Met vereende kerken
1997-06-27
In 1896 hielden de uit de Afscheiding en Doleantie ontstane Gereformeerde Kerken een synode die bekend geworden is als de zendingssynode, die de principes en doelstellingen van gereformeerd zendingswerk formuleerde. In vrijgemaakte kring werd deze synode herdacht op een symposium; en er werd een boek uitgegeven waarin bezonnen wordt op wat er in de zendingspraktijk terecht gekomen is van wat men in Middelburg 1896 bedoelde en beplande.- Jaargang 41
- nummer 13
Het is een fraaie bundel geworden met over het algemeen uitstekende bijdragen over allerlei aspecten van gereformeerd zendingswerk. Zonder de andere schrijvers tekort te willen doen, wil ik met name het artikel van H. Venema over de theologische opleiding in zendingskerken noemen en dat van mevr. G. van Bruggen, die als arts in Zuid-Oost Azië heeft gewerkt. Zij schrijft over het ene evangelie in verschillende culturen. Een problematiek waar wij mee zitten of we nu in Nederland of in Zuid-Afrika werken.
Theologisch moeilijke vragen
In haar artikel worden theologisch ook de moeilijkste problemen aangesneden.
Bij voorbeeld: leiden verschillen in cultuur ook tot verschillen in belijdenissen of vormen van eredienst? Zijn de weerleggingen van dwalingen in de Dordtse Leerregels even relevant voor welke cultuur ook? Voor Cambodja betwijfelt ze dat toch - en terecht! En is kerkelijke verdeeldheid in Nederland ook ergens cultuurgebonden? De scheuring in de vrijgemaakte kerken in 1967 evj heeft toch ook ergens een cultuurgebonden kleurtje en zou wellicht elders wat minder relevant kunnen zijn? Haar antwoord (p. 174) doet me goed - leest u zelf maar. Het moet me wel van mijn Nederlands Gereformeerde hart dat deze vragen in 1967 evj ook al aan de orde waren, zij het niet in zendingscontext, helaas. Maar ik geef toe dat de situatie van toen en nu binnen de vrijgemaakte kerken aanzienlijk verschilt. Voor deze discussies is een sfeer van vertrouwen nodig, die er toen gewoon niet was.
Plaatselijke kerk en/of kerkverband
U begrijpt wel dat we hier met een ook voor onze kerken belangrijk geschrift te doen hebben. Allerlei vragen waar wij ook mee worstelen komen aan de orde. De spanning tussen zending door de plaatselijke kerk of door synodale deputaten was er al vanaf 1896.
Dat zit gewoon in het gereformeerde kerkrecht ingeweven. De noodzaak van deskundigheid liet de balans doorslaan naar deputatenzending; na 1951 sloeg de balans weer door naar zending door de plaatselijke kerk waardoor aan professionaliteit werd ingeboet.
J. Vonkeman schreef onlangs over deze zaken in ons blad. Er zou toch een middenweg te vinden moeten zijn; ik heb de indruk dat de vrijgemaakten daar dichterbij zitten dan wij.
Als zending dan tot het wezen van de kerk behoort, is het toch wel wat merkwaardig te moeten constateren dat het nooit een onderwerp van bespreking is op een regionale of landelijke vergadering!
Het is blijkbaar minder wezenlijk voor de kerk dan onze kerkrechtelijke overtuigingen. Of misschien wel wezenlijk voor de kerk maar niet voor het kerkverband?
Woord en daad
Hoofd- en hulpdiensten, woord en daad: het speelde al in Middelburg 1896. Ook hier zijn de vrijgemaakten beter bij de tijd gebleven dan wij. Er staat een prima artikel in deze bundel over christelijk ontwikkelingswerk in samenhang met zending; de stichting De Verre Naaste is in vrijgemaakte kring verantwoordelijk voor een belangrijk stuk daadzending. Ook over de zogenaamde medische en schooIdiensten op het zendingsveld valt hier veel informatiefs te lezen.
Noem ik nog de zinnige opmerkingen van Venema over visie-ontwikkeling met het oog op zending, de ontwikkeling van zendingsbeleid. Hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? Kwam de visie en zeker de ontwikkeling ervan vaak er niet wat achteraan te hangen? Ik herken deze vragen en opmerkingen wel, zoals ik in heel deze bundel mij zelf tegenkom met mijn vragen, problemen en moeiten ter zake van de concrete praktijk van het zendingswerk dat wij doen. Bezinning op zending is geen luxe, nog minder een hobby voor een paar enthousiastelingen; het behoort tot het takenpakket van de kerken afzonderlijk als ook gemeenschappelijk. Nu ook Nederland een religieus plurale samenleving geworden is, en zo een zendingsveld om de hoek van de straat, zouden we als Nederlands Gereformeerden toch eens wat meer aan gemeenschappelijke visie-ontwikkeling voor zending moeten gaan doen. Van deze bundel artikelen kunnen we in elk geval veel opsteken. Voor de prijs hoeft u het niet te laten (nog geen 30 gld, als ik me niet vergis). Kopen dus!
G.J. Haak e.a. (red.) Met vereende kerken. De 'zendingssynode' van Middelburg 1896 na 100 jaar herdacht.
GMO bulletin nr. 6. Zwolle: GMO.
1996 (pp 260).
ISBN nr. 90-75731-03-5