enige Zaligmaker wees en het was grootmoeder die mij leerde van de brede en de smalle weg. Dat de Here veel oudere vrouwen mag stellen op de weg der 'zoekers'.